បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងការប្រើប្រាស់ថាមពល តម្លៃផលិតកម្ម និងការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (GHG) ដែលបណ្តាលមកពីភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តន៍ដាំដុះស្រូវនៅតំបន់ដីសើមក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការវាយតម្លៃទិន្នន័យជាក់ស្តែងលើផ្ទៃដី ៦២.២ ហិកតា សម្រាប់រដូវដាំដុះចំនួនពីរ ដោយប្រៀបធៀបរវាងការស្ទូង និងការព្រួស ហើយប្រើប្រាស់ក្បួនដោះស្រាយហ្សេនេទិកដើម្បីស្វែងរកចំណុចប្រសើរបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Transplanting Method វិធីសាស្ត្រស្ទូងដោយប្រើគ្រឿងយន្ត |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ (៧.៣ - ៧.៤ តោន/ហិកតា) ប្រើប្រាស់ថាមពលសរុបតិចជាង មានការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ទាប និងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធខ្ពស់ជាង (BCR ១.៣)។ | ទាមទារការវិនិយោគថ្លៃដើមដំបូងខ្ពស់ជាងបន្តិច និងចំណាយពេលសម្រាប់បណ្តុះសំណាបនិងរៀបចំដី។ | ទិន្នផលមធ្យម ៧.៣ តោន/ហិកតា ការប្រើប្រាស់ថាមពល ១៥៣៤៥ MJ/ha និងការបំភាយ GHG ៤៦៥ kgCO2eq/ha។ |
| Broadcast Seeding Method វិធីសាស្ត្រព្រួសគ្រាប់ពូជ |
ងាយស្រួលអនុវត្ត ចំណេញពេលវេលា និងអាចសន្សំសំចៃការចំណាយប្រតិបត្តិការសរុបបានប្រមាណ ១៦.៧៥% ក្នុងរដូវវស្សា។ | ទិន្នផលទាបជាង (៥.៩ - ៦.២ តោន/ហិកតា) ស៊ីថាមពលច្រើនដោយសារការប្រើប្រាស់ជីច្រើនដើម្បីប៉ះប៉ូវ និងបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ច្រើនជាង។ | ទិន្នផលមធ្យម ៥.៩ តោន/ហិកតា ការប្រើប្រាស់ថាមពល ១៦៨១១ MJ/ha និងការបំភាយ GHG ៤៩០ kgCO2eq/ha។ |
| Multi-Objective Genetic Algorithm (MOGA) Optimization ការប្រើម៉ូដែលហ្សេនេទិក MOGA ដើម្បីស្វែងរកចំណុចប្រសើរបំផុត |
អាចទស្សន៍ទាយនិងណែនាំពីបរិមាណធាតុចូលដែលត្រឹមត្រូវ ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលអតិបរមា ជាមួយការចំណាយថាមពលនិងការបំភាយ GHG ទាបបំផុត។ | ទាមទារជំនាញបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការសរសេរកូដ ទិន្នន័យវាស់វែងច្បាស់លាស់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគ។ | ទស្សន៍ទាយទិន្នផលរហូតដល់ ៩.៤ តោន/ហិកតា សម្រាប់ការស្ទូង ដោយកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយថាមពល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដើម្បីអនុវត្តការសិក្សាវិភាគថាមពលនិងម៉ូដែល MOGA នេះ ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីកសិដ្ឋាន និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រមួយចំនួន។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅតំបន់ Sungai Burong ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី លើផ្ទៃដីដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធយន្តូបនីយកម្មនិងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រពេញលេញ១០០%។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកសិករភាគច្រើននៅពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង និងប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រចាស់ៗ ឬកម្លាំងពលកម្មច្រើន ការអនុវត្តទិន្នន័យនេះដោយផ្ទាល់អាចមានភាពលម្អៀង ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវមានការកែសម្រួលមេគុណថាមពល (Energy conversion coefficients) ទៅតាមបរិបទក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រវិភាគថាមពលនិងការតម្រែតម្រង់ (Optimization) នេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់កសិកម្មដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណេញ។
ការចាប់យកវិធីសាស្ត្រដាំដុះដោយប្រើគ្រឿងយន្តស្ទូង រួមផ្សំជាមួយនឹងការវិភាគទិន្នន័យថាមពល គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកកសិកម្មឆ្លាតវៃ និងនិរន្តរភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multi-objective genetic algorithm (MOGA) | ជាក្បួនដោះស្រាយតាមកុំព្យូទ័រដែលយកគំរូតាមទ្រឹស្ដីវិវឌ្ឍន៍នៃធម្មជាតិ (ជម្រើសធម្មជាតិ) ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដ៏ប្រសើរបំផុតមួយ ដែលអាចបំពេញគោលបំណងច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ទាមទារទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ក្នុងពេលដែលចំណាយថាមពលនិងការបំភាយឧស្ម័នទាបបំផុត)។ | ដូចជាការជ្រើសរើសកូនពូជសត្វល្អៗមកបង្កាត់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីទទួលបានកូនជំនាន់ក្រោយដែលរត់លឿនផង និងមានកម្លាំងខ្លាំងផង។ |
| Data Envelopment Analysis (DEA) | ជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាសម្រាប់វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃអង្គភាពណាមួយ (ដូចជាកសិដ្ឋាន) ដោយប្រៀបធៀបធនធានដែលបានប្រើប្រាស់ (ធាតុចូល) ទៅនឹងលទ្ធផលដែលទទួលបាន (ធាតុចេញ) ធៀបនឹងស្ដង់ដាររបស់អ្នកដែលធ្វើបានល្អបំផុត។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបសិស្សក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីរកមើលថាតើនរណាអាចទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងគេ ដោយចំណាយពេលរៀនតិចជាងគេ។ |
| Mechanization Index | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រនៅក្នុងប្រតិបត្តិការកសិកម្ម ដោយធៀបទៅនឹងកម្លាំងពលកម្មសរុបដែលបានចំណាយ (បូកបញ្ចូលទាំងកម្លាំងមនុស្ស សត្វ និងម៉ាស៊ីន)។ | ដូចជាការវាស់ភាគរយថាតើការងារធ្វើម្ហូបក្នុងផ្ទះបាយមួយពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនអគ្គិសនីប៉ុន្មានភាគរយ បើធៀបនឹងការប្រើកម្លាំងដៃ។ |
| Input-output energy analysis | ជាការវិភាគដោយគណនាសរុបនូវរាល់ថាមពលដែលបានចំណាយក្នុងការផលិត (ដូចជាប្រេងឥន្ធនៈ ជី ពលកម្ម) និងប្រៀបធៀបវាទៅនឹងថាមពលដែលទទួលបានមកវិញពីទិន្នផលកសិកម្ម ដើម្បីរកមើលភាពចំណេញឬភាពខ្ជះខ្ជាយថាមពល។ | ដូចជាការកត់ត្រាបញ្ជីចំណូលចំណាយប្រចាំខែ ដើម្បីដឹងថាការរកស៊ីរបស់យើងចំណេញកម្លាំងនិងថវិកាឬអត់។ |
| Energy Productivity | ជាសូចនាករវាស់វែងថាតើការប្រើប្រាស់ថាមពលមួយឯកតា (ឧទាហរណ៍៖ ១ មេហ្គាហ្ស៊ូល) អាចបង្កើតជាទិន្នផលកសិកម្មបានប៉ុន្មានគីឡូក្រាម។ វាកំណត់ពីភាពឆ្លាតវៃក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធាន។ | ដូចជាការវាស់ថាតើម៉ូតូមួយចាក់សាំងមួយលីត្រ អាចជិះបានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រ។ |
| Broadcast seeding | ជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះដោយការព្រួស ឬបាចគ្រាប់ពូជឱ្យរាយប៉ាយពាសពេញផ្ទៃដីស្រែដោយផ្ទាល់ ជាជាងការសាបជាសំណាបនៅក្នុងថ្នាលរួចទើបយកទៅស្ទូង។ | ដូចជាការរោយអំបិលឬគ្រឿងទេសពីលើម្ហូបដោយប្រើដៃបាចឲ្យសព្វ ជាជាងការរៀបចំដាក់ម្ដងមួយៗ។ |
| Indirect energy | ជាថាមពលដែលមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នៅនឹងកសិដ្ឋាន (ដូចជាការដុតប្រេងចាក់ត្រាក់ទ័រ) ប៉ុន្តែជាថាមពលដែលគេបានចំណាយកាលពីរោងចក្រ ដើម្បីផលិតវាចេញជាជីគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬគ្រឿងចក្រ។ | ដូចជាការទិញអាហារឆ្អិនស្រាប់មកញ៉ាំ យើងមិនបានប្រើហ្គាសផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីចម្អិនទេ តែចុងភៅបានចំណាយហ្គាសចម្អិនវារួចហើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
