បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះវាយតម្លៃពីការពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងរបស់វិស័យនេសាទត្រីធូណាទៅលើប្រេងឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ដែលរួមចំណែកដល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងធ្វើឱ្យវិស័យនេះងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងពិភពលោក។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការសិក្សានេះវិភាគលើទិន្នន័យស្ទង់មតិពីឧស្សាហកម្មនេសាទ ដើម្បីធ្វើបរិមាណកម្មអាំងតង់ស៊ីតេនៃការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ និងកម្រិតកាបូនបឋម។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ និងការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីការនេសាទត្រីធូណាទូទាំងពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដោយគូសបញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នានៃប្រសិទ្ធភាពប្រេងឥន្ធនៈទៅតាមប្រភេទឧបករណ៍នេសាទ និងប្រភេទត្រី។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញថាការប្រើប្រាស់មងអួន (purse seine) មានប្រសិទ្ធភាពថាមពលខ្ពស់ជាងគេក្នុងការនេសាទ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ និងការបញ្ចេញឧស្ម័នសរុប (Total Fuel Consumption and Emissions) | នៅឆ្នាំ២០០៩ កងនាវានេសាទត្រីធូណាទូទាំងពិភពលោកបានដុតប្រេងឥន្ធនៈប្រមាណ ៣ប៊ីលានលីត្រ ដែលបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ប្រមាណ ៩លានតោន (CO2-e) ចូលទៅក្នុងបរិយាកាស។ | ទិន្នន័យបានបង្ហាញថាវិស័យនេសាទត្រីធូណាប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈស្មើនឹង ០,០៦% នៃការប្រើប្រាស់ប្រេងសកល (៣១,២ប៊ីលានបារ៉ែល) និង ០,០២% នៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សកល។ |
| ប្រសិទ្ធភាពនៃឧបករណ៍នេសាទមងអួន (Efficiency of Purse Seine Gear) | ការនេសាទដោយប្រើមងអួន (Purse seine) គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រេងឥន្ធនៈបំផុត បើធៀបនឹងឧបករណ៍ផ្សេងទៀត ហើយវាបានចូលរួមចំណែក ៦៤% នៃទិន្នផលត្រីសរុប ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់ប្រេងត្រឹមតែ ៣៧% ប៉ុណ្ណោះនៃការប្រើប្រាស់សរុប។ | អាំងតង់ស៊ីតេនៃការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ (FUI) ជាមធ្យមសម្រាប់មងអួនគឺ ៣៦៨លីត្រ/តោន ខណៈសន្ទូចខ្សែវែង (longline) ប្រើ ១០៧០លីត្រ/តោន និងសន្ទូចផ្លែច្រើន (pole and line) ប្រើ ១៤៨៥លីត្រ/តោន។ |
| ទំនាក់ទំនងរវាងឧបករណ៍ប្រមូលផ្តុំត្រី និងប្រេងឥន្ធនៈ (FADs and Fuel Use Intensity) | ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ប្រមូលផ្តុំត្រី (FADs) ត្រូវបានរកឃើញថាមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងការកើនឡើងនៃអាំងតង់ស៊ីតេនៃការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ (FUI) ទោះបីជាការកើនឡើងនេះក៏អាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយកត្តាទំហំ និងទម្ងន់នាវាក៏ដោយ។ | ទិន្នន័យពីនាវាចំនួន ៩៣ ដែលបានរាយការណ៍ពីការប្រើប្រាស់ FADs ចន្លោះពី ២០% ទៅ ៧៨% នៃការចាប់ត្រីសរុប បានបង្ហាញពីនិន្នាការវិជ្ជមានរវាងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេះ និងការកើនឡើងនៃ FUI។ |
| ការប្រៀបធៀបប្រភពប្រូតេអ៊ីន (Protein Source Comparison) | ផលិតផលត្រីធូណាជាទូទៅផ្តល់នូវប្រភពប្រូតេអ៊ីនដែលទាមទារថាមពលតិចជាងការចិញ្ចឹមសត្វលើគោក និងវារីប្បកម្មបែបប្រពលវប្បកម្មមួយចំនួនធំ។ | សមាមាត្រនៃការត្រឡប់មកវិញនៃថាមពលប្រូតេអ៊ីន (EROI) សម្រាប់ត្រីធូណាចាប់ដោយមងអួនគឺ ១៤% ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងសាច់គោ (២,៥%) សាច់ចៀម (១,៨%) និងបង្គាចិញ្ចឹម (១,៤%)។ |
របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវបន្ត និងយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពល និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងវិស័យនេសាទ។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងអ្នកគ្រប់គ្រងជលផល (Research Institutions and Fisheries Managers) | គួរពង្រីកការស្រាវជ្រាវឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅលើវិស័យនេសាទប្រើសន្ទូចខ្សែវែង (longline) មងអូស និងការប៉ាន់ស្មានការប្រើប្រាស់ថាមពលសម្រាប់ការស្វែងរកនុយ (bait acquisition) ព្រមទាំងការសិក្សាលម្អិតអំពីឥទ្ធិពលនៃឧបករណ៍ FADs។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន និងម្ចាស់នាវានេសាទ (Private Sector and Vessel Owners) | គួរស្វែងរកយុទ្ធសាស្ត្រកែលម្អប្រសិទ្ធភាពម៉ាស៊ីន កាត់បន្ថយចម្ងាយធ្វើដំណើររវាងកំពង់ផែនិងកន្លែងនេសាទ កម្រិតការធ្វើនេសាទហួសប្រមាណ និងផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេសាទដែលស៊ីថាមពលតិច និងប្រេងឥន្ធនៈស្អាត។ | ខ្ពស់ (High) |
| អង្គការអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាល (International Organizations and Governments) | គួរមានការលើកទឹកចិត្ត និងគាំទ្រយ៉ាងសកម្មដល់ការប្រមូលទិន្នន័យពីឧស្សាហកម្មនេសាទ ដើម្បីតាមដានដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់ថាមពល និងការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ឱ្យបានច្បាស់លាស់សម្រាប់ធ្វើជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគោលនយោបាយ។ | មធ្យម (Medium) |
ទោះបីជាកម្ពុជាមិនមែនជាប្រទេសនេសាទត្រីធូណាសមុទ្រជ្រៅក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃអាំងតង់ស៊ីតេនៃការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈ (FUI) នៅក្នុងរបាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងវិស័យជលផលសមុទ្រនិងទឹកសាបរបស់កម្ពុជា។ ការកើនឡើងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ គឺជាបញ្ហាប្រឈមដោយផ្ទាល់ដល់ជីវភាពអ្នកនេសាទកម្ពុជា និងសន្តិសុខស្បៀងជាតិ។
ការយកចិត្តទុកដាក់លើកម្រិតប្រើប្រាស់ថាមពលក្នុងការនេសាទ នឹងជួយកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រជលផលដែលធន់នឹងការឡើងថ្លៃនៃប្រេងឥន្ធនៈ និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងការកាត់បន្ថយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fuel Use Intensity (FUI) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណប្រេងឥន្ធនៈដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីចាប់បានត្រីទម្ងន់មួយតោន (គិតជា លីត្រ/តោន)។ ក្នុងបរិបទគោលនយោបាយ វាជាសូចនាករដ៏សំខាន់ជួយអ្នកគ្រប់គ្រងវាយតម្លៃថាតើការនេសាទមួយមានប្រសិទ្ធភាពចំណាយនិងការបញ្ចេញកាបូនកម្រិតណា។ | ដូចជាការវាស់ថាតើឡានមួយស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រដើម្បីរត់បានចម្ងាយ ១០០គីឡូម៉ែត្រ តែទីនេះគឺវាស់ថាស៊ីប្រេងប៉ុន្មានលីត្រដើម្បីចាប់ត្រីបាន១តោន។ |
| Purse seine | ជាប្រភេទឧបករណ៍នេសាទ (មងអួន) ដែលប្រើសំណាញ់ធំហ៊ុមព័ទ្ធហ្វូងត្រី ហើយទាញប្រមូលផ្តុំនៅបាតក្រោម។ វាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការចាប់ត្រីដែលហែលជាហ្វូង ហើយទាមទារការប្រើប្រាស់ប្រេងឥន្ធនៈតិចជាងបើធៀបនឹងទិន្នផលដែលទទួលបាន។ | ដូចជាការយកថង់សំណាញ់ដ៏ធំមួយទៅគ្របពីលើនិងរឹតមាត់ថង់ពីក្រោមដើម្បីចាប់យកហ្វូងត្រីទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Longline | វិធីសាស្ត្រនេសាទ (សន្ទូចខ្សែវែង) ដែលប្រើខ្សែសន្ទូចប្រវែងរាប់គីឡូម៉ែត្រ ដោយមានភ្ជាប់ផ្លែសន្ទូចរាប់ពាន់ដែលមានដាក់នុយ។ វិធីនេះប្រើប្រេងឥន្ធនៈច្រើនជាង (FUI ខ្ពស់) ដោយសារទាមទារការបើកបរទូកអូសបន្លាយចម្ងាយឆ្ងាយ និងចំណាយពេលយូរ។ | ដូចជាការចងខ្សែវែងមួយដែលមានផ្លែសន្ទូចរាប់ពាន់ ហើយអូសតាមទូកពេញផ្ទៃសមុទ្រដើម្បីស្ទូចត្រីធំៗ។ |
| Fish Aggregating Devices (FADs) | ឧបករណ៍សិប្បនិម្មិតដែលគេបណ្តែតលើផ្ទៃសមុទ្រដើម្បីទាក់ទាញហ្វូងត្រីឱ្យមកប្រមូលផ្តុំគ្នាក្បែរនោះ ធ្វើឱ្យងាយស្រួលក្នុងការចាប់។ ប៉ុន្តែការប្រើឧបករណ៍នេះក៏អាចទាមទារការប្រើទូកធំៗដើម្បីតាមដាន ដែលធ្វើឱ្យមានការប្រើប្រាស់ប្រេងច្រើនផងដែរ។ | ដូចជាការបង្កើតជម្រកសិប្បនិម្មិតនៅកណ្តាលសមុទ្រដើម្បីហៅត្រីឱ្យមកជុំគ្នា ដើម្បីងាយស្រួលចាប់។ |
| Carbon Footprint | បរិមាណសរុបនៃឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (គិតជា CO2-e) ដែលបញ្ចេញដោយផ្ទាល់ឬដោយប្រយោលពីសកម្មភាពនេសាទ រួមទាំងការប្រើប្រាស់ប្រេងទូក ការផលិតឧបករណ៍ និងការដឹកជញ្ជូន។ វាជាសូចនាករសម្រាប់វាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននៃផលិតផល។ | ដូចជាការបន្សល់ទុកស្នាមជើងប្រឡាក់ភក់នៅលើឥដ្ឋ តែនេះគឺជាការបន្សល់ទុកឧស្ម័នពុលក្នុងបរិយាកាសពីសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង។ |
| Energy Return on Investment (EROI) | សមាមាត្ររវាងថាមពលប្រូតេអ៊ីនដែលអាចបរិភោគបានដែលទទួលបានពីត្រី ធៀបនឹងថាមពលឧស្សាហកម្ម (ប្រេងឥន្ធនៈ) ដែលបានចំណាយដើម្បីផលិតឬចាប់វា។ EROI ខ្ពស់មានន័យថាវិស័យនោះមានប្រសិទ្ធភាពថាមពលល្អ។ | ដូចជាការវាស់វែងថាតើយើងចំណាយកម្លាំង និងលុយទិញប្រេងអស់ប៉ុន្មាន ដើម្បីទទួលបានអាហារ (ប្រូតេអ៊ីនត្រី) ត្រឡប់មកវិញសក្តិសមឬទេ។ |
| Greenhouse Gas Emissions (GHGs) | ការបញ្ចេញឧស្ម័ន (ដូចជាកាបូនឌីអុកស៊ីត) ទៅក្នុងបរិយាកាសពីការដុតប្រេងហ្វូស៊ីលរបស់ទូកនេសាទ ដែលរួមចំណែកដល់ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុសកល។ ការបង្កើតគោលនយោបាយបរិស្ថានតែងតែផ្តោតលើការរឹតបន្តឹងការបញ្ចេញឧស្ម័ននេះ។ | ដូចជាផ្សែងដែលហុយចេញពីបំពង់ស៊ីម៉ាំងម៉ូតូឬឡាន ដែលហោះទៅលើអាកាសហើយធ្វើឱ្យផែនដីឡើងកម្តៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
