បញ្ហា (The Problem)៖ ការប្រើប្រាស់ជីគីមីជាបន្តបន្ទាប់និងហួសប្រមាណបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាបរិស្ថាន និងការធ្លាក់ចុះគុណភាពដី ដូច្នេះការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងរកកម្រិតដ៏ប្រសើរបំផុតនៃការប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គរួមផ្សំជាមួយសារធាតុជំនួយការលូតលាស់ HB101 សម្រាប់ដំណាំស្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍លើវាលស្រែជាក់ស្តែង ដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់ការពិសោធន៍បែប Factorial 4 x 3 ជាមួយនឹងប្លុកចៃដន្យ (Randomized Complete Block Design)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (P0N0) ការមិនប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គ និងមិនបាញ់សារធាតុ HB101 |
ចំណាយដើមទុនតិចបំផុត និងមិនត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការថែទាំ។ | ទិន្នផលស្រូវទាបបំផុត ការលូតលាស់ខ្សោយ ដើមបែកតិច និងមិនបានជួយកែលម្អគុណភាពដី។ | ទទួលបានទិន្នផលស្រូវទាបបំផុត ត្រឹមតែ ២,០៥ តោនក្នុងមួយហិកតា។ |
| Organic Fertilizer Alone (P2) ការប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គតែមួយមុខ (កម្រិត ៦ តោន/ហិកតា) |
ជួយកែលម្អគុណភាពដី បង្កើនសន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក និងជំរុញឱ្យទិន្នផលស្រូវកើនឡើងបានល្អប្រសើរ។ | ត្រូវការបរិមាណជីច្រើន (៦ តោន/ហិកតា) ដែលទាមទារការដឹកជញ្ជូន និងពលកម្មច្រើនក្នុងការបាចជី។ | ទទួលបានទិន្នផលស្រូវជាមធ្យម ២,៩០ តោនក្នុងមួយហិកតា។ |
| Combination of Organic Fertilizer and HB101 (P2N2) ការប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គ (៦ តោន/ហិកតា) រួមផ្សំជាមួយសារធាតុ HB101 (០,០២៥%) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ជំរុញការលូតលាស់ដើមបែក សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក និងបង្កើនតម្លៃ SPAD បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ចំណាយដើមទុនខ្ពស់ក្នុងការទិញជីសរីរាង្គ និងសារធាតុជំនួយ HB101 រួមទាំងថ្លៃពលកម្មបាញ់ថ្នាំបន្ថែម។ | ទទួលបានទិន្នផលស្រូវខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣,០៣ តោនក្នុងមួយហិកតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាក់លាក់ និងបរិក្ខារវាស់វែងតាមស្តង់ដារសម្រាប់ការពិសោធន៍លើវាលស្រែជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅខេត្ត Thai Binh ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងរដូវវស្សា ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ Bac Huong 9 (BH9) និងធ្វើការពិសោធន៍លើដីដែលមានកម្រិត pH អព្យាក្រឹត (៦,៥៥)។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនៅប្រទេសវៀតណាមមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លះទៅនឹងតំបន់វាលទំនាបរបស់កម្ពុជា ប៉ុន្តែកម្រិតជីវជាតិដី និងអាកាសធាតុអាចខុសគ្នា។ ដូច្នេះ ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងសម្របតាមលក្ខខណ្ឌដី និងពូជស្រូវក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គរួមផ្សំជាមួយសារធាតុជំនួយការលូតលាស់នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ការបន្សាំបច្ចេកទេសនេះអាចជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផលស្រូវប្រកបដោយចីរភាព ការពារបរិស្ថាន និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានពីការប្រើប្រាស់ជីគីមីហួសកម្រិត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Leaf area index (LAI) (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីក្រឡាផ្ទៃសរុបនៃស្លឹករុក្ខជាតិធៀបនឹងក្រឡាផ្ទៃដីដែលរុក្ខជាតិនោះដុះ។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃពីសមត្ថភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការវាស់ទំហំដំបូលសូឡាធៀបនឹងទំហំផ្ទះ; ដំបូលកាន់តែធំ អាចស្រូបពន្លឺផលិតអគ្គិសនីបានកាន់តែច្រើន។ |
| SPAD value (តម្លៃ SPAD / កម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល) | ជាតម្លៃតំណាងឱ្យបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល (សារធាតុពណ៌បៃតង) នៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលវាស់ដោយឧបករណ៍ពិសេសម៉ាក SPAD។ តម្លៃនេះជួយបញ្ជាក់ពីកម្រិតអាសូត និងកម្រិតសុខភាពទូទៅរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតគ្រាប់ឈាមក្រហមក្នុងរាងកាយមនុស្ស ដើម្បីដឹងថាសុខភាពល្អ ឬស្លេកស្លាំង។ |
| effective tiller number (ចំនួនដើមបែកមានប្រសិទ្ធភាព) | គឺជាចំនួនដើមបែករបស់ស្រូវដែលអាចលូតលាស់រហូតដល់បញ្ចេញកួរ និងផ្តល់ជាគ្រាប់ស្រូវបានពេញលេញ ផ្ទុយពីដើមបែកដែលស្វិត ឬមិនផ្លែ។ | ដូចជាបុគ្គលិកនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន ដែលធ្វើការបង្កើតផលចំណេញជាក់ស្តែង មិនមែនត្រឹមតែមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីវត្តមាននោះទេ។ |
| dry matter accumulation (ការសន្សំសារធាតុស្ងួត) | គឺជារង្វាស់នៃម៉ាសរបស់រុក្ខជាតិបន្ទាប់ពីជាតិទឹកទាំងអស់ត្រូវបានសម្ងួតចេញ ដែលវាស់វែងពីបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹម និងកាបូនអ៊ីដ្រាតដែលរុក្ខជាតិបានផលិត និងស្តុកទុក។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សាច់ត្រីសុទ្ធបន្ទាប់ពីហាលស្ងួត ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់ពិតប្រាកដដោយមិនគិតពីជាតិទឹក។ |
| factorial design (ទម្រង់ការពិសោធន៍បែប Factorial) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ដែលសិក្សាពីកត្តាពីរ ឬច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតជីសរីរាង្គផ្សេងគ្នា ផ្គួបជាមួយកម្រិត HB101 ផ្សេងគ្នា) ដើម្បីវិភាគថាតើកត្តាទាំងនោះមានអន្តរកម្មជួយគាំទ្រគ្នាឬយ៉ាងណា។ | ដូចជាការសាកល្បងចម្អិនម្ហូបដោយផ្លាស់ប្តូរទាំងបរិមាណអំបិល និងបរិមាណស្ករក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកមើលរសជាតិរួមបញ្ចូលគ្នាដែលឆ្ងាញ់បំផុត។ |
| randomized complete block design (ប្លុកពិសោធន៍ចៃដន្យពេញលេញ) | ជាបច្ចេកទេសរៀបចំក្បាលដីពិសោធន៍ ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយដាក់កត្តាពិសោធន៍ដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរំខានពីភាពខុសគ្នានៃគុណភាពដីតាមកន្លែង។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពគ្រូបង្រៀនឱ្យបានសុក្រឹត។ |
| yield components (សមាសភាគទិន្នផល) | គឺជាកត្តាផ្សេងៗដែលរួមបញ្ចូលគ្នាបង្កើតបានជាទិន្នផលសរុបរបស់ដំណាំ ដូចជា ចំនួនកួរក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ ចំនួនគ្រាប់ក្នុងមួយកួរ ទម្ងន់គ្រាប់១០០០គ្រាប់ និងអត្រាគ្រាប់ពេញ។ | ដូចជាប្រភពចំណូលផ្សេងៗ (ប្រាក់ខែគោល ប្រាក់បន្ថែមម៉ោង ប្រាក់រង្វាន់) ដែលបូកបញ្ចូលគ្នាជាចំណូលសរុបប្រចាំខែរបស់អ្នក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
