បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃគំរូផលិតគ្រាប់ពូជសណ្តែកដីដែលបានចុះបញ្ជី (ពូជ L20 និង TK10) ក្នុងរដូវដាំដុះសរទរដូវនិងរដូវរងានៅខេត្ត Nghe An ប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយការផលិតពូជធម្មតា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការបង្កើតគំរូផលិតកម្មលើផ្ទៃដី ១១៦ ហិកតា ចន្លោះឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ២០១៩ ដោយប្រៀបធៀបទិន្នផល និងការលូតលាស់ជាមួយការផលិតទូទៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mass Production ផលិតកម្មសណ្តែកដីទូទៅ/ប្រពៃណី |
ងាយស្រួលអនុវត្តតាមទម្លាប់ចាស់ មិនទាមទារបច្ចេកទេសខ្ពស់ និងចំណាយដើមទុនតិចក្នុងការទិញពូជ។ | អត្រាដុះពន្លកទាប រយៈពេលលូតលាស់យូរ ងាយរងគ្រោះដោយសត្វល្អិត និងផ្តល់ទិន្នផលព្រមទាំងប្រាក់ចំណេញទាប។ | ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចទទួលបានត្រឹមតែ ១៤,៦ ទៅ ២១,៦ លានដុងក្នុងមួយហិកតា។ |
| Registered Seed Production (L20 & TK10) គំរូផលិតគ្រាប់ពូជសណ្តែកដីចុះបញ្ជី (L20 និង TK10) |
អត្រាដុះពន្លកខ្ពស់ (កើន ៣,៥-៤,៥%) រយៈពេលលូតលាស់ខ្លី ធន់នឹងជំងឺសត្វល្អិត និងមានចំនួនផ្លែពេញលេញច្រើន (កើន ២-៤ ផ្លែ/ដើម)។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងដិតដល់ ការវិនិយោគដំបូង និងការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្មត្រឹមត្រូវតាមស្តង់ដារពូជចុះបញ្ជី។ | ទិន្នផល ២,២៥-២,៧៤ តោន/ហិកតា និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច ១៨,១-៣៧,៧ លានដុង/ហិកតា (ខ្ពស់ជាងការផលិតទូទៅ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីថ្លៃដើមធនធាននោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តគំរូនេះទាមទារការធានាលើពូជ និងការគ្រប់គ្រងបច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរដូវសរទរដូវ-រដូវរងា ចន្លោះឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ២០១៩ លើផ្ទៃដី ១១៦ ហិកតា នៅខេត្ត Nghe An ប្រទេសវៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះតំបន់ខ្លះមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកម្ពុជាអាចដកស្រង់បទពិសោធន៍នេះមកកែលម្អការដាំដុះសណ្តែកដីក្នុងស្រុកបាន។
គំរូផលិតកម្មនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់គ្រាប់ពូជសុទ្ធដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងប្រាក់ចំណេញ។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំដុះប្រពៃណីមកប្រើប្រាស់គំរូផលិតគ្រាប់ពូជដែលមានស្តង់ដារ នឹងជួយពង្រឹងស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់កសិករកម្ពុជាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Registered seeds | គ្រាប់ពូជដែលត្រូវបានដាំដុះ និងត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងតាមស្តង់ដារបច្ចេកទេស ដើម្បីធានាបាននូវភាពសុទ្ធ លក្ខណៈតំណពូជល្អ និងគ្មានជំងឺ មុននឹងយកទៅបន្តពូជជាគ្រាប់ពូជទូទៅ (ពូជបញ្ជាក់) សម្រាប់ចែកជូនកសិករ។ | ដូចជាសំបុត្រកំណើតផ្លូវការរបស់រុក្ខជាតិដែលបញ្ជាក់ថាវាជាពូជសុទ្ធល្អ និងមិនទាន់ក្លាយ ឬបង្កាត់ជាមួយពូជផ្សេង។ |
| Emergence rate | ភាគរយនៃគ្រាប់ពូជដែលបានដុះពន្លក និងលូតលាស់ចេញផុតពីផ្ទៃដីជាកូនរុក្ខជាតិ បន្ទាប់ពីការសាបព្រោះក្នុងលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់ ដែលបង្ហាញពីគុណភាព និងភាពរឹងមាំរបស់គ្រាប់ពូជ។ | ដូចជាការប្រឡង ដែលអត្រាអ្នកប្រឡងជាប់ ប្រៀបបាននឹងចំនួនគ្រាប់ពូជដែលដុះពន្លកដោយជោគជ័យ។ |
| Growth duration | រយៈពេលសរុបគិតចាប់ពីពេលគ្រាប់ពូជចាប់ផ្តើមដុះពន្លក រហូតដល់ពេលដែលដំណាំលូតលាស់ពេញលេញ និងត្រៀមខ្លួនរួចរាល់សម្រាប់ការប្រមូលផល។ | ដូចជារយៈពេលដែលកុមារម្នាក់ត្រូវការ ដើម្បីលូតលាស់ពេញវ័យអាចធ្វើការងារបាន។ |
| Economic efficiency | ការវាស់វែងអំពីកម្រិតនៃប្រាក់ចំណេញ ឬផលប្រយោជន៍ដែលទទួលបាន ធៀបនឹងទំហំនៃធនធាន (ដើមទុន កម្លាំងពលកម្ម ពេលវេលា) ដែលបានចំណាយទៅលើការផលិតកសិកម្ម។ | ដូចជាការចេះប្រើលុយតិចទិញវត្ថុធាតុដើម ប៉ុន្តែអាចផលិតជារបស់លក់បានប្រាក់ចំណេញច្រើនបំផុត។ |
| Marginal Benefit Cost Ratio (MBCR) | សូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃថាតើការចំណាយបន្ថែមមួយឯកតា នឹងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញបន្ថែមត្រឡប់មកវិញចំនួនប៉ុន្មាន ដើម្បីជួយកសិករសម្រេចចិត្តក្នុងការវិនិយោគបន្ត។ | ប្រៀបដូចជាការគិតថា បើយើងចំណាយលុយ ១ ដុល្លារបន្ថែមទៀតដើម្បីទិញជី តើយើងនឹងលក់កសិផលបានចំណេញលើស ១ ដុល្លារវិញឬអត់។ |
| Value chain | ខ្សែសង្វាក់នៃសកម្មភាពទាំងអស់ ចាប់តាំងពីការផលិតវត្ថុធាតុដើម ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការចែកចាយផលិតផលសម្រេចទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ដោយដំណាក់កាលនីមួយៗសុទ្ធតែបានបង្កើតតម្លៃបន្ថែម។ | ដូចជាដំណើរការធ្វើនំខេក ចាប់ពីការទិញម្សៅ រហូតដល់នំត្រូវលក់នៅហាង ដែលគ្រប់ដំណាក់កាលធ្វើឱ្យនំកាន់តែមានតម្លៃថ្លៃជាងម្សៅធម្មតា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
