បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតពូជចេកពងមាន់ Musa (AA group) ដែលមានគុណភាព និងទិន្នផលស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបទិន្នផល និងគុណភាពនៃពូជចេកពងមាន់បំប្លែងហ្សែនចំនួន ៥ ប្រភេទ ជាមួយពូជពាណិជ្ជកម្មទូទៅ (Kamphaeng Phet) ដោយប្រើការរចនាពិសោធន៍បែបចៃដន្យពេញលេញ (Completely Randomized Design)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| High-Yielding Mutant Clones (KM22-27 and KM30-11) ពូជចេកបំប្លែងហ្សែនផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ (KM22-27 និង KM30-11) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងពូជពាណិជ្ជកម្ម មានសំបកក្រាស់ល្អសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងមានរសជាតិជូរតិចជាង ដែលត្រូវនឹងតម្រូវការទីផ្សារ។ | ទាមទារការថែទាំ ប្រើប្រាស់ជី និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រពតាមស្តង់ដារដូចពូជធម្មតាដើម្បីធានាបានទិន្នផលអតិបរមា។ | ទិន្នផលមធ្យម ៣.៩៨០ ដល់ ៤.១៤៩ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងកម្រិតអាស៊ីត (TA) ទាបត្រឹម ០,៥៥-០,៦១%។ |
| Commercial Variety (Kamphaeng Phet) ពូជកាំផែងផេត (ពូជពាណិជ្ជកម្មទូទៅ) |
ជាពូជដែលមានទីផ្សារស្រាប់ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាទីគាប់ចិត្តសម្រាប់ការធ្វើអាជីវកម្ម។ | មានរសជាតិជូរខ្លាំងជាងពូជបំប្លែងហ្សែនថ្មី និងមានសំបកស្តើងជាងនៅក្នុងរដូវកាលខ្លះ ដែលងាយរងការខូចខាតពេលដឹកជញ្ជូន។ | ទិន្នផលមធ្យម ៤.០៨៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ប៉ុន្តែមានកម្រិតអាស៊ីត (TA) ខ្ពស់រហូតដល់ ០,៩៣%។ |
| Other Mutant Clones (KM8-22, KM9-20, KM22-5) ពូជចេកបំប្លែងហ្សែនផ្សេងទៀត (KM8-22, KM9-20, KM22-5) |
ផ្តល់នូវភាពចម្រុះនៃពូជសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងអាចមានលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួនផ្សេងទៀតដែលមិនទាន់ត្រូវបានសិក្សាពេញលេញ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជ KM22-27, KM30-11 និងពូជពាណិជ្ជកម្ម ដែលមិនទាន់ស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះលក្ខណៈទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ទិន្នផលមធ្យមចន្លោះពី ៣.៣៥៨ ដល់ ៣.៦៩១ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មសម្រាប់ការសាកល្បងនៅទីវាល និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគគុណភាពផ្លែឈើ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តត្រាំង ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខណៈដីជាប្រភេទដីឥដ្ឋលាយខ្សាច់ (ក្រុមដីទី៥៣) និងមានកម្រិតទឹកភ្លៀងជាមធ្យម ២.៤៤៥ មីលីម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយកពូជនេះមកដាំដុះអាចនឹងផ្តល់លទ្ធផលខុសគ្នា ប្រសិនបើនាំយកទៅដាំនៅតំបន់ដែលមានប្រភេទដី និងអាកាសធាតុខុសពីនេះ។
បច្ចេកទេស និងលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការបង្កើនគុណភាពផ្លែឈើសម្រាប់ការនាំចេញ។
ការទាញយកប្រយោជន៍ពីការស្រាវជ្រាវនេះអាចជួយផ្លាស់ប្តូរការដាំដុះចេកជាលក្ខណៈគ្រួសារនៅកម្ពុជា ទៅជាការផលិតកសិ-ពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំដែលមានស្តង់ដារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gamma irradiation (ការបាញ់កាំរស្មីហ្គាម៉ា) | ជាបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ថាមពលវិទ្យុសកម្ម (កាំរស្មីហ្គាម៉ា) ដើម្បីធ្វើការផ្លាស់ប្តូរហ្សែន ឬ DNA របស់រុក្ខជាតិក្នុងគោលបំណងបង្កើតពូជថ្មី ដែលមានលក្ខណៈប្រសើរជាងមុន ដូចជាផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ឬធន់នឹងជំងឺ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ពន្លឺពិសេសដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ខាងក្នុងនៃគ្រាប់ពូជ ឱ្យវាលូតលាស់ចេញជារុក្ខជាតិដែលមានសមត្ថភាពពិសេសជាងមុន។ |
| Mutant clones (ពូជបំប្លែងហ្សែន) | ជាកូនរុក្ខជាតិ ឬពូជដែលទទួលបានពីការធ្វើចំណាប់ដុះ (mutation) ដែលហ្សែនរបស់វាត្រូវបានកែប្រែខុសពីពូជដើម (ដោយសារការបាញ់កាំរស្មី) ហើយត្រូវបានគេយកមកបន្តពូជដោយរក្សានូវលក្ខណៈថ្មីនោះ។ | ដូចជាការថតចម្លងកូនសោដែលត្រូវបានគេកែច្នៃទម្រង់ធ្មេញថ្មីមួយ ដើម្បីអាចចាក់បើកសោបានស្រួលនិងលឿនជាងមុន។ |
| Titratable acidity (TA) (កម្រិតអាស៊ីតដែលអាចទីត្រាតបាន / កម្រិតរសជាតិជូរ) | ជារង្វាស់បច្ចេកទេសសម្រាប់វាស់បរិមាណអាស៊ីតសរុបនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ (ក្នុងទីនេះគឺផ្លែចេក) ដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់រសជាតិជូររបស់វា។ កម្រិត TA កាន់តែទាប មានន័យថាផ្លែឈើនោះមានរសជាតិជូរតិច។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណទឹកខ្មេះដែលមាននៅក្នុងទឹកស៊ុប ដើម្បីដឹងថាវាជូរខ្លាំងកម្រិតណា។ |
| Duncan’s new multiple range test (DMRT) (ការសាកល្បងប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរបស់ Duncan) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយដែលគេប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគនៃក្រុមទិន្នន័យច្រើនលើសពីពីរ ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមនីមួយៗមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ (Significant difference) ដែរឬទេ ក្រោយពីការវិភាគ ANOVA រួច។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់បន្ទាត់ពិសេសមួយដើម្បីវាស់កម្ពស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ ហើយប្រាប់ថាតើអ្នកណាពិតជាខ្ពស់ជាងអ្នកណាយ៉ាងច្បាស់លាស់ មិនមែនគ្រាន់តែមើលដោយភ្នែកទទេ។ |
| plant crop (ដំណាំជំនាន់ម្តាយ) | សំដៅលើវដ្តនៃការប្រមូលផលលើកដំបូងបំផុត ពីដើមចេកដែលទើបនឹងត្រូវបានដាំថ្មីៗ (ដើមម្តាយ) មុនពេលដែលទំពាំងជំនាន់ក្រោយរបស់វាដុះចេញមកជំនួស។ | ដូចជាការប្រមូលផលផ្លែឈើពីដើមឈើដែលយើងទើបនឹងដាំផ្ទាល់ដៃជាលើកដំបូង។ |
| 1st sucker (ទំពាំងជំនាន់ទី១) | គឺជាការប្រមូលផលលើកទីពីរដែលបានមកពីកូនចេក ឬទំពាំងដំបូងគេដែលដុះចេញពីគល់ដើមម្តាយ។ ការប្រៀបធៀបទិន្នផលរវាង plant crop និង 1st sucker ជួយបញ្ជាក់ពីស្ថិរភាពនៃទិន្នផលពូជចេកនោះ។ | ដូចជាការប្រមូលផលផ្លែឈើបន្តពីកូនឈើដែលដុះចេញពីឫសរបស់ដើមឈើចាស់។ |
| Psuedostem (ដើមបញ្ឆោត / ដើមប្រមោយ) | ជាផ្នែកដែលយើងមើលឃើញរាងជាស៊ីឡាំងបញ្ឈរដូចជាដើមរបស់ចេក ប៉ុន្តែតាមពិតវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយស្រទាប់ធាងស្លឹកដែលរុំខ្ចប់ជាន់គ្នាយ៉ាងណែន។ ដើមពិតប្រាកដរបស់ចេកគឺស្ថិតនៅក្រោមដី (Rhizome)។ | ដូចជាសន្លឹកក្រដាសច្រើនសន្លឹកដែលគេរមូរចូលគ្នាយ៉ាងតឹងរហូតមើលទៅឃើញដូចជាបំពង់រឹងមួយអញ្ចឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
