បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃទំនាក់ទំនងកិច្ចសន្យាផលិតកម្ម និងការប្រមូលទិញម្នាស់រវាងគ្រួសារកសិករ និងក្រុមហ៊ុនភាគហ៊ុននាំចេញស្បៀងអាហារ Dong Giao (DOVECO) ព្រមទាំងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការអនុវត្តកិច្ចសន្យា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីក្រុមហ៊ុន និងការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយគ្រួសារកសិករ ដើម្បីវិភាគពីប្រសិទ្ធភាព និងបញ្ហាប្រឈមនៃកិច្ចសន្យា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Contract Farming Model ការធ្វើកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យាបច្ចុប្បន្ន (ជាមួយក្រុមហ៊ុន DOVECO) |
ធានាបាននូវទីផ្សារលក់ចេញច្បាស់លាស់ ទោះបីជាតម្លៃទីផ្សារធ្លាក់ចុះក៏ដោយ។ កសិករទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស និងការផ្គត់ផ្គង់ធាតុចូលជាមុន (ពូជ ជី) ពីក្រុមហ៊ុន។ | តម្លៃថេរដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាច្រើនតែទាបជាងតម្លៃទីផ្សារសេរីនាពេលមានតម្រូវការខ្ពស់។ ការទូទាត់ប្រាក់មានភាពយឺតយ៉ាវ (អាចរហូតដល់ ១ ទៅ ៥ ខែ) ដែលធ្វើឱ្យកសិករខ្វះខាតទុន។ | ក្រុមហ៊ុនប្រមូលទិញម្នាស់បានសរុប ១២,២ ពាន់តោន (ស្មើនឹង ១០២,៤% នៃផែនការ) ប៉ុន្តែកសិករចំនួន ១០២ គ្រួសារមិនបានបំពេញតាមកិច្ចសន្យាពេញលេញ។ |
| Free Market Trading (Side-selling) ការលក់លើទីផ្សារសេរី (ការលក់ចេញក្រៅកិច្ចសន្យាទៅឲ្យឈ្មួញកណ្តាល) |
ទទួលបានតម្លៃខ្ពស់ជាងតម្លៃកិច្ចសន្យាអំឡុងពេលតម្រូវការទីផ្សារកើនឡើង (៤៥០០-៥០០០ ដុង/គីឡូក្រាម ធៀបនឹង ២០០០-៣០០០ ដុង/គីឡូក្រាម)។ ទទួលបានការទូទាត់ប្រាក់ភ្លាមៗ និងការត្រួតពិនិត្យគុណភាពមិនសូវតឹងរ៉ឹង។ | ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៅពេលដែលទិន្នផលលើសតម្រូវការទីផ្សារ ធ្វើឱ្យធ្លាក់ថ្លៃខ្លាំង (បានទិន្នផលខ្ពស់ តែក្លាយជាថោក)។ កសិករអាចប្រឈមមុខនឹងការពិន័យ ឬដកហូតដីស្រែចំការពីក្រុមហ៊ុនដោយសារការបំពានកិច្ចសន្យា។ | ធ្វើឱ្យកសិករមួយចំនួនរំលោភកិច្ចសន្យាលួចលក់ម្នាស់ចេញក្រៅ ដែលបណ្តាលឱ្យមានកង្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់ចំនួន ២៥៩ តោនសម្រាប់គោលដៅផលិតកម្មមួយចំនួនរបស់ក្រុមហ៊ុន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងកិច្ចសន្យាកសិកម្មនេះ ទាមទារនូវធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តធំដុំពីក្រុមហ៊ុនប្រមូលទិញ។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើគ្រួសារកសិករចំនួន ៣៥ គ្រួសារ និងទិន្នន័យក្រុមហ៊ុន DOVECO នៅខេត្ត Ninh Binh ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ ២០១២។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីទិដ្ឋភាពរបស់ក្រុមហ៊ុនធំ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មនៅប្រទេសជិតខាងកាលពីជាងមួយទសវត្សរ៍មុន។ ទោះជាយ៉ាងណា សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលកំពុងជំរុញយ៉ាងសកម្មនូវគោលនយោបាយកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា (Contract Farming) បទពិសោធន៍នេះមានតម្លៃណាស់ ព្រោះយើងក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាកសិករលក់កសិផលចេញក្រៅកិច្ចសន្យាពេលតម្លៃទីផ្សារប្រែប្រួលផងដែរ។
គំរូនៃការវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងកិច្ចសន្យាកសិកម្មនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីកត្តាដែលធ្វើឲ្យរាំងស្ទះដល់ប្រសិទ្ធភាពកិច្ចសន្យា (ពិសេសតម្លៃរឹងត្អឹង និងការទូទាត់យឺត) នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការរចនាប្រព័ន្ធកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យាប្រកបដោយចីរភាព និងផ្តល់ផលចំណេញដល់គ្រប់ភាគី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Contracts linkages | ជាប្រព័ន្ធនៃទំនាក់ទំនងកសិកម្មដែលកសិករ និងអ្នកប្រមូលទិញ (ក្រុមហ៊ុន) ធ្វើកិច្ចសន្យាជាមុនស្តីពីបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃកសិផល មុនពេលចាប់ផ្តើមរដូវកាលដាំដុះ ដើម្បីធានាទីផ្សារ និងការផ្គត់ផ្គង់។ | ដូចជាការកក់ទំនិញទុកមុនអញ្ចឹង អ្នកទិញធានាថានឹងទិញ ហើយអ្នកលក់ធានាថានឹងផលិតឲ្យតាមការព្រមព្រៀង។ |
| Assigned production volume | ទំហំ ឬបរិមាណទិន្នផលជាក់លាក់ដែលកសិករម្នាក់ៗមានកាតព្វកិច្ចត្រូវផលិត និងផ្គត់ផ្គង់ប្រគល់ជូនដល់ក្រុមហ៊ុនវិញ ដូចដែលបានកំណត់ និងព្រមព្រៀងគ្នានៅក្នុងកិច្ចសន្យា។ | ដូចជាគ្រូដាក់កិច្ចការផ្ទះឲ្យសិស្សធ្វើអញ្ចឹង កសិករត្រូវផលិតឲ្យបានគ្រប់ចំនួនតោនដែលក្រុមហ៊ុនតម្រូវ។ |
| Procured volume | បរិមាណជាក់ស្តែងនៃកសិផលដែលក្រុមហ៊ុនអាចប្រមូលទិញបានពីកសិករ បន្ទាប់ពីការប្រមូលផលរួចរាល់ ដែលពេលខ្លះអាចលើស ឬខ្វះធៀបនឹងបរិមាណក្នុងកិច្ចសន្យា។ | ជារបស់ពិតដែលក្រុមហ៊ុនទទួលបាន បន្ទាប់ពីកសិករធ្វើការដាំដុះរួចរាល់ មិនមែនគ្រាន់តែជាតួលេខលើក្រដាសនោះទេ។ |
| Production inputs | ធាតុផ្សំ ឬសម្ភារៈរូបវន្តចាំបាច់សម្រាប់ការដាំដុះ ដូចជាពូជដំណាំ ជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដែលក្រុមហ៊ុនជារឿយៗតែងតែផ្តល់ជំពាក់ឲ្យកសិករជាមុន ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ដំណើរការផលិត។ | ដូចជាគ្រឿងផ្សំសម្រាប់ធ្វើម្ហូបអញ្ចឹង បើគ្មានពូជ ឬជីទេ កសិករមិនអាចដាំដំណាំបានឡើយ។ |
| Violated the contract | សកម្មភាពដែលកសិករមិនគោរពតាមលក្ខខណ្ឌដែលបានព្រមព្រៀង ជាពិសេសការលួចលក់កសិផលរបស់ខ្លួនទៅឲ្យឈ្មួញកណ្តាលខាងក្រៅ (Side-selling) ក្នុងរដូវកាលដែលតម្លៃទីផ្សារសេរីឡើងខ្ពស់ជាងតម្លៃក្នុងកិច្ចសន្យា។ | ដូចជាការលួចលក់របស់ដែលសន្យាថានឹងលក់ឲ្យមិត្តភក្តិ ទៅឲ្យអ្នកផ្សេងដែលហ៊ានឲ្យលុយច្រើនជាងអញ្ចឹង។ |
| Adjusting the provision on pineapple price | យន្តការនៃការកែប្រែតម្លៃប្រមូលទិញថេរនៅក្នុងកិច្ចសន្យា ឲ្យមានភាពបត់បែនស្របតាមការប្រែប្រួលនៃតម្លៃទីផ្សារជាក់ស្តែង ដើម្បីការពារកុំឲ្យកសិករខាតបង់ ឬលួចលក់ចេញក្រៅ។ | ដូចជាការបត់បែនតាមកាលៈទេសៈ បើទំនិញឡើងថ្លៃ អ្នកទិញក៏ព្រមបន្ថែមលុយខ្លះឲ្យអ្នកលក់សប្បាយចិត្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
