បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហានៃការដួលរលំដើមស្រូវ (Lodging) នៅក្នុងការដាំដុះស្រូវពង្រោះក្នុងស្រែទឹកលិច និងស្វែងរកអត្រាគ្រាប់ពូជដែលសមស្របបំផុតដើម្បីរក្សាទិន្នផល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍នេះត្រូវបានអនុវត្តនៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្រូវអន្តរជាតិ (IRRI) ដោយប្រើប្រាស់គម្រោងពិសោធន៍ប្រភេទ Split Plot Design ជាមួយនឹងកត្តាចំនួនពីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Paclobutrazol Application ការប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ Paclobutrazol |
អាចកាត់បន្ថយកម្ពស់ដើមស្រូវ និងទប់ស្កាត់ការដួលរលំបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ វាក៏ជួយកាត់បន្ថយប្រវែងថ្នាំងស្រូវ (internode) ផងដែរ។ | ទោះបីជាអាចទប់ស្កាត់ការដួលរលំបាន ប៉ុន្តែវាមិនបានជួយបង្កើនទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវឱ្យមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់នោះទេ បើធៀបនឹងការមិនប្រើ។ | កាត់បន្ថយប្រវែងថ្នាំងទី១ដល់ទី៥ (សម្រាប់ពូជ IR68) និងទប់ស្កាត់ការដួលរលំបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផល។ |
| Inabenfide Application ការប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ Inabenfide |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងការដួលរលំ និងបន្ថយកម្ពស់រុក្ខជាតិស្រដៀងគ្នាទៅនឹង Paclobutrazol។ | ស្រដៀងគ្នានឹង Paclobutrazol ដែរ សារធាតុនេះមិនមានឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រូវកើនឡើងនោះឡើយ។ | គ្រប់គ្រងការដួលរលំដើមស្រូវយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដោយមិនបង្កើនទិន្នផល។ |
| HOE-785-03P03 Application ការប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ HOE-785-03P03 |
អាចជួយកាត់បន្ថយការដួលរលំដើមស្រូវបានមួយកម្រិតតូច (slightly controlled lodging)។ | ប្រសិទ្ធភាពនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងសារធាតុពីរផ្សេងទៀត និងមិនបង្កើនទិន្នផលឡើយ។ | មានប្រសិទ្ធភាពតិចតួចបំផុតក្នុងការគ្រប់គ្រងការដួលរលំ បើធៀបនឹងសំណាកត្រួតពិនិត្យ។ |
| Control (No PGR) មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ (Control) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយថវិកាលើសារធាតុគីមី និងមិនមានហានិភ័យនៃសំណល់គីមីនៅលើដំណាំ ឬបរិស្ថាន។ | ប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់បំផុតនៃការដួលរលំដើមស្រូវ ជាពិសេសចំពោះពូជដែលងាយរងគ្រោះ និងនៅពេលប្រើអត្រាគ្រាប់ពូជខ្ពស់។ | អត្រានៃការដួលរលំខ្ពស់ជាងគេបំផុត (រហូតដល់ ៦៣% សម្រាប់ពូជ IR68 ក្នុងកម្រិតអត្រាគ្រាប់ពូជ ៣២ គ.ក្រ/រ៉ៃ)។ |
| Optimized Seeding Rate (16 kg/rai ) ការប្រើប្រាស់អត្រាគ្រាប់ពូជសមស្រប (១៦ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) |
ជាអត្រាដ៏ប្រសើរបំផុតដែលជួយសន្សំសំចៃគ្រាប់ពូជ ដោយរក្សាបាននូវកម្រិតទិន្នផលខ្ពស់។ | តម្រូវឱ្យមានការគ្រប់គ្រងទឹក និងស្មៅឱ្យបានល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង ដើម្បីធានាបាននូវការដុះលូតលាស់ស្មើគ្នា។ | ការបង្កើនអត្រាគ្រាប់ពូជពី ១៦ គ.ក្រ/រ៉ៃ (ប្រហែល ១០០ គ.ក្រ/ហិកតា) ទៅ ៣២ គ.ក្រ/រ៉ៃ មិនបានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ការកើនឡើងទិន្នផលនោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តតាមការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើធាតុចូលកសិកម្មមួយចំនួន និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់បច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្រូវអន្តរជាតិ (IRRI) ប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងរដូវប្រាំង ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផ្សេងទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណា វាត្រូវបានធ្វើឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៩ និងប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ IR68/IR72 ដែលអាចនឹងមានភាពខុសគ្នាពីពូជស្រូវទំនើប (ដូចជា សែនក្រអូប ផ្ការំដួល) និងលក្ខខណ្ឌដីនៅប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។ នេះជាចំណុចសំខាន់ព្រោះការឆ្លើយតបរបស់ពូជស្រូវក្នុងស្រុកកម្ពុជាចំពោះសារធាតុ PGR អាចមានលទ្ធផលខុសពីនេះ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការដាំដុះស្រូវពង្រោះ។
ជារួម ការយល់ដឹងពីការកំណត់អត្រាគ្រាប់ពូជសមស្រប និងការស្រាវជ្រាវបន្ថែមលើការប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ អាចជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយការខាតបង់ពីការដួលរលំស្រូវ និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Plant Growth Regulators (សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ) | គឺជាសមាសធាតុគីមី ឬអរម៉ូនសិប្បនិម្មិតដែលគេប្រើប្រាស់ដើម្បីកែប្រែ ឬគ្រប់គ្រងដំណើរការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ដូចជាការទប់ស្កាត់ការលូតកម្ពស់ដើមដើម្បីការពារកុំឱ្យដើមស្រូវដួលរលំ។ | ដូចជាថ្នាំវីតាមីន ឬអរម៉ូនដែលគេឱ្យសត្វឬមនុស្សញ៉ាំដើម្បីពន្លឿន ឬពន្យឺតការលូតលាស់រាងកាយ។ |
| Lodging (ការដួលរលំនៃដើមស្រូវ) | ជាបាតុភូតដែលដើមស្រូវបាក់ ឬទោររលំដល់ដី ដែលជាទូទៅបណ្តាលមកពីកម្ពស់ដើមខ្ពស់ពេក ខ្យល់បក់ខ្លាំង ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ឬទម្ងន់កួរស្រូវធ្ងន់ពេក ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលនិងគុណភាពគ្រាប់ស្រូវធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាដើមឈើឬសសរដែលទន់ ហើយបាក់រលំដល់ដីនៅពេលមានខ្យល់ព្យុះបក់បោកខ្លាំង។ |
| Broadcast Seeded Flooded Rice (ស្រូវពង្រោះក្នុងស្រែទឹកលិច) | ជាប្រព័ន្ធនៃការដាំដុះស្រូវដែលគេយកគ្រាប់ពូជស្រូវដែលបានបណ្តុះឱ្យដុះពន្លកបន្តិចរួចហើយ ទៅសាបព្រោះផ្ទាល់នៅលើផ្ទៃដីស្រែដែលមានទឹករាក់ៗ និងរៀបចំរាបស្មើល្អ។ | ដូចជាការបាចចំណីឱ្យមាន់ទាពាសពេញទីធ្លា ជាជាងការយកកូនរុក្ខជាតិទៅដាំក្នុងរន្ធមួយៗឱ្យមានរបៀប (ការស្ទូង)។ |
| Bending Resistance (ភាពធន់ទ្រាំនឹងការបត់បែន) | ជាសមត្ថភាពផ្នែកមេកានិចរបស់ដើមស្រូវក្នុងការទប់ទល់នឹងកម្លាំងសង្កត់ ឬកម្លាំងរុញច្រានពីខាងក្រៅ (ដូចជាខ្យល់ ឬទម្ងន់គ្រាប់) ដោយមិនធ្វើឱ្យបាក់ ឬកោងខូចទ្រង់ទ្រាយដើមឡើយ។ | ដូចជាភាពរឹងមាំនៃបន្ទាត់ជ័រក្រាស់ ដែលទោះបីជាយើងព្យាយាមពត់វាក៏វាមិនងាយបាក់ឡើយ។ |
| Elasticity Index (សន្ទស្សន៍ភាពយឺត) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពយឺតរបស់ដើមរុក្ខជាតិ ពោលគឺសមត្ថភាពរបស់ដើមស្រូវក្នុងការងើបត្រឡប់មកទីតាំងបញ្ឈរដើមវិញ បន្ទាប់ពីទទួលរងនូវកម្លាំងដែលធ្វើឱ្យវាកោងទោរ។ | ដូចជាលក្ខណៈរបស់កៅស៊ូកង ដែលអាចទាញយឺតហើយងើបត្រលប់មកសភាពដើមវិញដោយមិនដាច់ ឬខូចទ្រង់ទ្រាយ។ |
| Internode Elongation (ការលូតលាស់ប្រវែងថ្នាំង) | ជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលចន្លោះថ្នាំងនីមួយៗនៃដើមស្រូវលូតវែងចេញ ដែលធ្វើឱ្យកម្ពស់សរុបរបស់ដើមស្រូវកើនឡើង។ ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីមួយចំនួនអាចទប់ស្កាត់ដំណើរការនេះដើម្បីរក្សាដើមឱ្យនៅទាប។ | ដូចជាការលូតកម្ពស់របស់ដើមឫស្សី ដែលវែងចេញពីថ្នាំងមួយទៅថ្នាំងមួយទៀតបន្តបន្ទាប់គ្នា។ |
| Split Plot Design (គម្រោងពិសោធន៍បែប Split Plot) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍ផ្នែកកសិកម្ម ដែលកត្តាពិសោធន៍ទី១ (ឧ. ពូជស្រូវ) ត្រូវបានអនុវត្តលើឡូតិ៍ដីធំៗ (Main plot) រីឯកត្តាទី២ (ឧ. សារធាតុគីមី) ត្រូវបានអនុវត្តលើឡូតិ៍តូចៗ (Subplot) ដែលស្ថិតនៅក្នុងឡូតិ៍ធំនោះ។ | ដូចជាការបែងចែកសាលារៀនជាថ្នាក់ធំៗដើម្បីសាកល្បងកម្មវិធីសិក្សា ហើយក្នុងថ្នាក់នីមួយៗបែងចែកជាក្រុមតូចៗដើម្បីសាកល្បងវិធីសាស្ត្របង្រៀនខុសៗគ្នា។ |
| Paclobutrazol (ប៉ាក្លូប៊ូត្រាហ្សូល) | ជាប្រភេទសារធាតុគីមីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីរារាំងការផលិតអរម៉ូន Gibberellin ធ្វើឱ្យកោសិកាមិនសូវលូតវែង ដែលជួយកាត់បន្ថយកម្ពស់ដើម និងធ្វើឱ្យដើមស្រូវរឹងមាំ កាត់បន្ថយការដួលរលំ។ | ដូចជាហ្វ្រាំងរថយន្តដែលជួយបន្ថយល្បឿននៃការលូតកម្ពស់របស់ដើមស្រូវ ធ្វើឱ្យដើមនៅទាបនិងរឹងមាំជាងមុន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
