បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបញ្ហានៃការចេញផ្កា ការជាប់ផ្លែ និងគុណភាពផ្លែនៃក្រូចចុក (Neck orange ឬ Citrus reticulata Blanco) ដោយធ្វើការវាយតម្លៃលើឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីជំនួយការលូតលាស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមទម្រង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block - RCB) ដោយបែងចែកជា ៦ វិធីសាស្ត្រ និងមាន ៣ ច្បាប់ចម្លង (Replications)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No paclobutrazol applied) មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុគីមី និងមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានដី។ | អត្រានៃការជាប់ផ្លែ និងទិន្នផលផ្លែដែលប្រមូលផលបានមានកម្រិតទាបបំផុតបើធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀត។ | អត្រាជាប់ផ្លែមានត្រឹមតែ ១០.៣% ហើយទិន្នផលជាមធ្យមទទួលបានតែ ១៣ ផ្លែ/ដើម។ |
| Paclobutrazol Leaf Spray (1,000 ppm) ការបាញ់សារធាតុ Paclobutrazol លើស្លឹក (កម្រិត ១០០០ ppm) |
ជួយបង្កើនទម្ងន់ផ្លែស្រស់និងទម្ងន់ផ្លែស្ងួតបានយ៉ាងល្អប្រសើរជាងវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ។ | អត្រាជាប់ផ្លែ និងចំនួនផ្លែសរុបមិនសូវខ្ពស់ដូចការចាក់បញ្ចូលសារធាតុទៅក្នុងដីនោះទេ។ | ផ្តល់ទម្ងន់ផ្លែស្រស់ខ្ពស់បំផុត (១៩១ ក្រាម/ផ្លែ) ប៉ុន្តែទិន្នផលជាមធ្យមមានត្រឹម ៥២ ផ្លែ/ដើម។ |
| Paclobutrazol Soil Drench (1 g/plant ) ការចាក់សារធាតុ Paclobutrazol បញ្ចុះដី (កម្រិត ១ ក្រាម/ដើម) |
ជាវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អបំផុតក្នុងការបង្កើនចំនួនផ្លែសម្រាប់ប្រមូលផល ដោយប្រើកម្រិតសារធាតុគីមីទាបល្មម។ | ទាមទារការចាក់បញ្ចូលទៅក្នុងដីដោយផ្ទាល់ ដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការកកកុញនៃសារធាតុគីមីក្នុងដី។ | ផ្តល់ទិន្នផលផ្លែប្រមូលផលបានខ្ពស់ជាងគេបំផុត ជាមធ្យម ៦៨ ផ្លែ/ដើម និងមានអត្រាជាប់ផ្លែ ២៧.៥%។ |
| Paclobutrazol Soil Drench (2.5 g/plant ) ការចាក់សារធាតុ Paclobutrazol បញ្ចុះដី (កម្រិត ២,៥ ក្រាម/ដើម) |
ផ្តល់អត្រាភាគរយនៃការជាប់ផ្លែខ្ពស់បំផុត ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់កាត់បន្ថយបញ្ហាជ្រុះផ្លែ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់បរិមាណសារធាតុគីមីច្រើនជាងមុន ដែលអាចបង្កើនថ្លៃដើមផលិតកម្ម។ | ផ្តល់អត្រាជាប់ផ្លែខ្ពស់បំផុតដល់ទៅ ២៨.១% ប៉ុន្តែទិន្នផលផ្លែជាមធ្យម (៦២ ផ្លែ/ដើម) ទាបជាងកម្រិត ១ ក្រាម/ដើមបន្តិច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើសារធាតុគីមីជំនួយការលូតលាស់ ជីបំប៉ន និងឧបករណ៍កសិកម្មសម្រាប់ថែទាំដំណាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងខេត្តសុងខ្លា (Songkhla) ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចក្ដៅសើម។ លទ្ធផលអាចមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើប្រភេទដី និងអាកាសធាតុខុសៗគ្នានៅតំបន់ផ្សេង។ ទោះយ៉ាងណា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាដែលអាចយកមកអនុវត្តបាន។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់សារធាតុ Paclobutrazol នេះមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសការដាំដុះដំណាំហូបផ្លែ។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសចាក់សារធាតុបញ្ចុះដីក្នុងកម្រិត ១ ទៅ ២,៥ ក្រាម/ដើម នឹងក្លាយជាដំណោះស្រាយដ៏ល្អសម្រាប់កសិករកម្ពុជាក្នុងការបង្កើនទិន្នផលផ្លែក្រូច ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់គុណភាព និងរសជាតិផ្លែឡើយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| paclobutrazol (សារធាតុប៉ាក្លូប៊ូត្រាហ្សូល) | វាគឺជាសារធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលកសិករប្រើសម្រាប់គ្រប់គ្រងការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ដោយវាជួយទប់ស្កាត់ការលូតលាស់មែកនិងស្លឹកខ្លាំងពេក ហើយជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិបញ្ចេញផ្កា និងជាប់ផ្លែបានច្រើនជាងមុន។ | ដូចជាហ្វ្រាំងរថយន្តដែលជួយបន្ថយល្បឿននៃការលូតលាស់ស្លឹក ដើម្បីទុកកម្លាំងឱ្យដើមឈើផ្តោតលើការបង្កើតផ្កានិងផ្លែជំនួសវិញ។ |
| fruit setting (ការជាប់ផ្លែ) | គឺជាដំណាក់កាលដែលផ្ការបស់រុក្ខជាតិបានឆ្លងកាត់ការបង្កកំណើតដោយជោគជ័យ ហើយប្រែក្លាយទៅជាកូនផ្លែតូចៗដោយមិនជ្រុះធ្លាក់ចេញពីទង។ ការជាប់ផ្លែខ្ពស់មានន័យថាទិន្នផលនឹងទទួលបានច្រើន។ | ដូចជាការប្រឡងជាប់របស់សិស្ស គឺផ្កាដែលជោគជ័យក្នុងការបង្កកំណើតក្លាយទៅជាផ្លែតូចៗ មិនជ្រុះចោលកណ្តាលទី។ |
| soil drench (ការចាក់បញ្ចុះដី ឬ ការស្រោចគល់) | គឺជាវិធីសាស្ត្រនៃការដាក់ជី ឬសារធាតុគីមីកសិកម្ម ដោយលាយជាមួយទឹកហើយស្រោច ឬចាក់ដោយផ្ទាល់ទៅលើដីនៅជុំវិញគល់រុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យឫសរបស់វាបឺតស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់។ វិធីនេះផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពយូរអង្វែង។ | ដូចជាការលេបថ្នាំចូលទៅក្នុងក្រពះដើម្បីឱ្យរាងកាយស្រូបយកសន្សឹមៗពីខាងក្នុង ផ្ទុយពីការលាបថ្នាំលើស្បែក។ |
| leaf spray (ការបាញ់ថ្នាំលើស្លឹក) | គឺជាការបាញ់សូលុយស្យុងរាវនៃជី ឬសារធាតុគីមីទៅលើស្លឹករុក្ខជាតិដោយផ្ទាល់ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរុក្ខជាតិស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមតាមរយៈរន្ធតូចៗនៅលើស្លឹក (Stomata) បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាការលាបឡេលើស្បែកដើម្បីឱ្យជាតិទឹកជ្រាបចូលលឿនភ្លាមៗ ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលរបស់វាអាចមិននៅបានយូរដូចការញ៉ាំចូលទៅក្នុងនោះទេ។ |
| RCB - Randomized Complete Block (ទម្រង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | គឺជាការរចនាគំរូនៃការស្រាវជ្រាវផ្នែកកសិកម្ម ដោយបែងចែករុក្ខជាតិជាក្រុមៗ (ប្លុក) ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា (ដូចជាអាយុដើម ឬប្រភេទដី) រួចអនុវត្តវិធីសាស្ត្រសាកល្បងដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃលទ្ធផល។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗដែលមានសមត្ថភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នា មុននឹងសាកល្បងវិធីសាស្ត្របង្រៀនថ្មី ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលប្រឡងមិនលម្អៀង។ |
| ppm - parts per million (ភាគក្នុងមួយលាន) | ជាខ្នាតរង្វាស់បរិមាណកំហាប់នៃសារធាតុណាមួយនៅក្នុងល្បាយ ដោយវាស់ថាតើមានប៉ុន្មានភាគនៃសារធាតុនោះ នៅក្នុងមួយលានភាគនៃល្បាយសរុប។ វាត្រូវបានប្រើសម្រាប់វាស់សារធាតុគីមីដែលមានបរិមាណតិចតួចបំផុត។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកថ្នាំពណ៌មួយតំណក់តូចចូលទៅក្នុងទឹកមួយធុងធំចំណុះរាប់ពាន់លីត្រ។ |
| soluble solid (ភាគរយសារធាតុរឹងរលាយ ឬ កម្រិតជាតិស្ករ) | នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសលើដំណាំហូបផ្លែ ពាក្យនេះសំដៅទៅលើបរិមាណជាតិស្ករ និងសារធាតុរ៉ែផ្សេងៗដែលរលាយក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលគេតែងតែវាស់ជាខ្នាត Brix ដើម្បីកំណត់ពីភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឈើ។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណស្ករសដែលរលាយក្នុងកែវកាហ្វេ ភាគរយកាន់តែខ្ពស់ កាហ្វេកាន់តែផ្អែម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
