Original Title: Digestibility of Different Plant-derived Oils and their Influence on Fatty Acid Composition in the Liver and Muscle of Juvenile Common Carp (Cyprinus Carpio)
Source: doi.org/10.31817/vjas.2022.5.3.03
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ភាពរំលាយបាននៃប្រេងចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិផ្សេងៗគ្នា និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើសមាសភាពអាស៊ីតខ្លាញ់នៅក្នុងថ្លើម និងសាច់ដុំរបស់កូនត្រីកន្ធរ (Cyprinus Carpio)

ចំណងជើងដើម៖ Digestibility of Different Plant-derived Oils and their Influence on Fatty Acid Composition in the Liver and Muscle of Juvenile Common Carp (Cyprinus Carpio)

អ្នកនិពន្ធ៖ Thi Mai Nguyen (Vietnam National University of Agriculture), Patrick Kestemont (University of Namur), Julie Mellery (UCLouvain), Yvan Larondelle (UCLouvain), Syaghalirwa N.M. Mandiki (University of Namur), Nang Thu Tran Thi (Vietnam National University of Agriculture)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2022 Vietnam Journal of Agricultural Sciences

វិស័យសិក្សា៖ Aquaculture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ តើការប្រើប្រាស់ប្រេងចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិដើម្បីជំនួសប្រេងត្រីនៅក្នុងចំណីត្រី មានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើភាពរំលាយបាន អត្រាលូតលាស់ និងសមាសភាពអាស៊ីតខ្លាញ់របស់កូនត្រីកន្ធរ (Cyprinus carpio)?

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការបំប៉នកូនត្រីដោយប្រើប្រាស់ចំណីដែលមានផ្ទុកប្រេងរុក្ខជាតិផ្សេងៗគ្នា និងធ្វើការវាស់ស្ទង់មេគុណនៃភាពរំលាយបានសរុបព្រមទាំងសមាសភាពអាស៊ីតខ្លាញ់។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Cod Liver Oil (CLO) Diet
របបអាហារប្រើប្រេងថ្លើមត្រី (ជាក្រុមត្រួតពិនិត្យ/Baseline)		 មានមេគុណភាពរំលាយបាននៃជាតិខ្លាញ់ (ADC) ខ្ពស់ និងសម្បូរទៅដោយអាស៊ីតខ្លាញ់ប្រភេទ LC-PUFA (EPA និង DHA) ពីធម្មជាតិ។ តម្លៃថ្លៃ កម្រមាន និងមិនមានចីរភាពសម្រាប់បរិស្ថានក្នុងការផលិតចំណីវារីវប្បកម្មទ្រង់ទ្រាយធំ។ ផ្តល់នូវបរិមាណអាស៊ីត EPA និង DHA ខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងសាច់ដុំត្រី ប៉ុន្តែអត្រាលូតលាស់មិនខុសគ្នាខ្លាំងពីរុក្ខជាតិទេ។
Linseed Oil (LO) Diet
របបអាហារប្រើប្រេងគ្រាប់ Linseed (Flaxseed)		 សម្បូរទៅដោយអាស៊ីត ALA ដែលជួយជំរុញដល់ការសំយោគ EPA និង DHA នៅក្នុងសាច់ដុំត្រីកន្ធរបានយ៉ាងល្អ ព្រមទាំងផ្តល់នូវសមាមាត្រ n-3/n-6 ល្អបំផុតសម្រាប់សុខភាពមនុស្ស។ មានភាពរំលាយបាននៃជាតិខ្លាញ់ (ADC) ទាបជាងប្រេងថ្លើមត្រី និងប្រេងផ្កាឈូករ័ត្នបន្តិច។ ជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតក្នុងការជំនួសប្រេងត្រី ដោយរក្សាបានបរិមាណ EPA/DHA និងសមាមាត្រ n-3/n-6 ក្នុងសាច់ដុំត្រីក្នុងកម្រិតខ្ពស់ (១.៥)។
Sunflower Oil (SFO) Diet
របបអាហារប្រើប្រេងផ្កាឈូករ័ត្ន		 មានតម្លៃមេគុណភាពរំលាយបាននៃជាតិខ្លាញ់ (ADC) ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមប្រេងរុក្ខជាតិ និងជួយឱ្យត្រីទទួលបានទម្ងន់ចុងក្រោយ (FBW) ខ្ពស់ជាងគេ។ សម្បូរទៅដោយអាស៊ីតខ្លាញ់ n-6 (Linoleic acid) ខ្ពស់ពេក និងខ្វះ n-3 ដែលធ្វើឱ្យសាច់ត្រីខ្វះ EPA និង DHA សម្រាប់សុខភាព។ ត្រីទទួលបានទម្ងន់ចុងក្រោយខ្ពស់ (៥៤.៦ ក្រាម) ប៉ុន្តែមានបរិមាណ EPA និង DHA ទាបបំផុតនៅក្នុងសាច់ដុំ។
Sesame Oil (SO) Diet
របបអាហារប្រើប្រេងល្ង		 ងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក និងជួយបង្កើតនូវសាច់ដុំត្រីដែលសម្បូរទៅដោយ Oleic Acid (MUFA)។ មានមេគុណភាពរំលាយបាននៃជាតិខ្លាញ់ (ADC) និងផ្តល់ទម្ងន់ចុងក្រោយនៃត្រីទាបជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមក្រុមពិសោធន៍។ អត្រានៃការលូតលាស់និងការបំប្លែងចំណីនៅមានកម្រិត ហើយមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការសំយោគ LC-PUFA ទេ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ចិញ្ចឹមត្រី និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគសមាសភាពគីមី និងអាស៊ីតខ្លាញ់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម (សាកលវិទ្យាល័យកសិកម្មជាតិវៀតណាម) និងប្រទេសបែលហ្សិក ដោយប្រើប្រាស់កូនត្រីកន្ធរ (Cyprinus carpio) ក្នុងសីតុណ្ហភាពទឹក ២៦-២៨ អង្សាសេ។ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ សីតុណ្ហភាពទឹក និងប្រភេទត្រីស្រដៀងគ្នាបេះបិទទៅនឹងវៀតណាមភាគខាងជើង/កណ្តាល ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ក្នុងបរិបទវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជាដោយគ្មានការរើសអើងទិន្នន័យឡើយ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលប្រេងត្រីដែលមានតម្លៃថ្លៃ។

ជារួម ការប្រើប្រាស់ប្រេងរុក្ខជាតិជំនួសប្រេងត្រីគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រប្រកបដោយសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច និងចីរភាព ដើម្បីលើកកម្ពស់ស្តង់ដារចំណី និងគុណភាពត្រីចិញ្ចឹមនៅកម្ពុជា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអាហារូបត្ថម្ភត្រី និងមេតាប៉ូលីសជាតិខ្លាញ់: អ្នកស្រាវជ្រាវគួរតែចាប់ផ្តើមពីការសិក្សាអំពីតម្រូវការជាតិខ្លាញ់របស់ត្រីទឹកសាបដូចជា Cyprinus carpio ដោយផ្តោតលើការយល់ដឹងពីដំណើរការបំលែងអាស៊ីតខ្លាញ់ C18 (ALA, LA) ទៅជា LC-PUFA (EPA, DHA) តាមរយៈអង់ស៊ីម Desaturase និង Elongase។
  2. រៀបចំរូបមន្តចំណីដោយប្រើប្រភពប្រេងក្នុងស្រុក: ស្វែងរកប្រភពប្រេងរុក្ខជាតិដែលមានសក្តានុពលនៅកម្ពុជា (ដូចជា ប្រេងល្ង ប្រេងសណ្តែកដី ឬនាំចូលប្រេង Linseed oil) រួចធ្វើការគណនារូបមន្តចំណីឱ្យមានកម្រិតប្រូតេអ៊ីន និងថាមពលស្មើគ្នា (Isonitrogenous and Isolipidic diets)។
  3. អនុវត្តការពិសោធន៍បំប៉ន និងវាស់ស្ទង់ភាពរំលាយបាន: រៀបចំប្រព័ន្ធធុងពិសោធន៍ (ឧទាហរណ៍ ធុង ១២០លីត្រ) រួចប្រើប្រាស់ Chromic oxide (Cr2O3) លាយក្នុងចំណីដើម្បីធ្វើជាសូចនាករសម្រាប់ប្រមូលលាមកត្រី និងគណនាមេគុណភាពរំលាយបាននៃជាតិខ្លាញ់ (ADC of Lipids) ដោយប្រើរូបមន្តស្តង់ដារ។
  4. ធ្វើការវិភាគគីមី និងសមាសភាពអាស៊ីតខ្លាញ់ (Lab Analysis): ទាញយកជាតិខ្លាញ់ពីសាច់ដុំនិងថ្លើមត្រីដោយប្រើវិធីសាស្ត្រ Folch (Chloroform/Methanol) រួចប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Gas Chromatograph (GC) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីកំណត់បរិមាណអាស៊ីតខ្លាញ់នីមួយៗ (EPA, DHA, n3/n6 ratio) ដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពសាច់ត្រីចុងក្រោយ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Apparent Digestibility Coefficient (ADC) (មេគុណភាពរំលាយបានសរុប) ជារង្វាស់គណនាជាភាគរយ ដែលបញ្ជាក់ពីបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹម (ដូចជាជាតិខ្លាញ់) ដែលក្រពះពោះវៀនរបស់សត្វអាចស្រូបយកបានពីចំណី ធៀបនឹងបរិមាណដែលវាបានស៊ីចូល និងបញ្ចេញចោលតាមលាមក។ ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ាស៊ីនមួយអាចទាញយកថាមពលពីប្រេងឥន្ធនៈបានល្អប៉ុណ្ណា មុននឹងបញ្ចេញផ្សែងចោល។
Long-chain polyunsaturated fatty acids (LC-PUFA) (អាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតខ្សែសង្វាក់វែង) ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានខ្សែសង្វាក់កាបូនវែង (ចាប់ពី ២០ ឡើងទៅ) ដូចជា EPA (អូមេហ្គា៣) និង DHA ដែលមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់សរីរាង្គ ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ និងសុខភាពទូទៅរបស់សត្វ និងមនុស្ស។ គឺជាខ្លាញ់ល្អប្រភេទពិសេសដែលជំនួយដល់ខួរក្បាល និងបេះដូង ដូចជាប្រេងអូមេហ្គា៣ ដែលយើងតែងទិញញ៉ាំ។
Alpha-linolenic acid (ALA) (អាស៊ីតអាល់ហ្វាលីណូឡេនិច) ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់អូមេហ្គា ៣ ជាមូលដ្ឋាន (Precursor) ដែលមានប្រភពចេញពីរុក្ខជាតិ (ដូចជាគ្រាប់ Linseed) ដែលរាងកាយត្រីទឹកសាបអាចស្រូបយកទៅបំប្លែងបន្តជាអាស៊ីតខ្លាញ់ LC-PUFA (EPA និង DHA) បាន។ ដូចជាវត្ថុធាតុដើមឆៅដែលរុក្ខជាតិផ្តល់ឱ្យ ដើម្បីឱ្យរាងកាយអាចយកទៅកែច្នៃផលិតជាថ្នាំប៉ូវកម្លាំងសម្រាប់សរីរាង្គ។
Desaturation and elongation (ដំណើរការដកអ៊ីដ្រូសែន និងពន្លូតខ្សែសង្វាក់) ជាដំណើរការជីវគីមីនៅក្នុងរាងកាយ (ជាពិសេសក្នុងថ្លើម) ដែលអង់ស៊ីមធ្វើការបំប្លែងអាស៊ីតខ្លាញ់ធម្មតាពីទម្រង់ខ្លី ទៅជាអាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានខ្សែសង្វាក់កាបូនវែង និងស្មុគស្មាញជាងមុន (LC-PUFA)។ ដូចជារោងចក្រកែច្នៃនៅក្នុងរាងកាយ ដែលយកខ្សែពួរខ្លីៗមកតភា្ជប់គ្នា និងកែច្នៃឱ្យក្លាយជាខ្សែពួរដ៏វែងនិងមានប្រយោជន៍ជាងមុន។
Gas chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីឧស្ម័ន) ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើឧស្ម័ន និងកម្តៅ សម្រាប់បំបែកនិងវិភាគរកបរិមាណសមាសធាតុគីមីនីមួយៗ (ដូចជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ផ្សេងៗ) ដែលមាននៅក្នុងសំណាក (ឧទាហរណ៍ សាច់ត្រី ឬថ្លើម)។ ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនដ៏ឆ្លាតវៃដែលអាចញែកមើលដឹងថា ក្នុងទឹកស៊ុបមួយចាន មានលាយគ្រឿងផ្សំអ្វីខ្លះ និងមានបរិមាណប៉ុន្មានក្រាមរៀងៗខ្លួន។
Isolipidic diets (របបអាហារមានបរិមាណជាតិខ្លាញ់ស្មើគ្នា) ជាការរៀបចំរូបមន្តចំណីពិសោធន៍ផ្សេងៗគ្នា ឱ្យមានកម្រិតភាគរយនៃជាតិខ្លាញ់សរុបស្មើៗគ្នា ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបឥទ្ធិពលនៃ "ប្រភព" ជាតិខ្លាញ់ (ប្រេងរុក្ខជាតិ ធៀបនឹងប្រេងត្រី) ដោយមិនឱ្យ "បរិមាណ" ជាតិខ្លាញ់មកជះឥទ្ធិពលលម្អៀងដល់លទ្ធផលនៃការលូតលាស់ឡើយ។ ដូចជាការឱ្យក្មេងពីរនាក់ញ៉ាំបាយក្នុងទម្ងន់ស្មើគ្នា (ម្នាក់បាយស ម្នាក់បាយសម្រូប) ដើម្បីមើលថាតើប្រភេទបាយមួយណាធ្វើឱ្យពួកគេមានសុខភាពល្អជាង ដោយមិនឱ្យម្នាក់ណាទទួលបានចំណែកច្រើនជាងម្នាក់ទៀត។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖