បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដាំដុះ សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងស្មៅនៅក្នុងការដាំដុះម្នាស់ដោយមិនមានការភ្ជួររាស់ (No-tillage) ប្រៀបធៀបនឹងការភ្ជួររាស់ដីធម្មតា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវសាកវប្បកម្ម Phetchaburi ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែប Randomized Complete Block (RCB)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Tilled Cultivation (Control) ការដាំដុះដោយមានការភ្ជួររាស់ដី (វិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងមិនមានហានិភ័យនៃការពុលពីថ្នាំគីមីដល់កូនម្នាស់ឡើយ។ ជួយកម្ចាត់ស្មៅបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពប្រសិនបើរួមបញ្ចូលជាមួយថ្នាំសម្លាប់ស្មៅក្រោយដាំ។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់លើកម្លាំងពលកម្ម គ្រឿងចក្រ និងពេលវេលាសម្រាប់ការរៀបចំដី (ប្រមាណ ២๐๐-៣๐๐ បាត/រ៉ៃ)។ | ផ្តល់ទិន្នផលម្នាស់ខ្ពស់ជាងវិធីសាស្ត្រមិនភ្ជួររាស់រហូតដល់ ១៤,៣%។ |
| No-Tillage with Dimefuron + Diuron / Hexazinone + Diuron ការដាំដុះមិនភ្ជួររាស់ដោយប្រើថ្នាំគីមី Dimefuron + Diuron ឬ Hexazinone + Diuron |
កាត់បន្ថយចំណាយលើការភ្ជួររាស់ដី និងចំណេញពេលវេលា។ ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅ និងមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់សម្រាប់ដំណាំម្នាស់។ | ទាមទារចំណេះដឹងបច្ចេកទេសក្នុងការលាយថ្នាំ និងត្រូវរង់ចាំរយៈពេល ១ ខែមុនពេលដាំកូនម្នាស់។ ទិន្នផលទទួលបានទាបជាងការភ្ជួររាស់បន្តិច។ | គ្រប់គ្រងស្មៅបានល្អដោយគ្មានសញ្ញាណពុល (Phytotoxicity) ដល់ដំណាំឡើយ។ |
| No-Tillage with Bromacil / Imazapyr ការដាំដុះមិនភ្ជួររាស់ដោយប្រើថ្នាំគីមី Bromacil ឬ Imazapyr |
ថ្នាំ Bromacil ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពកម្ចាត់ស្មៅបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ និងមានប្រសិទ្ធភាពយូររហូតដល់ ៥ ខែ។ | បណ្តាលឱ្យមានការពុលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កូនម្នាស់ ប្រសិនបើដាំត្រឹមតែ ១ ខែក្រោយពេលបាញ់ថ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ | បង្កការពុលដល់ដំណាំយ៉ាងខ្លាំង ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមិនណែនាំឱ្យប្រើក្នុងទម្រង់បាញ់មុនដាំ ១ ខែឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រមិនភ្ជួររាស់ (No-tillage) អាចជួយសន្សំសំចៃការចំណាយលើការរៀបចំដីបានប្រមាណ ២០០ ទៅ ៣០០ បាតក្នុងមួយរ៉ៃ ប៉ុន្តែទាមទារការទិញឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំ និងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវសាកវប្បកម្ម Phetchaburi ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខណៈដីខ្សាច់លាយដីឥដ្ឋ (Sandy loam) ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩១-១៩៩៣។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់បន្តិច ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីគឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់ដាំម្នាស់នៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះនៅតែអាចយកមកប្រើប្រាស់ជាឯកសារយោងបាន ជាពិសេសការយល់ដឹងពីហានិភ័យនៃការពុលរបស់ថ្នាំកសិកម្មមួយចំនួន។
បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងស្មៅដោយមិនភ្ជួររាស់នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម។
សរុបមក ការជ្រើសរើសប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ស្មៅបានត្រឹមត្រូវក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះមិនភ្ជួររាស់ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការកាត់បន្ថយចំណាយដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pre Planting Herbicides (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដាំដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលគេបាញ់ទៅលើដី ឬស្មៅមុនពេលចាប់ផ្តើមដាំដុះដំណាំ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការដុះលូតលាស់របស់គ្រាប់ស្មៅ ឬសម្លាប់ស្មៅចាស់ៗចោលកុំឱ្យដណ្តើមជីវជាតិពីដំណាំថ្មី។ | ដូចជាការបោសសម្អាតផ្ទះ និងបាញ់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគទុកជាមុន មុននឹងរៀបចំឥវ៉ាន់ចូលរស់នៅ។ |
| No Tillage (ការដាំដុះដោយមិនភ្ជួររាស់) | ជាបច្ចេកទេសកសិកម្មដែលកសិករមិនធ្វើការភ្ជួរ រាស់ ឬត្រឡប់ដីមុនពេលដាំដុះឡើយ ដោយរក្សាសំណល់រុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដី ដើម្បីការពារសំណើម កាត់បន្ថយការសឹករិចរិលដី ព្រមទាំងចំណេញកម្លាំងពលកម្ម។ | ដូចជាការមិនកកាយដីចាស់ចោល ប៉ុន្តែគ្រាន់តែខួងរន្ធតូចមួយរួចដាក់គ្រាប់ ឬកូនដំណាំចូលតែម្តង ដើម្បីកុំឱ្យដីហុយ និងហូរច្រោះ។ |
| Phytotoxicity (ការពុលដល់ដំណាំ) | ជាបាតុភូតដែលសារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ ឬជីគីមី) បង្កឱ្យមានសភាពពុលដល់ដំណាំដែលគេដាំ ធ្វើឱ្យដំណាំនោះក្រិន ស្លឹកខ្លោច លឿង ឬងាប់។ | ដូចជាពេលយើងលេបថ្នាំពេទ្យច្រើនជ្រុល ឬខុសកម្រិត ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពខ្លួនឯងជំនួសឱ្យការជាសះស្បើយពីជំងឺ។ |
| Active ingredient (ai) (សារធាតុសកម្ម) | ជាសមាសធាតុគីមីចម្បងនៅក្នុងផលិតផលថ្នាំកសិកម្ម ដែលមានតួនាទីផ្ទាល់ក្នុងការសម្លាប់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់សត្វល្អិត មេរោគ ឬស្មៅ។ បរិមាណ ai ត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ពីកម្រិតប្រើប្រាស់ដ៏ត្រឹមត្រូវនៃថ្នាំ។ | ដូចជាជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេ ដែលជាសារធាតុពិតប្រាកដដែលធ្វើឱ្យយើងស្វាង មិនមែនជាទឹក ឬស្ករនោះទេ។ |
| Randomized Complete Block (ការរចនាពិសោធន៍បែបប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ហើយនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ការព្យាបាល (វិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ) ត្រូវបានរៀបចំដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដោយសារគុណភាពដីខុសគ្នា។ | ដូចជាការចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យស្មើៗគ្នាទៅតាមក្រុមនីមួយៗ មុនពេលប្រកួតប្រជែង ដើម្បីធានាថាការប្រកួតមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Broadleaves (ស្មៅស្លឹកធំ) | ជារុក្ខជាតិ ឬស្មៅចង្រៃដែលមានស្លឹកសំប៉ែតធំៗ មានសរសៃស្លឹកបែកខ្នែង (Dicotyledons) ដែលមានលក្ខណៈជីវសាស្ត្រខុសពីស្មៅស្លឹកតូច ធ្វើឱ្យគេត្រូវប្រើប្រាស់ប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ស្មៅជាក់លាក់ដើម្បីកម្ចាត់វា។ | ដូចជាដើមស្ពៃ ឬដើមសណ្តែក ដែលមានស្លឹកត្រដាងធំៗ ខុសពីស្លឹកស្រូវ ឬស្លឹកស្មៅគោដែលមានរាងស្រួចៗវែងៗ។ |
| Narrowleaves (ស្មៅស្លឹកតូច) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃដែលមានស្លឹកតូចវែង និងមានសរសៃស្លឹកស្របគ្នា (Monocotyledons) ដែលភាគច្រើនជាអម្បូរស្មៅពិតប្រាកដ ហើយមានភាពធន់នឹងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមួយចំនួនដែលប្រើសម្រាប់កម្ចាត់ស្មៅស្លឹកធំ។ | ដូចជាស្លឹកស្រូវ ឬស្លឹកស្លឹកគ្រៃ ដែលមានរូបរាងវែងៗតូចៗ និងមានភាពស្វិតពិបាកក្នុងការដកសម្លាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
