បញ្ហា (The Problem)៖ ការគ្រប់គ្រងស្មៅដោយដៃក្នុងចម្ការម្នាស់នៅប្រទេសថៃចំណាយពេលច្រើន និងអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ដើមម្នាស់ ដូច្នេះការស្វែងរកថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនដុះពន្លកដែលមានប្រសិទ្ធភាពគឺជាការចាំបាច់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ចំនួនបីត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានហ្វឹកហ្វឺននិស្សិត Sirracha ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅចំនួន ៤ ប្រភេទ ក្នុងកម្រិតកំហាប់ផ្សេងៗគ្នា និងតាមរដូវកាល (រដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Simazine & Atrazine Herbicides ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ Simazine និង Atrazine |
មិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ដើមម្នាស់ (Phytotoxicity) ទោះបីជាប្រើក្នុងកម្រិតខ្ពស់ក៏ដោយ។ អាចកម្ចាត់ស្មៅបានយ៉ាងល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ប្រសិទ្ធភាពសល់ក្នុងដី (Residual effect) មានរយៈពេលខ្លីជាង បើប្រៀបធៀបនឹង Monuron ជាពិសេសក្នុងរដូវប្រាំង។ | ការប្រើក្នុងកម្រិត ២ ផោន/អាករ អាចគ្រប់គ្រងស្មៅបានល្អរយៈពេល ២ ខែ។ |
| Monuron & Diuron Herbicides ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ Monuron និង Diuron |
មានប្រសិទ្ធភាពរក្សាទុកក្នុងដីបានយូរ (Longer residual effect) ក្នុងការទប់ស្កាត់ស្មៅ ជាពិសេសក្នុងកំឡុងរដូវប្រាំង។ | ការប្រើប្រាស់ Monuron ក្នុងកម្រិតខ្ពស់ (៨ ផោន/អាករ) ធ្វើឱ្យស្លឹកម្នាស់ប្រែទៅជាពណ៌ស្វាយ (Purpling leaves) ទោះបីជាមិនប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ធ្ងន់ធ្ងរក៏ដោយ។ | ការប្រើ ៤ ផោន/អាករ រួចបន្ថែម ២ ផោន/អាករ នៅ៣ខែក្រោយ អាចគ្រប់គ្រងស្មៅបានល្អរហូតដល់ ៧ ខែ។ |
| Hand-weeding / Hoe-weeding (Control) ការជំរះស្មៅដោយប្រើចប ឬកម្លាំងពលកម្មមនុស្ស |
មិនពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមី ដែលជៀសវាងបញ្ហាសំណល់ពុលក្នុងដី និងបរិស្ថាន។ | ចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើន។ ការជំរះដោយចបក្នុងរដូវប្រាំងតែងតែធ្វើឱ្យរងរបួសដល់ឫសនិងដើមម្នាស់។ | ដើមម្នាស់ត្រូវការពេលពី ១ ទៅ ៤ សប្តាហ៍ដើម្បីងើបឡើងវិញពីការរំខាន ឬការដាច់ឫសដោយសារការជំរះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើថ្នាំកសិកម្ម និងឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំកសិកម្មស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានហ្វឹកហ្វឺននិស្សិត Sirracha នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៦៣-១៩៦៤ លើប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់ជាមួយពូជម្នាស់ Smooth Cayenne។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏អាយុកាលនៃការស្រាវជ្រាវ (តាំងពីទសវត្សរ៍ទី៦០) ទាមទារឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញជាមួយពូជម្នាស់ក្នុងស្រុក ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន និងបទប្បញ្ញត្តិថ្មីៗទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីកសិកម្ម។
ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តល់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅក្នុងចម្ការម្នាស់នៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយលើកម្លាំងពលកម្ម។
ការជ្រើសរើសប្រភេទថ្នាំ និងការកំណត់កម្រិតកំហាប់ឱ្យស្របតាមរដូវកាល (ប្រាំង ឬវស្សា) គឺជាគន្លឹះដើម្បីទប់ស្កាត់ការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅ និងរក្សាបាននូវការលូតលាស់ដ៏ល្អនៃដំណាំម្នាស់នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Preemergence Herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះពន្លក) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបានបាញ់សាចនៅលើផ្ទៃដីមុនពេលដែលគ្រាប់ស្មៅចាប់ផ្តើមដុះពន្លក ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់វាតាំងពីក្នុងដី។ | ដូចជាការចាក់សាបការពារកុំឱ្យគ្រាប់ពូជស្មៅអាចទម្លុះដីរស់បាន។ |
| Phytotoxic / Phytotoxicity (ភាពពុលដល់រុក្ខជាតិ) | ជាផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃសារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) ដែលធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ជាលិកា ការលូតលាស់ ឬធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិប្រែពណ៌ខុសប្រក្រតី (ឧទាហរណ៍៖ ស្លឹកប្រែពណ៌ស្វាយ)។ | ដូចជាការលេបថ្នាំពេទ្យខុសកម្រិតដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សមានអាការៈប្រតិកម្មថ្នាំ។ |
| Residual effect (ឥទ្ធិពលសល់ក្នុងដី) | ជារយៈពេលដែលសារធាតុគីមីនៅបន្តសកម្មភាព និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់ស្មៅនៅក្នុងដី បន្ទាប់ពីបានបាញ់អនុវត្តរួចរាល់។ | ដូចជាថ្នាំបាញ់មូសដែលមានក្លិននិងឥទ្ធិពលការពារមូសបានច្រើនម៉ោងបន្ទាប់ពីបាញ់រួច។ |
| Stoloniferous (រុក្ខជាតិដែលមានដើមវារតាមដី) | ជាលក្ខណៈរបស់រុក្ខជាតិ (ពិសេសប្រភេទស្មៅចង្រៃ) ដែលមានដើមវារលូតលាស់ផ្តេកតាមផ្ទៃដី ហើយអាចចាក់ឫសបង្កើតជាដើមថ្មីនៅតាមថ្នាំងរបស់វា។ | ដូចជាដើមត្រកួនដែលវារនិងចាក់ឫសតាមដី ធ្វើឱ្យវាងាយដុះរាលដាលលឿន។ |
| Sandy loam soil (ដីល្បាយខ្សាច់) | ជាប្រភេទដីដែលមានសមាសធាតុផ្សំពីខ្សាច់ច្រើនជាងដីឥដ្ឋ ដែលធ្វើឱ្យវាមានលក្ខណៈធូរ ងាយជ្រាបទឹក តែមិនសូវរក្សាជាតិទឹកនិងជីបានយូរនោះទេ។ | ដូចជាដីដំបូកលាយខ្សាច់ដែលស្រូបទឹកលឿន តែឆាប់ស្ងួតវិញពេលត្រូវកម្តៅថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
