បញ្ហា (The Problem)៖ តើការទាញយកស៊ីឡូសពីគល់ដូងប្រេងតាមរយៈការបំបែកដោយចំហាយទឹកមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា ហើយតើសារធាតុពុលកម្រិតណាដែលត្រូវបន្សាបដើម្បីទទួលបានទិន្នផលស៊ីលីតុល (Xylitol) ខ្ពស់បំផុតពីការធ្វើមេ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបំបែកដោយចំហាយទឹក ការបំបែកបន្តដោយអាស៊ីត និងការបន្សាបជាតិពុលជាពីរដំណាក់កាលមុននឹងអនុវត្តការធ្វើមេ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fermentation using Pure Xylose ការធ្វើមេដោយប្រើស៊ីឡូសសុទ្ធ (Pure Xylose) |
ផ្តល់បរិស្ថានល្អសម្រាប់ការលូតលាស់របស់មេដំបែ គ្មានសារធាតុពុលរារាំង (Inhibitors) និងទទួលបានទិន្នផលស៊ីលីតុលខ្ពស់។ | ស៊ីឡូសសុទ្ធមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង ហើយទាមទារដំណើរការបន្សុទ្ធដ៏ស្មុគស្មាញប្រសិនបើទាញយកពីជីវម៉ាស់រុក្ខជាតិ។ | ទទួលបានទិន្នផលស៊ីលីតុល (Xylitol) ០,២៩ ទៅ ០,៣០ ក្រាម ក្នុងមួយក្រាមស៊ីឡូស។ |
| Fermentation using Detoxified Oil Palm Trunk Hydrolysate ការធ្វើមេដោយប្រើវត្ថុរាវបំបែកពីគល់ដូងប្រេងដែលបន្សាបជាតិពុល |
ប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មដែលមានតម្លៃថោក (គល់ដូងប្រេង) ដែលជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងថ្លៃដើមផលិតកម្ម។ | វត្ថុរាវមានផ្ទុករនាំងរារាំង (ដូចជាគ្លុយកូសខ្ពស់ និងអាស៊ីតអាសេទិក) ដែលធ្វើឲ្យទិន្នផលទាប និងទាមទារដំណាក់កាលបន្សាបជាតិពុល (Detoxification) បន្ថែម។ | ទទួលបានទិន្នផលស៊ីលីតុល (Xylitol) ០,០៨ ទៅ ០,១២ ក្រាម ក្នុងមួយក្រាមស៊ីឡូស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ប្រតិកម្មគីមីកម្ដៅ (Thermochemical reactions) និងការវិភាគសមាសធាតុគីមីយ៉ាងច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកគល់ដូងប្រេងពីខេត្តក្រាប៊ី (Krabi Province)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្លាំងដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌដាំដុះដូងប្រេងស្រដៀងគ្នា។ ទោះយ៉ាងណា សមាសភាពគីមីនៃជីវម៉ាស់អាចប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចទៅតាមតំបន់ដាំដុះក្នុងស្រុកនីមួយៗ។
បច្ចេកវិទ្យានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មទៅជាផលិតផលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy) នៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែទាមទារការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមន្ទីរពិសោធន៍មុននឹងឈានដល់ការផលិតទ្រង់ទ្រាយធំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hydrolysate (វត្ថុរាវបំបែកពីប្រតិកម្មទឹក) | ជាវត្ថុរាវដែលទទួលបានបន្ទាប់ពីការបំបែកសារធាតុស្មុគស្មាញ (ដូចជាហេមីសែលុយឡូស) ទៅជាម៉ូលេគុលស្ករតូចៗ (ដូចជាស៊ីឡូស ឬគ្លុយកូស) ដោយប្រើទឹក កម្ដៅ និងសារធាតុគីមីដូចជាអាស៊ីត។ | ដូចជាទឹកស្ករដែលបានមកពីការរម្ងាស់រំលាយសាច់ឈើ ឬកាកសំណល់រុក្ខជាតិរហូតទាល់តែវាចេញជាតិផ្អែម។ |
| Steam explosion (ការបំបែកដោយចំហាយទឹក) | ជាបច្ចេកទេសកែច្នៃបឋមដែលប្រើប្រាស់ចំហាយទឹកក្ដៅខ្លាំង និងសម្ពាធខ្ពស់ រួចបញ្ចេញសម្ពាធភ្លាមៗដើម្បីបំបែករចនាសម្ព័ន្ធដ៏រឹងមាំរបស់រុក្ខជាតិ (Lignocellulose) ឲ្យទន់ និងងាយស្រួលទាញយកជាតិស្ករ។ | ដូចជាការស្ងោរគ្រាប់ពោតក្នុងឆ្នាំងសម្ពាធ (Pressure cooker) រួចបើកគម្របភ្លាមៗធ្វើឲ្យវាផ្ទុះបែកចេញជាពោតលីង (Popcorn)។ |
| Acid posthydrolysis (ប្រតិកម្មអាស៊ីតបន្ត) | គឺជាដំណើរការបន្ថែមអាស៊ីត និងកម្ដៅទៅលើវត្ថុរាវដែលបានមកពីការបំបែកដំបូង ដើម្បីពន្លឿនការផ្ដាច់ចំណងម៉ូលេគុលស្ករខ្សែខ្លីៗ (Oligosaccharides) ឲ្យក្លាយជាស្ករទោល (Monosaccharides) ទាំងស្រុងមុនយកទៅឲ្យមេដំបែស៊ី។ | ដូចជាការប្រើកន្ត្រៃកាត់ខ្សែចងកាតុងធំៗឲ្យដាច់ចេញពីគ្នាម្ដងមួយៗ ដើម្បីងាយស្រួលយកទៅប្រើប្រាស់។ |
| Fermentation (ការធ្វើមេ / រំលាយដោយមេដំបែ) | ជាដំណើរការជីវសាស្រ្តដែលប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាមេដំបែ) ដើម្បីបំប្លែងសារធាតុចិញ្ចឹម (ជាពិសេសស្ករ) ទៅជាផលិតផលថ្មីដូចជា ស៊ីលីតុល (Xylitol) តាមរយៈមេតាប៉ូលីសកោសិការបស់វា។ | ដូចជាការដាក់មេចូលក្នុងទឹកត្នោតផ្អែម ដើម្បីឲ្យវាស៊ីជាតិស្ករ និងប្រែទឹកត្នោតនោះឲ្យទៅជាទឹកត្នោតជូរអញ្ចឹងដែរ។ |
| Xylitol (ស៊ីលីតុល) | ជាប្រភេទជាតិស្ករម្យ៉ាង (Sugar alcohol) ដែលមានកាឡូរីទាប មិនធ្វើឲ្យខូចធ្មេញ និងស័ក្តិសមសម្រាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ដែលនៅក្នុងការសិក្សានេះ ផលិតឡើងតាមរយៈការធ្វើមេលើស្ករស៊ីឡូសរបស់គល់ដូងប្រេង។ | ដូចជាស្ករសដែរ ប៉ុន្តែវាជាស្ករសុខភាពដែលគេតែងតែដាក់ក្នុងស្ករកៅស៊ូ (Chewing gum) ដើម្បីការពារកុំឲ្យដង្កូវស៊ីធ្មេញ។ |
| Activated carbon adsorption (ការស្រូបទាញដោយធ្យូងសកម្ម) | ជាវិធីសាស្រ្តបន្សាបជាតិពុល ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស់ធ្យូងដែលមានរន្ធតូចៗល្អិតៗជាច្រើន ដើម្បីចាប់យក និងស្រូបជាប់នូវសារធាតុពុល (ដូចជា Furfural) ពីក្នុងវត្ថុរាវ មុននឹងយកវាទៅឲ្យមេដំបែស៊ី ដើម្បីកុំឲ្យមេដំបែពុលងាប់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់អេប៉ុង (Sponge) ដើម្បីស្រូបយកប្រេងកខ្វក់ចេញពីទឹកស្អាតអញ្ចឹង។ |
| Hemicellulose (ហេមីសែលុយឡូស) | ជាសមាសធាតុសំខាន់មួយក្នុងចំណោមសមាសធាតុទាំងបីរបស់ជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ ដែលងាយស្រួលបំបែកជាងសែលុយឡូស ហើយវាជាប្រភពចម្បងដែលផ្ទុកនូវស្ករស៊ីឡូស (Xylose) ច្រើនបំផុត។ | ដូចជាស៊ីម៉ងត៍ដែលបិទភ្ជាប់ឥដ្ឋក្នុងជញ្ជាំងផ្ទះ ដែលយើងអាចរំលាយវាបានងាយស្រួលជាងការរំលាយដុំឥដ្ឋខ្លួនឯង។ |
| Candida guilliermondii (មេដំបែប្រភេទ កង់ឌីដា ហ្គីលីអ័រម៉ុងឌី) | ជាប្រភេទមេដំបែ (Yeast) មួយប្រភេទដែលត្រូវបានគេជ្រើសរើសយកមកប្រើក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយសារវាមានអង់ស៊ីមពិសេសដែលអាចស៊ីស្ករស៊ីឡូស (Xylose) ហើយបញ្ចេញមកវិញនូវផលិតផលស៊ីលីតុល (Xylitol) ក្នុងកម្រិតខ្ពស់។ | ដូចជាពូជមាន់ពិសេសមួយប្រភេទ ដែលយើងឲ្យវាស៊ីចំណីរុក្ខជាតិ ហើយវាពងមកជាស៊ុតមាស (ផលិតផលមានតម្លៃ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
