បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីលទ្ធភាពនៃការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីក្នុងការដាំដុះសណ្តែកសៀងនៅកម្រិតកសិដ្ឋាន ក្នុងខេត្ត Kanchanaburi ប្រទេសថៃ ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបការអនុវត្តរវាងរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានផ្ទាល់ ដោយបែងចែកការព្យាបាលជា ៤ កម្រិត រួមមាន៖ ការមិនប្រើប្រាស់គីមីទាល់តែសោះ ការប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតតិចតួច កម្រិតមធ្យម និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងជាទូទៅរបស់កសិករ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| No Chemical Application ការមិនប្រើប្រាស់គីមីទាល់តែសោះ (មិនប្រើថ្នាំស្មៅ, ប្រើទឹកស្តៅ និងបាក់តេរីជីជីវៈ) |
ចំណាយដើមទុនតិចបំផុត មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពកសិករ។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះខ្លាំងបំផុតនៅរដូវវស្សាដោយសារស្មៅចង្រៃ ដែលបណ្តាលឱ្យខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ។ | ទិន្នផល ២៩៥,៩ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវវស្សា) និង ១៦៤៥,៨ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវប្រាំង)។ |
| Less Chemical Application ការប្រើប្រាស់គីមីកម្រិតទាប (ប្រើថ្នាំស្មៅក្រោយពេលដុះ និងជីសរីរាង្គ Biophoska) |
ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់លំដាប់ទី២ កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមីបានច្រើន និងរក្សាគុណភាពដីបានល្អ។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់លើកម្លាំងពលកម្ម និងមានតម្លៃធាតុចូលរាងខ្ពស់ដោយសារការទិញជីសរីរាង្គ។ | ទិន្នផល ១៦៥០,៤ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវវស្សា) និង ២០៤១,៧ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវប្រាំង)។ |
| Moderate Chemical Application ការប្រើប្រាស់គីមីកម្រិតមធ្យម (ប្រើថ្នាំស្មៅមុន/ក្រោយដុះ និងជីគីមី TSP) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញសុទ្ធច្រើនជាងគេបំផុតទាំងក្នុងរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា។ | នៅតែមានការពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី និងជីគីមី។ | ទិន្នផល ២១២៤,៧ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវវស្សា) និង ២៥២០,៨ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវប្រាំង)។ |
| Farmer Practice ការអនុវត្តរបស់កសិករទូទៅ (ប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ និងជីពុំមានកម្រិតស្តង់ដារច្បាស់លាស់) |
ជាទម្លាប់ងាយស្រួលដែលកសិករធ្លាប់អនុវត្តកន្លងមក ដោយមិនទាមទារការគណនាបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញ។ | ការគ្រប់គ្រងស្មៅមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាព និងខ្ជះខ្ជាយថ្នាំគីមី ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលទាបជាងកម្រិតស្តង់ដារ។ | ទិន្នផល ១៤៦៧,៤ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវវស្សា) និង ១៥៤៧,៩ គីឡូក្រាម/ហិកតា (រដូវប្រាំង)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបង្ហាញពីទិន្នន័យជាក់ស្តែងនៃការចំណាយដើមទុន (រួមបញ្ចូលទាំងធាតុចូលកសិកម្ម និងកម្លាំងពលកម្ម) ដែលមានការប្រែប្រួលទៅតាមរដូវកាល និងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់គីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Kanchanaburi ប្រទេសថៃ ដែលប្រើប្រាស់ពូជសណ្តែកសៀង "Chakkrabhandhu no.1" ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៃឆ្នាំ ២០០១-២០០២។ ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌដី និងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានៅខេត្តមួយចំនួន លទ្ធផលនេះអាចយកមកឆ្លុះបញ្ចាំងបាន ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមជាមួយពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្រ្តកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់គីមី និងយុទ្ធសាស្រ្តគ្រប់គ្រងស្មៅតាមរដូវកាលនេះ មានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងការពារបរិស្ថាន។
ការបង្រៀនកសិករឱ្យចេះកំណត់កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ធាតុចូលកសិកម្មឱ្យបានត្រឹមត្រូវទៅតាមរដូវកាល (ជាពិសេសការប្រើប្រាស់តែជី TSP និងចំបើងក្នុងរដូវប្រាំង) នឹងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចដល់កម្រិតអតិបរមា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Triple super phosphate / TSP (ជីស៊ុបពែរផូស្វាត) | ជាប្រភេទជីគីមីដែលមានផ្ទុកសារធាតុផូស្វ័រខ្ពស់ ដែលជួយយ៉ាងសំខាន់ដល់ការលូតលាស់ប្រព័ន្ធឫស និងការបង្កើតផ្លែផ្ការបស់រុក្ខជាតិ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ ជីនេះជួយបង្កើនទិន្នផលសណ្តែកសៀងបានខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាអាហារបំប៉នកាល់ស្យូមសម្រាប់មនុស្ស ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិមានឫសរឹងមាំ និងមានផ្លែច្រើន។ |
| Post-emergence herbicides (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅក្រោយពេលដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបានបាញ់លើផ្ទៃដី ដើម្បីសម្លាប់ស្មៅចង្រៃ បន្ទាប់ពីគ្រាប់ពូជដំណាំ និងស្មៅបានដុះចេញពីដីរួចហើយ។ | ដូចជាការលាបថ្នាំលើស្បែកដើម្បីព្យាបាលរោគផ្សិត បន្ទាប់ពីកន្ទួលរមាស់បានលេចចេញជារូបរាងហើយ។ |
| Pre-emergence herbicides (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីដែលបាញ់គ្របលើផ្ទៃដីមុនពេលគ្រាប់ពូជស្មៅដុះពន្លក ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់វាតាំងពីក្នុងដីមកម៉្លេះ។ | ដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺមុនពេលមេរោគអាចចូលមកវាយលុកក្នុងរាងកាយបាន។ |
| Rice stubble culture (ការដាំដុះតាមគល់ជញ្ជ្រាំងស្រូវ) | ជាវិធីសាស្រ្តកសិកម្មដោយចោះរន្ធដាំគ្រាប់ពូជដំណាំ (ដូចជាសណ្តែកសៀង) នៅក្បែរគល់ជញ្ជ្រាំងស្រូវក្រោយពេលច្រូតកាត់រួច ដោយមិនចាំបាច់ភ្ជួររាស់ដីឡើយ ដើម្បីរក្សាសំណើម និងរចនាសម្ព័ន្ធដី។ | ដូចជាការផ្លាស់ចូលទៅរស់នៅក្នុងផ្ទះចាស់ដែលទើបតែទំនេរភ្លាមៗ ដោយមិនចាំបាច់ឈូសឆាយសាងសង់ថ្មី។ |
| Azadirachta indica (រុក្ខជាតិស្តៅ / ទឹកស្តៅ) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ដើមស្តៅ។ សារធាតុចម្រាញ់ពីវាមានផ្ទុកសារធាតុសកម្មឈ្មោះ Azadirachtin ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាថ្នាំសម្លាប់ ឬបណ្តេញសត្វល្អិតបែបជីវសាស្រ្ត ដោយមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាការដុតធូបមូសធ្វើពីស្លឹកគ្រៃធម្មជាតិ ដែលធ្វើឱ្យសត្វល្អិតមិនហ៊ានមកជិតដំណាំដោយមិនបំពុលខ្យល់អាកាស។ |
| Rhizobium japonicum (បាក់តេរី រ៉ៃហ្សូបៀម ចាប៉ូនីកូម) | ជាប្រភេទបាក់តេរីមានប្រយោជន៍ដែលរស់នៅបង្កើតជាពកតាមឫសសណ្តែកសៀង ហើយមានតួនាទីស្រូបយកឧស្ម័នអាសូតពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាជីសម្រាប់ចិញ្ចឹមដំណាំ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតជីខ្នាតតូចដែលរស់នៅក្រោមដី ហើយធ្វើការឥតឈប់ឈរដើម្បីផ្តល់អាហារដល់រុក្ខជាតិដោយឥតគិតថ្លៃ។ |
| Integrated pest management / IPM (ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃចម្រុះ) | ជាវិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃ ដោយផ្តោតលើការប្រើប្រាស់វិធានការជីវសាស្រ្ត (ដូចជាទឹកស្តៅ) ការអនុវត្តកសិកម្មល្អជាមុន ហើយប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីតែក្នុងករណីចាំបាច់បំផុតប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីការពារសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការថែរក្សាសុខភាពដោយការហាត់ប្រាណ និងហូបចុកត្រឹមត្រូវជាមុន ហើយលេបថ្នាំពេទ្យតែពេលដែលឈឺធ្ងន់មែនទែនប៉ុណ្ណោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
