Original Title: Response of Weeds and Wheat Yield to Tillage and Weed Management
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការឆ្លើយតបរបស់ស្មៅចង្រៃ និងទិន្នផលស្រូវសាលីចំពោះការភ្ជួររាស់ និងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ

ចំណងជើងដើម៖ Response of Weeds and Wheat Yield to Tillage and Weed Management

អ្នកនិពន្ធ៖ Jagat Devi Ranjit (Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Kasetsart University), Rungsit Suwanketnikom (Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2003, Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Agronomy

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាស្មៅចង្រៃនៅក្នុងផលិតកម្មស្រូវសាលី ដែលជាកត្តាជីវសាស្ត្រដ៏សំខាន់ធ្វើឱ្យទិន្នផលថយចុះពី ១០ ទៅ ៨០ ភាគរយ។ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីប្រព័ន្ធភ្ជួររាស់ និងវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃដែលសមស្របដើម្បីកាត់បន្ថយស្មៅ និងបង្កើនទិន្នផលស្រូវសាលី។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានស្រាវជ្រាវក្នុងតំបន់ Khumaltar ប្រទេសនេប៉ាល់ ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែប split plot សម្រាប់រយៈពេលពីររដូវកាល (២០០១-០៣)។

ប្រព័ន្ធភ្ជួររាស់ពីរប្រភេទ (Two tillage systems): ការភ្ជួររាស់ធម្មតា (Conventional tillage) និងការភ្ជួររាស់អប្បបរមា (Minimum tillage)
ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្មៅចំនួន ៥ (Five weed management systems): រួមមានការមិនដកស្មៅ, ការដកដោយដៃ, ការប្រើថ្នាំ sulfosulfuron, ការប្រើថ្នាំ fenoxaprop-P-ethyl, និងការគ្របចំបើងបូកផ្សំជាមួយ sulfosulfuron
ការប្រមូលទិន្នន័យ (Data collection): ការវាយតម្លៃទៅលើចំនួនពូជស្មៅ ជីវម៉ាសស្មៅ និងសមាសធាតុទិន្នផលស្រូវសាលី

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការភ្ជួររាស់ធម្មតាមានការកើនឡើងនូវចំនួនស្មៅស្លឹកតូច (ឧទាហរណ៍ Phalaris minor) ច្រើនជាងការភ្ជួររាស់អប្បបរមានៅចន្លោះសប្តាហ៍ទី ៤ និងទី ៨ ក្រោយពេលសាបព្រួស។
ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ sulfosulfuron មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបង្ក្រាបទាំងស្មៅស្លឹកតូច និងស្មៅស្លឹកធំ បើប្រៀបធៀបទៅនឹង fenoxaprop-P-ethyl ដែលអាចបង្ក្រាបបានតែស្មៅស្លឹកតូច។
មិនមានផលប៉ះពាល់គួរឱ្យកត់សម្គាល់រវាងប្រព័ន្ធភ្ជួររាស់ធម្មតា និងការភ្ជួររាស់អប្បបរមាទៅលើទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវសាលីនោះទេ ដោយការប្រើ sulfosulfuron តែមួយមុខផ្តល់នូវការគ្រប់គ្រងស្មៅដ៏មានប្រសិទ្ធភាពរួមជាមួយទិន្នផលខ្ពស់បំផុត។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Unweeded Control (W1) ការមិនធ្វើស្មៅ (Unweeded Control)	មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយដើមទុន មិនប្រើប្រាស់គីមី និងមិនចំណាយកម្លាំងពលកម្ម។	ធ្វើឱ្យទិន្នផលដំណាំថយចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារមានការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមជីជាតិពីស្មៅចង្រៃទាំងស្លឹកតូច និងស្លឹកធំ។	ផ្តល់ទិន្នផលស្រូវសាលីទាបបំផុតត្រឹមតែ ១៣៨៣ គីឡូក្រាម/ហិកតា (1383 kg/ha ) ព្រមទាំងមានដង់ស៊ីតេស្មៅខ្ពស់បំផុត។
Hand weeding once (W2) ការដកស្មៅដោយដៃម្តង (Hand weeding once)	មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដែលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។	ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើន ចំណាយពេលវេលាយូរ និងបង្កើនថ្លៃដើមផលិតកម្មយ៉ាងខ្លាំង។	ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់រហូតដល់ ២៩១៤ គីឡូក្រាម/ហិកតា (2914 kg/ha ) ដោយកាត់បន្ថយជីវម៉ាសស្មៅបានល្អប្រសើរ។
Sulfosulfuron application (W3) ការប្រើថ្នាំ Sulfosulfuron (Sulfosulfuron application)	មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់ទាំងស្មៅស្លឹកតូច និងស្មៅស្លឹកធំ (Broad-spectrum weed control)។	ការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីកសិកម្មអាចមានហានិភ័យដល់បរិស្ថាន និងទាមទារការប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតត្រឹមត្រូវ (28 g ai/ha)។	ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត (២៩០៦ គីឡូក្រាម/ហិកតា) និងកាត់បន្ថយជីវម៉ាសស្មៅចង្រៃគ្រប់ប្រភេទបានល្អបំផុតបើធៀបនឹងវិធីផ្សេង។
Fenoxaprop-P-ethyl application (W4) ការប្រើថ្នាំ Fenoxaprop-P-ethyl	មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្ក្រាបតែប្រភេទស្មៅស្លឹកតូច ឬស្មៅប្រភេទស្រូវ (Grassy weeds) ប៉ុណ្ណោះ។	មិនអាចសម្លាប់ប្រភេទស្មៅស្លឹកធំបានទេ (ឧទាហរណ៍ Chenopodium album) ដែលធ្វើឱ្យស្មៅទាំងនោះនៅតែបន្តប្រជែងដណ្តើមជីជាតិដំណាំ។	ផ្តល់ទិន្នផលត្រឹមតែ ២១៩៤ គីឡូក្រាម/ហិកតា (2194 kg/ha ) ដោយសារមិនអាចគ្រប់គ្រងដង់ស៊ីតេស្មៅស្លឹកធំបាន។
Rice straw mulch + Sulfosulfuron (W5) ការគ្របចំបើង + ថ្នាំ Sulfosulfuron	ចំបើងជួយទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅនៅដំណាក់កាលដំបូង (៤សប្តាហ៍ដំបូង) និងជួយរក្សាសំណើមដី រីឯថ្នាំជួយសម្លាប់ស្មៅដែលដុះនៅពេលក្រោយ។	ត្រូវការបរិមាណចំបើងច្រើន (៤ តោន/ហិកតា) ចំណាយកម្លាំងពលកម្មគ្រប និងនៅតែទាមទារការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីដដែល។	ទទួលបានទិន្នផល ២៦៤៧ គីឡូក្រាម/ហិកតា (2647 kg/ha ) ដោយផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Sulfosulfuron តែមួយមុខ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្ម ដូចជាឧបករណ៍ភ្ជួររាស់ គ្រឿងបាញ់ថ្នាំ និងកម្លាំងពលកម្ម ដើម្បីអនុវត្តប្រព័ន្ធភ្ជួររាស់ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្មៅផ្សេងៗគ្នា។

Hardware: ឧបករណ៍ភ្ជួររាស់ធម្មតា និងឧបករណ៍សាបព្រួស (Chinese seed drill), តាំងបាញ់ថ្នាំស្ពាយខ្នង (Aspee Knapsack sprayer ជាមួយ 4 flat fan nozzles) សម្រាប់បាញ់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ។
Materials: គ្រាប់ពូជស្រូវសាលី (Pasang-Lhamu), ជីគីមី (NPK 100:50:30), ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ (Sulfosulfuron, Fenoxaprop-P-ethyl, និងថ្នាំកម្ចាត់សត្វល្អិត Dimethoate), សារធាតុជំនួយ (Leadermix) និងចំបើងសម្រាប់គ្របដី ៤តោន/ហិកតា។
Labor & Expertise: កម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការរៀបចំដី ការដកស្មៅដោយដៃ ការគ្របចំបើង និងអ្នកជំនាញកសិកម្មដែលអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទស្មៅចង្រៃ (Weed Flora Taxonomy)។
Dataset: ទិន្នន័យនៃការរាប់ចំនួនពូជស្មៅ ដង់ស៊ីតេស្មៅ ជីវម៉ាស និងសមាសធាតុទិន្នផលស្រូវសាលី ដែលប្រមូលបានរយៈពេលពីររដូវកាល (២០០១-០៣)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងកសិដ្ឋានស្រាវជ្រាវ ក្រុង Khumaltar ប្រទេសនេប៉ាល់ (Khumaltar, Nepal) ដែលមានរយៈកម្ពស់ ១៣៦០ម៉ែត្រ និងមានអាកាសធាតុត្រជាក់។ ប្រភេទពូជស្មៅចង្រៃ (ដូចជា Phalaris minor) និងពូជដំណាំនៅក្នុងការសិក្សានេះ អាចមិនមានវត្តមានឬឆ្លើយតបដូចគ្នាទៅនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រភេទដីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានោះទេ ហេតុនេះទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងក្នុងស្រុកមុននឹងអនុវត្ត។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមានភាពខុសគ្នាក៏ដោយ គោលគំនិតនៃការអនុវត្តបច្ចេកទេសភ្ជួររាស់អប្បបរមា (Minimum Tillage) និងវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងដំណាំនៅកម្ពុជា។

តំបន់ដាំដុះដំណាំបង្វិល (ឧទាហរណ៍ ខេត្តបាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ): កសិករដែលដាំពោត សណ្តែក ឬដំណាំរដូវប្រាំង អាចសាកល្បងបច្ចេកទេសភ្ជួររាស់អប្បបរមា (Minimum Tillage) ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយលើប្រេងឥន្ធនៈ និងរក្សាសំណើមដីក្នុងរដូវប្រាំង ដោយមិនធ្វើឱ្យទិន្នផលថយចុះ។
វិស័យគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃក្នុងដំណាំស្រូវ និងដំណាំចម្ការ: ការស្វែងយល់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅតាមប្រភេទគោលដៅ (សកម្មភាពទូលំទូលាយ ធៀបនឹង សកម្មភាពកម្ចាត់តែស្មៅស្លឹកតូច) គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កសិករកម្ពុជាក្នុងការប្រើប្រាស់ថ្នាំឱ្យចំគោលដៅ ដើម្បីជៀសវាងការខាតបង់ប្រាក់ និងការពារបរិស្ថាន។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មកម្ពុជា (CARDI): ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវអាចយកវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ (Split-plot design) នេះ ទៅធ្វើការវាយតម្លៃលើបច្ចេកទេសគ្របចំបើងរួមបញ្ចូលជាមួយកម្រិតថ្នាំគីមីទាប ដើម្បីរកដំណោះស្រាយកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

ជារួម ការយល់ដឹងពីអន្តរកម្មរវាងវិធីសាស្ត្រភ្ជួររាស់ និងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ នឹងផ្តល់មូលដ្ឋានគ្រឹះដល់កសិករកម្ពុជាក្នុងការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រដាំដុះ ដែលជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើម និងធានាបាននូវទិន្នផលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

ជំហានទី១៖ សិក្សាពីការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទស្មៅ (Weed Taxonomy Identification): និស្សិតគប្បីចុះសិក្សាផ្ទាល់នៅតាមទីវាល ដើម្បីធ្វើការបែងចែករវាងប្រភេទស្មៅស្លឹកតូច (Narrowleaf) និងស្មៅស្លឹកធំ (Broadleaf) នៅក្នុងតំបន់កសិកម្មកម្ពុជា ដោយកត់ត្រាប្រភេទរុក្ខជាតិ និងដង់ស៊ីតេរបស់វាចូលក្នុង Excel សម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យបឋម។
ជំហានទី២៖ សាកល្បងបច្ចេកទេសភ្ជួររាស់អប្បបរមា (Experiment with Minimum Tillage): រៀបចំកន្លែងពិសោធន៍ខ្នាតតូច (ឧទាហរណ៍ ទំហំ 4m x 5m) ដោយប្រៀបធៀបដោយផ្ទាល់រវាងការភ្ជួររាស់ធម្មតា និងការភ្ជួររាស់អប្បបរមា លើដំណាំណាមួយ (ដូចជា ពោត ឬសណ្តែក) ដើម្បីសង្កេតមើលការដុះស្មៅ និងការលូតលាស់របស់ដំណាំ។
ជំហានទី៣៖ វាយតម្លៃបច្ចេកទេសគ្របដីប្រឆាំងស្មៅចង្រៃ (Evaluate Mulching Techniques): ប្រមូលចំបើង ឬសំណល់កសិកម្មផ្សេងៗយកមកគ្របលើរងដំណាំ (ប្រើប្រាស់ប្រមាណ ៤តោន/ហិកតា ដូចក្នុងឯកសារស្រាវជ្រាវ) ដើម្បីតាមដានពីសមត្ថភាពរក្សាសំណើមដី និងការទប់ស្កាត់គ្រាប់ស្មៅមិនឱ្យដុះពន្លកក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងៗ ដោយប្រើ KoboToolbox សម្រាប់ប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាល។
ជំហានទី៤៖ ប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅ (Compare Weed Control Methods): អនុវត្តការសាកល្បងដោយបែងចែកឡូតិ៍ពិសោធន៍ជាផ្នែកៗ៖ ការមិនដកស្មៅ ការដកដោយដៃ និងការប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ (Herbicide Application) ដើម្បីវាស់វែងពីជីវម៉ាសស្មៅដែលនៅសេសសល់ (Weed Biomass) និងធ្វើការប្រៀបធៀប។
ជំហានទី៥៖ វិភាគសេដ្ឋកិច្ច និងទិន្នន័យរួម (Economic & Yield Analysis): ប្រមូលទិន្នន័យទិន្នផលដំណាំចុងក្រោយ និងគណនាចំណាយថ្លៃដើម (រួមមានកម្លាំងពលកម្ម គ្រឿងយន្ត និងជី/ថ្នាំ) ដោយប្រើប្រាស់ SPSS ឬ R Studio ដើម្បីធ្វើការវិភាគរកមើល (ANOVA) ថាវិធីសាស្ត្រមួយណាដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត និងមាននិរន្តរភាពបំផុតសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Conventional tillage (ការភ្ជួររាស់បែបប្រពៃណី ឬធម្មតា)	គឺជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំដីដាំដុះដោយប្រើប្រាស់នង្គ័ល និងរនាស់ដើម្បីភ្ជួរត្រឡប់ដីទាំងស្រុង និងកម្ទេចកាកសំណល់ដំណាំចាស់ៗ រួមទាំងស្មៅចង្រៃ ដើម្បីរៀបចំដីឱ្យម៉ត់ល្អមុនពេលសាបព្រួស។	ដូចជាការបោសសម្អាត និងរៀបចំបន្ទប់សាជាថ្មីដោយរុះរើអីវ៉ាន់ទាំងអស់ ដើម្បីរៀបចំកន្លែងថ្មីឱ្យស្អាតគ្មានធូលីឬសំរាមចាស់សេសសល់។
Minimum tillage (ការភ្ជួររាស់អប្បបរមា)	ជាការអនុវត្តកសិកម្មបែបអភិរក្ស ដោយធ្វើការភ្ជួររាស់ដីក្នុងកម្រិតតិចតួចបំផុត (ត្រឹមតែបង្កើតជាចង្អូរតូចៗសម្រាប់ទម្លាក់គ្រាប់ពូជ) ដើម្បីរក្សាសំណើមដី ការពារការហូរច្រោះ និងរក្សាកាកសំណល់ដំណាំនៅលើផ្ទៃដី។	ដូចជាការខួងតែរន្ធតូចមួយនៅលើជញ្ជាំងដើម្បីដោតដែកគោល ដោយមិនចាំបាច់វាយបំបែក ឬបូកជញ្ជាំងទាំងមូលឡើងវិញនោះទេ។
Weed flora (រុក្ខជាតិស្មៅ ឬពពួកស្មៅចង្រៃ)	សំដៅលើសហគមន៍ ឬបណ្តុំនៃប្រភេទស្មៅចង្រៃទាំងអស់ដែលដុះលាយឡំគ្នានៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រ ឬក្នុងស្រែចម្ការណាមួយ ដែលតែងតែផ្លាស់ប្តូរទៅតាមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងវិធីសាស្ត្រដាំដុះ។	ដូចជាបញ្ជីឈ្មោះសិស្សនៅក្នុងថ្នាក់មួយ ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរសមាសភាពទៅតាមឆ្នាំសិក្សា ឬទៅតាមគ្រូប្រចាំថ្នាក់។
Narrowleaf weeds (ស្មៅស្លឹកតូច ឬស្មៅប្រភេទស្រូវ)	ជាប្រភេទរុក្ខជាតិស្មៅដែលស្ថិតក្នុងអម្បូរស្រូវ (Poaceae) មានស្លឹករាងទ្រវែង តូច និងមានទ្រនុងស្លឹកស្របគ្នា (ឧទាហរណ៍ Phalaris minor)។ វាពិបាកក្នុងការកម្ចាត់ក្នុងដំណាំស្រូវឬស្រូវសាលី ព្រោះវាមានលក្ខណៈជីវសាស្ត្រស្រដៀងដំណាំទាំងនេះខ្លាំង។	ដូចជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ស្រូវ ដែលមានរូបរាងស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ធ្វើឱ្យកសិករពិបាកបែងចែកថាមួយណាជាស្រូវ មួួយណាជាស្មៅ។
Broadleaf weeds (ស្មៅស្លឹកធំ)	ជាប្រភេទរុក្ខជាតិស្មៅ (Dicotyledons) ដែលមានស្លឹកទូលាយ និងមានទ្រនុងស្លឹកខ្វែងគ្នាសំណាញ់ (ឧទាហរណ៍ Chenopodium album) ដែលងាយនឹងឆ្លើយតបទៅនឹងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទខ្លះជាងស្មៅស្លឹកតូច។	ដូចជារុក្ខជាតិដែលមានស្លឹកសំប៉ែតធំៗ ដែលងាយស្រួលចាប់យកពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងដណ្តើមជីជាតិពីដំណាំកសិកម្ម។
Post-emergence application (ការបាញ់ថ្នាំក្រោយពេលដំណាំ ឬស្មៅដុះពន្លក)	ជាការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមីទៅលើវាលស្រែ ឬចម្ការ បន្ទាប់ពីគ្រាប់ពូជដំណាំ និងគ្រាប់ស្មៅបានដុះពន្លកចេញផុតពីផ្ទៃដីរួចរាល់ ដើម្បីសម្លាប់កូនស្មៅដែលកំពុងលូតលាស់។	ដូចជាការលេបថ្នាំព្យាបាលជំងឺនៅពេលដែលយើងចាប់ផ្តើមមានរោគសញ្ញាឈឺរួចទៅហើយ មិនមែនជាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារមុនពេលឈឺនោះទេ។
Sulfosulfuron (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅស៊ុលហ្វូស៊ុលហ្វូរ៉ុន)	គឺជាសារធាតុគីមីសម្លាប់ស្មៅប្រភេទជ្រើសរើស (Selective herbicide) ដែលមានវិសាលភាពទូលំទូលាយ អាចប្រើដើម្បីបង្ក្រាបទាំងប្រភេទស្មៅស្លឹកតូច និងស្មៅស្លឹកធំនៅក្នុងស្រែដំណាំស្រូវសាលីដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណាំ។	ដូចជាគ្រាប់បែកឆ្លាតវៃដែលអាចកម្ចាត់ទាំងសត្រូវថ្មើរជើង (ស្មៅស្លឹកតូច) និងរថក្រោះ (ស្មៅស្លឹកធំ) ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សម្ព័ន្ធមិត្ត (ដំណាំស្រូវសាលី)។
Weed biomass (ជីវម៉ាសស្មៅចង្រៃ)	ទម្ងន់ស្ងួតសរុបនៃរុក្ខជាតិស្មៅចង្រៃទាំងអស់ដែលដកបានពីតំបន់កំណត់មួយ។ វាត្រូវបានប្រើជារង្វាស់ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើការគ្រប់គ្រងស្មៅមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា ហើយស្មៅបានប្រកួតប្រជែងទាញយកជីជាតិពីដំណាំកម្រិតណា។	ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សំរាមសរុបនៅក្នុងផ្ទះ ដើម្បីដឹងថាតើមានសំរាមច្រើនប៉ុនណាដែលកំពុងរំខានដល់បរិយាកាសរស់នៅរបស់យើង។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖