បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងកំណត់លក្ខណៈ និងទំហំហ្សេណូមនៃវីរុសនុយក្លេអូប៉ូលីហេដ្រូវីរុសរបស់ដង្កូវនាងថៃ (Thai BmNPV) ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺដ៏កាចសាហាវបំផុតលើសត្វដង្កូវនាង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសវិភាគ DNA ដោយប្រើអង់ស៊ីមកាត់ផ្តាច់ផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីប្រៀបធៀបលំនាំហ្សេណូមជាមួយវីរុសពូជដទៃទៀត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Restriction Endonuclease Analysis using HindIII ការវិភាគដោយអង់ស៊ីមកាត់ផ្តាច់ HindIII |
ផ្តល់នូវបំណែក DNA ច្រើន ដែលអាចបង្ហាញពីភាពចម្រុះ (Polymorphism) នៃវីរុសនីមួយៗបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | នៅតែមានបញ្ហាត្រួតស៊ីគ្នានៃបំណែក DNA (Co-migrated fragments) ដែលមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការគណនាទំហំហ្សេណូមសរុបឱ្យបានជាក់លាក់ដោយគ្មានការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស Hybridization។ | បង្កើតបានបំណែក DNA យ៉ាងហោចណាស់ ១៩ បំណែក ដែលមានទំហំហ្សេណូមសរុបប្រមាណ ១១៧,៩ kb។ |
| Restriction Endonuclease Analysis using BamHI ការវិភាគដោយអង់ស៊ីមកាត់ផ្តាច់ BamHI |
ងាយស្រួលក្នុងការសង្កេតមើលបំណែក DNA ធំៗនៅលើជែល ដោយសារវាផ្តល់នូវចំនួនបំណែកតិច។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្ហាញភាពខុសគ្នារវាងពូជវីរុសនីមួយៗនោះទេ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអង់ស៊ីម HindIII។ | បង្កើតបានបំណែក DNA តែ ៦ បំណែកប៉ុណ្ណោះ ដែលមានទំហំហ្សេណូមសរុបប្រមាណ ៩២,៣ kb។ |
| Modified DNA Extraction (Chaeychomsri, 2003) ការចម្រាញ់ DNA ហ្សេណូមសរុប (កែច្នៃតាម Chaeychomsri, 2003) |
ជាវិធីសាស្ត្រសាមញ្ញ ទទួលបានទិន្នផល DNA ខ្ពស់ និងមិនមានការរំខានពី RNA ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ជំហាន Dialysation។ | តម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដែលមានគ្រោះថ្នាក់ និងពុល ដូចជា ផេណុល (Phenol) និងក្លរ៉ូហ្វម (Chloroform) ក្នុងការចម្រាញ់។ | ទទួលបាន DNA វីរុសដែលមានគុណភាពខ្ពស់ សមស្របសម្រាប់ការកាត់ផ្តាច់ដោយអង់ស៊ីម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវវិទ្យាម៉ូលេគុលកម្រិតមធ្យម ព្រមទាំងសារធាតុគីមី និងសម្ភារៈសម្រាប់ចិញ្ចឹមវីរុសនៅក្នុងខ្លួនសត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះផ្តោតតែលើពូជវីរុស Bombyx mori L. Nucleopolyhedrovirus (BmNPV) ដែលប្រមូលបានពីមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសូត្រ Udon Thani ប្រទេសថៃប៉ុណ្ណោះ។ លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់ម៉ាកកឺវាស់ទំហំ DNA (Size marker) ដែលមានកម្រិតទាបត្រឹមតែ ២៣,១ kb អាចធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានទំហំបំណែក DNA ធំៗមានភាពលម្អៀង។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយល់ដឹងពីចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះពូជវីរុសក្នុងស្រុកអាចមានហ្សេណូមខុសប្លែកពីនេះ ដែលតម្រូវឱ្យមានការសិក្សាផ្ទាល់ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាកកឺដែលមានទំហំធំជាងនេះដើម្បីភាពសុក្រឹត។
បច្ចេកទេសនិងរបកគំហើញពីការសិក្សានេះ មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជំងឺសត្វល្អិត និងការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការនាំយកបច្ចេកទេសវិភាគហ្សេណូមនេះមកអនុវត្ត នឹងជួយពង្រឹងសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺសត្វល្អិតនៅកម្ពុជា ពិសេសជួយសង្គ្រោះនិងជំរុញឧស្សាហកម្មតម្បាញសូត្រក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Restriction Endonuclease (អង់ស៊ីមកាត់ផ្តាច់ DNA) | អង់ស៊ីមដែលដើរតួជាកន្ត្រៃម៉ូលេគុលក្នុងការកាត់ខ្សែ DNA នៅត្រង់ចំណុចលំដាប់នុយក្លេអូទីតជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីបង្កើតជាបំណែក DNA តូចៗងាយស្រួលក្នុងការសិក្សា និងប្រៀបធៀប។ | ដូចជាកន្ត្រៃវេទមន្តដែលអាចកាត់ខ្សែពួរបានតែនៅត្រង់កន្លែងដែលមានលាបពណ៌ក្រហមប៉ុណ្ណោះ។ |
| Nucleopolyhedrovirus / BmNPV (វីរុសនុយក្លេអូប៉ូលីហេដ្រូវីរុស) | ជាប្រភេទវីរុសក្នុងអម្បូរ Baculoviridae ដែលបង្កជំងឺយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សត្វល្អិត ពិសេសដង្កូវនាង Bombyx mori ដោយវាបង្កើតជាគ្រាប់ Polyhedra ការពារខ្លួនវានៅក្នុងកោសិកាសត្វល្អិត។ | ដូចជាមេរោគផ្តាសាយធំដែលវាយប្រហារតែសត្វដង្កូវនាង ហើយធ្វើឱ្យរាងកាយពួកវារលួយ។ |
| Gel Electrophoresis (បច្ចេកទេសអេឡិចត្រូហ្វូរេស / បច្ចេកទេសបំបែកម៉ូលេគុលដោយចរន្តអគ្គិសនី) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ចរន្តអគ្គិសនីដើម្បីរុញច្រានបំណែក DNA ឱ្យរត់កាត់សាច់ជែល ដោយបំណែកតូចៗរត់បានលឿនជាងបំណែកធំៗ ជួយឱ្យគេអាចបែងចែក និងវាស់ទំហំវាបាន។ | ដូចជាការរត់ប្រណាំងកាត់ព្រៃក្រាស់ ដែលអ្នកស្គម(DNA តូច) អាចរត់ឆ្លងកាត់បានលឿន និងឆ្ងាយជាងអ្នកធាត់(DNA ធំ)។ |
| Genomic DNA (DNA ហ្សេណូម / សម្ភារៈសេនេទិចសរុប) | សំណុំព័ត៌មានសេនេទិច (DNA) ទាំងមូលដែលមាននៅក្នុងកោសិកា ឬវីរុសមួយ ដែលផ្ទុកនូវកូដសម្រាប់កំណត់លក្ខណៈ និងការលូតលាស់ទាំងអស់របស់វា។ | ដូចជាសៀវភៅប្លង់មេទាំងមូលដែលប្រាប់ពីរបៀបសាងសង់រាងកាយទាំងមូលរបស់ភាវៈរស់មួយ។ |
| Grasserie (ជំងឺ Grasserie / ជំងឺរលួយដង្កូវនាង) | ជំងឺដ៏កាចសាហាវបំផុតលើដង្កូវនាង ដែលបង្កដោយវីរុស BmNPV ធ្វើឱ្យដង្កូវនាងហើម ស្បែកប្រេះ ហើយងាប់ដោយបញ្ចេញទឹកស្អុយពណ៌ស។ | ដូចជាជំងឺរាតត្បាតដែលធ្វើឱ្យសត្វដង្កូវនាងហើមបែកទឹក និងរលួយស្អុយពេញកសិដ្ឋាន។ |
| Polymorphism (ភាពចម្រុះសេនេទិច) | ភាពខុសប្លែកគ្នានៃទម្រង់ ឬលំដាប់ DNA រវាងវីរុស ឬភាវៈរស់នីមួយៗក្នុងប្រភេទតែមួយ ដែលអាចធ្វើឱ្យពួកវាមានលក្ខណៈសម្បត្តិខុសគ្នាតិចតួច (ឧទាហរណ៍ ពូជវីរុសនៅថៃមានទំហំហ្សេណូមតូចជាងពូជនៅជប៉ុន)។ | ដូចជាមនុស្សដែលជាពូជសាសន៍តែមួយ ប៉ុន្តែមានទម្រង់មុខ មាត់ និងកម្ពស់ខុសៗគ្នា។ |
| Polyhedra / Polyhedral inclusion bodies (គ្រាប់ Polyhedra) | ទម្រង់គ្រាប់តូចៗជារាងពហុកោណដែលបង្កើតឡើងដោយប្រូតេអ៊ីនរបស់វីរុស ដើម្បីរុំព័ទ្ធនិងការពារមេរោគវីរុស (Virions) ពេលវាស្ថិតនៅក្រៅខ្លួនសត្វល្អិត អនុញ្ញាតឱ្យវារស់បានយូរក្នុងបរិស្ថាន។ | ដូចជាសំបកកន្សោមពាសដែកដែលការពារមេរោគពីកម្តៅថ្ងៃនិងភ្លៀង រហូតដល់វាអាចចូលទៅក្នុងខ្លួនសត្វល្អិតថ្មីបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
