បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងការកំណត់រកសមាសធាតុទិន្នផលដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើទម្ងន់សំបុកនាង ដើម្បីកែលម្អលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យក្នុងការជ្រើសរើសពូជដង្កូវនាងក្នុងស្រុករបស់ថៃឱ្យទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមទម្រង់ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block) ដោយប្រើប្រាស់ការវិភាគមេគុណផ្លូវ (Path-coefficient analysis) ដើម្បីវាយតម្លៃពូជដង្កូវនាងចំនួន ៩ ឆ្លងកាត់ពីររដូវកាលផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Selection based on Cocoon Shell Weight ការជ្រើសរើសពូជផ្អែកលើទម្ងន់សំបកសំបុកនាង |
មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ខ្ពស់បំផុតទៅលើទម្ងន់សំបុកនាងទោល ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសូចនាករដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ព្យាករណ៍ពីទិន្នផលសូត្រ។ | ទាមទារឱ្យមានការកាត់បើកសំបុកនាងដើម្បីយកសត្វឌុកដឿចេញ ទើបអាចថ្លឹងទម្ងន់សំបកសុទ្ធបានត្រឹមត្រូវ។ | មានមេគុណឥទ្ធិពលផ្ទាល់ខ្ពស់រហូតដល់ ០.៧០៨ ក្នុងរដូវវស្សា និង ០.៩៥៩ ក្នុងរដូវរងា។ |
| Selection based on Matured Larvae Weight ការជ្រើសរើសពូជផ្អែកលើទម្ងន់ដង្កូវនាងពេញវ័យ |
ងាយស្រួលក្នុងការវាស់វែង និងថ្លឹងទម្ងន់មុនពេលដង្កូវនាងចាប់ផ្តើមបញ្ចេញសូត្ររុំព័ទ្ធខ្លួន។ | មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទាបណាស់ ឬអវិជ្ជមានទៅលើទម្ងន់សំបុកនាងទោល ដែលមិនស័ក្តិសមជាលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យគោលនោះទេ។ | មានមេគុណឥទ្ធិពលផ្ទាល់ត្រឹមតែ ០.១៣៨ ក្នុងរដូវវស្សា និង -០.០៥៥ ក្នុងរដូវរងា។ |
| Selection based on Normal Pupae Percentage ការជ្រើសរើសពូជផ្អែកលើភាគរយសត្វឌុកដឿធម្មតា |
អាចបង្ហាញពីអត្រារស់រានមានជីវិត និងភាពរឹងមាំរបស់ពូជដង្កូវនាងចំពោះជំងឺ និងអាកាសធាតុ។ | មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់អវិជ្ជមានទៅលើទម្ងន់សំបុកនាងទោល ដែលមិនអាចប្រើដើម្បីទាញរកទិន្នផលសូត្រខ្ពស់បានទេ។ | មានមេគុណឥទ្ធិពលផ្ទាល់អវិជ្ជមាន -០.១១៤ ក្នុងរដូវវស្សា និង -០.០៣៣ ក្នុងរដូវរងា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មសម្រាប់ការចិញ្ចឹមដង្កូវនាង និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិយ៉ាងល្អិតល្អន់។
ទិន្នន័យនេះត្រូវបានប្រមូលផ្តុំនៅមជ្ឈមណ្ឌលសិប្បកម្មមនសូត្រ Queen Sirikit ខេត្តសកលនគរ ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជ Bombyx mori L. ក្នុងស្រុករបស់ថៃ។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងអាកាសធាតុ និងបរិស្ថានវិទ្យានៃតំបន់ឦសានរបស់ថៃ ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ ប្រសិនបើយើងចង់យកមកអនុវត្តផ្ទាល់លើពូជដង្កូវនាងក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ការវិភាគមេគុណផ្លូវ ដើម្បីកំណត់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យក្នុងការរើសយកពូជដង្កូវនាងនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម និងតម្បាញសូត្រនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដោយផ្អែកលើទម្ងន់សំបកសំបុកនាង នឹងជួយលើកស្ទួយទិន្នផលសូត្រជាតិ កាត់បន្ថយការនាំចូលសូត្រពីបរទេស និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករអ្នកចិញ្ចឹមដង្កូវនាងនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Path-coefficient analysis (ការវិភាគមេគុណផ្លូវ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបំបែកមេគុណទំនាក់ទំនង (Correlation) ទៅជាឥទ្ធិពលផ្ទាល់ និងឥទ្ធិពលប្រយោលនៃអថេរឯករាជ្យជាច្រើនទៅលើអថេរអាស្រ័យតែមួយ។ ក្នុងបរិបទនេះ គេប្រើវាដើម្បីរកមើលថាតើសមាសធាតុណាមួយ (ដូចជាទម្ងន់សំបក ឬទម្ងន់ដង្កូវ) ដែលមានឥទ្ធិពលពិតប្រាកដដល់ទិន្នផលសំបុកនាង។ | ប្រៀបបាននឹងការស៊ើបអង្កេតបទល្មើសមួយ ដើម្បីបែងចែកឱ្យដាច់ថាតើអ្នកណាជាមេខ្លោងពិតប្រាកដ (ឥទ្ធិពលផ្ទាល់) និងអ្នកណាគ្រាន់តែជាអ្នកផ្សំគំនិត (ឥទ្ធិពលប្រយោល)។ |
| Single cocoon weight (ទម្ងន់សំបុកនាងទោល) | គឺជាទម្ងន់សរុបនៃសំបុកនាងស្រស់មួយគ្រាប់ ដែលរួមបញ្ចូលទាំងសរសៃសូត្រ (សំបកខាងក្រៅ) និងសត្វឌុកដឿដែលនៅរស់រានខាងក្នុងសំបុកនោះ។ វាជាសូចនាករទូទៅសម្រាប់វាស់ទំហំសំបុកនាង។ | ប្រៀបបាននឹងការថ្លឹងផ្លែដូងមួយមូល ដែលរួមបញ្ចូលទាំងសំបក ខ្ទិះ និងទឹកដូងនៅខាងក្នុង។ |
| Cocoon shell weight (ទម្ងន់សំបកសំបុកនាង) | គឺជាទម្ងន់នៃសំបកសំបុកនាងសុទ្ធ បន្ទាប់ពីគេបានវះកាត់យកសត្វឌុកដឿចេញពីខាងក្នុងរួចរាល់។ ផ្នែកនេះគឺជាសរសៃសូត្រពិតប្រាកដដែលនឹងត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់ ហើយវាជាលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់វាយតម្លៃទិន្នផលសូត្ររបស់ពូជដង្កូវនាង។ | ដូចជាការថ្លឹងតែសំបកផ្លែក្រូច បន្ទាប់ពីបកយកសាច់ខាងក្នុងចេញអស់ ដើម្បីដឹងថាសំបកវាមានកម្រាស់ និងទម្ងន់ប៉ុនណា។ |
| Matured larvae weight (ទម្ងន់ដង្កូវនាងពេញវ័យ) | គឺជាទម្ងន់របស់សត្វដង្កូវនាងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ចុងក្រោយបំផុត (វ័យទី៥) ពោលគឺភ្លាមៗមុនពេលវាឈប់ស៊ីចំណី និងចាប់ផ្តើមបញ្ចេញសរសៃសូត្ររុំព័ទ្ធខ្លួនឯងដើម្បីបង្កើតជាសំបុក។ | ប្រៀបដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់កីឡាករមុនពេលចូលទីលានប្រកួត ដើម្បីវាយតម្លៃថាគាត់មានកម្លាំង និងថាមពលគ្រប់គ្រាន់កម្រិតណា។ |
| Normal pupae percentage (ភាគរយសត្វឌុកដឿធម្មតា) | គឺជាអត្រានៃសត្វឌុកដឿ (Pupae) ដែលនៅរស់រានមានជីវិត និងលូតលាស់បានល្អពេញលេញដោយមិនមានជំងឺ ឬខូចទ្រង់ទ្រាយនៅក្នុងសំបុកនាង។ វាបង្ហាញពីភាពរឹងមាំ អត្រារស់រាន និងការសម្របខ្លួនរបស់ពូជដង្កូវនាងទៅនឹងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការគណនាភាគរយសិស្សដែលប្រឡងជាប់ជាស្ថាពរនៅក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីវាយតម្លៃពីគុណភាព និងភាពខ្លាំងពូកែរបស់សិស្សក្នុងជំនាន់នោះ។ |
| Randomized Complete Block / RCB (ទម្រង់ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | គឺជាទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋានក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកទីតាំង ឬសម្ភារៈជាប្លុក ហើយបែងចែកវត្ថុសាកល្បង (ពូជដង្កូវនាង) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីកត្តាបរិស្ថានខាងក្រៅផ្សេងៗ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ មធ្យម និងខ្សោយ ឱ្យអង្គុយលាយឡំគ្នានៅក្នុងបន្ទប់ប្រឡង ដើម្បីធានាបាននូវភាពយុត្តិធម៌ក្នុងការវាស់ស្ទង់សមត្ថភាព។ |
| Pure line strains (ពូជមេបាសុទ្ធ) | គឺជាពូជសត្វ ឬរុក្ខជាតិដែលត្រូវបានបង្កាត់យ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នតាមរយៈការបង្កាត់ក្នុងខ្សែស្រឡាយតែមួយជាច្រើនជំនាន់ ដើម្បីឱ្យមានលក្ខណៈហ្សែនស្មើគ្នា ថេរល្អ និងមិនប្រែប្រួល ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាមេបាក្នុងការផលិតពូជកូនកាត់ (Hybrid) បន្ត។ | ប្រៀបដូចជារូបមន្តធ្វើនំបុរាណដែលត្រូវបានគេថែរក្សាយ៉ាងហ្មត់ចត់មិនឱ្យខុសរសជាតិដើមសូម្បីបន្តិចពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
