បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកពូជដង្កូវនាងកូនកាត់ថ្មី (Silkworm hybrids) ដែលមានទិន្នផលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជ និងផលិតសូត្រប្រកបដោយគុណភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែប CRD (Completely Randomized Design) ដោយមាន ៣ សំណាកផ្ទួន និងធ្វើការប្រៀបធៀបពូជដង្កូវនាងកូនកាត់ចំនួន ២១ ពូជ ធៀបនឹងពូជត្រួតពិនិត្យ K1xK8 ក្នុងរយៈពេល ៤ រដូវកាលចិញ្ចឹម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control Hybrid (K1xK8) ពូជកូនកាត់ត្រួតពិនិត្យ (K1xK8) |
ជាពូជស្តង់ដារដែលធ្លាប់ប្រើប្រាស់កន្លងមក និងមានភាពស៊ាំក្នុងកម្រិតមធ្យមសម្រាប់ប្រើជាគោលប្រៀបធៀប។ | ទិន្នផលសំបកដង្កូវ (Cocoon) និងអត្រាសូត្រឆៅមានកម្រិតទាបជាងពូជកូនកាត់ជំនាន់ថ្មី។ | អត្រាបង្កើតសំបកជាមធ្យម ៩៦.៥% និងទម្ងន់សំបក ២៨.១ សេនទីក្រាម (cg)។ |
| New Hybrid (K9xK8T) ពូជកូនកាត់ថ្មី (K9xK8T) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតលើអត្រាបង្កើតសំបក អត្រាកូនដង្កូវរស់នៅ ទម្ងន់សំបក និងអត្រាសូត្រឆៅ។ | ដោយសារជាពូជផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ វាអាចទាមទារការថែទាំចំណី និងការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ចិញ្ចឹមបានល្អទើបទទួលបានលទ្ធផលអតិបរមា។ | អត្រាបង្កើតសំបក ៩៩.៦% ទម្ងន់សំបក ៣៤.១ សេនទីក្រាម និងមានអត្រាសូត្រឆៅខ្ពស់បំផុត។ |
| New Hybrid (K9xK8) ពូជកូនកាត់ថ្មី (K9xK8) |
មានលក្ខណៈល្អប្រសើរលើអត្រាសំបកធម្មតា ទម្ងន់សំបកសរុប និងទម្ងន់សរសៃសូត្រ។ | អត្រាកូនដង្កូវរស់ (Sound pupa ratio) អាចទាបជាងពូជ K9xK8T បន្តិចបន្តួចនៅរដូវកាលខ្លះ។ | អត្រាបង្កើតសំបក ៩៩.១% ទម្ងន់សំបកសរុប (Cocoon weight per one) ១.៧០ ក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចិញ្ចឹមនិងសាកល្បងពូជដង្កូវនាងទាមទារបរិក្ខារកសិកម្ម និងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានជាក់លាក់ដូចខាងក្រោម៖
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសូត្រ Nakhon Ratchasima ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៥-១៩៩៦ ដោយប្រមូលទិន្នន័យក្នុង ៤ រដូវកាលផ្សេងគ្នានៅប្រទេសថៃ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជនេះអាចយកមកអនុវត្ត និងផ្តល់ទិន្នផលប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៅកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងសិប្បកម្មតម្បាញសូត្រនៅកម្ពុជា ដែលកំពុងត្រូវការការស្តារឡើងវិញ។
ជារួម ការនាំយកឬបង្កាត់ពូជដង្កូវនាងកូនកាត់ដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះ នឹងជួយលើកស្ទួយប្រាក់ចំណូលកសិករ និងពង្រឹងខ្សែច្រវាក់តម្លៃឧស្សាហកម្មសូត្រនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពប្រកួតប្រជែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Silkworm hybrid (ពូជដង្កូវនាងកូនកាត់) | គឺជាដង្កូវនាងដែលកើតចេញពីការបង្កាត់រវាងពូជមេ និងបាផ្សេងគ្នា ដើម្បីទទួលបានកូនដែលមានលក្ខណៈល្អប្រសើរជាងមុន (Hybrid vigor) ដូចជាធន់នឹងជំងឺ និងផ្តល់ទិន្នផលសូត្រខ្ពស់។ | ដូចជាការយកពូជស្វាយផ្អែមមកបង្កាត់ជាមួយពូជស្វាយផ្លែធំ ដើម្បីបានស្វាយថ្មីមួយដែលទាំងផ្អែម និងផ្លែធំ។ |
| Cocooning ratio (អត្រាបង្កើតសំបកដង្កូវ) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃចំនួនដង្កូវនាងដែលអាចបញ្ចេញសរសៃសូត្ររុំព័ទ្ធខ្លួនបង្កើតជាសំបកបានដោយជោគជ័យ ធៀបនឹងចំនួនដង្កូវនាងដែលបានចិញ្ចឹមសរុប។ វាបង្ហាញពីភាពរឹងមាំ និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់ដង្កូវនាង។ | ដូចជាការប្រឡង ដែលវាស់ថាមានសិស្សប៉ុន្មាននាក់អាចប្រឡងជាប់ជាស្ថាពរធៀបនឹងសិស្សសរុបក្នុងថ្នាក់។ |
| Sound pupa ratio (អត្រាកូនដង្កូវរស់ក្នុងសំបក) | គឺជាភាគរយនៃសំបកសូត្រដែលមានដង្កូវនាងខាងក្នុង (Pupa) រស់រានមានជីវិត និងមានសុខភាពល្អ មិនងាប់ ឬស្អុយ ដែលធានាបាននូវគុណភាពសរសៃសូត្រនៅពេលយកទៅស្រាវ។ | ដូចជាការទិញស៊ុតមួយកេស ហើយរាប់មើលថាតើមានស៊ុតប៉ុន្មានគ្រាប់ដែលនៅល្អ មិនប្រេះស្រាំ ឬស្អុយខាងក្នុង។ |
| Raw silk percentage (អត្រាសូត្រឆៅ) | គឺជាសមាមាត្រនៃទម្ងន់សរសៃសូត្រឆៅដែលទាញចេញពីសំបកដង្កូវនាង ធៀបនឹងទម្ងន់សរុបនៃសំបកនោះ។ តួលេខនេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាពូជនោះផ្តល់ទិន្នផលសូត្រកាន់តែច្រើន។ | ដូចជាការគាបអំពៅ ដែលចង់ដឹងថាក្នុងអំពៅមួយគីឡូ អាចគាបយកទឹកបានប៉ុន្មានលីត្រ។ |
| Reelability (ភាពងាយស្រួលក្នុងការស្រាវសូត្រ) | ជាសមត្ថភាពនៃសំបកសូត្រដែលអាចឱ្យគេទាញ ឬស្រាវយកសរសៃសូត្រចេញមកក្រៅបានយ៉ាងរលូន ដោយមិនងាយដាច់។ បើសិនជាដាច់ញឹកញាប់ វាធ្វើឱ្យខាតបង់ពេលវេលា និងកាត់បន្ថយគុណភាពសូត្រ។ | ដូចជាការទាញខ្សែអំបោះចេញពីកាវិល បើខ្សែរមួលចាក់ស្រេះគ្នា វានឹងពិបាកទាញនិងងាយដាច់។ |
| Completely Randomized Design (ការរចនាការពិសោធន៍ចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ស្ថិតិ ដែលសំណាក ឬវត្ថុដែលត្រូវសាកល្បង (ឧទាហរណ៍ ពូជដង្កូវនាងផ្សេងៗ) ត្រូវបានបែងចែកទៅក្នុងក្រុមពិសោធន៍ដោយចៃដន្យទាំងស្រុង ដើម្បីកាត់បន្ថយកត្តាខាងក្រៅ និងធានាថាលទ្ធផលមិនលម្អៀង។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សជាក្រុមដោយមិនរើសមុខ ដើម្បីឱ្យគ្រប់ក្រុមមានឱកាសស្មើៗគ្នា មិនលម្អៀងទៅរកសិស្សពូកែ។ |
| Cocoon filament (សរសៃសំបកសូត្រ) | គឺជាសរសៃសូត្របន្តបន្ទាប់គ្នាដ៏វែងមួយ ដែលសត្វដង្កូវនាងបញ្ចេញមកដើម្បីរុំព័ទ្ធខ្លួនឯងបង្កើតជាសំបក។ គេវាស់វែងវាជាប្រវែង (ម៉ែត្រ) និងទំហំ (Denier) ដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាព និងសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាសរសៃពីងពាងតែមួយសរសៃដ៏វែង ដែលសត្វពីងពាងបញ្ចេញដើម្បីត្បាញជាសំបុកទាំងមូលដោយមិនដាច់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
