បញ្ហា (The Problem)៖ ផលិតកម្មកាហ្វេនៅក្នុងប្រទេសហ្គាណា (Ghana) កំពុងមានការធ្លាក់ចុះ និងមិនទាន់ត្រូវបានអភិវឌ្ឍពេញលេញ ទោះបីជាមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់កសិករខ្នាតតូចក៏ដោយ។ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃថាតើការធ្លាក់ចុះនេះបណ្តាលមកពីកង្វះភាពចំណេញផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងសេដ្ឋកិច្ច ឬមានកត្តាឧបសគ្គផ្សេងទៀត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីកសិករដាំកាហ្វេចំនួន ១៣៣ នាក់ និងកសិករមិនដាំកាហ្វេចំនួន ១៥០ នាក់ ដោយប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរ និងធ្វើការវិភាគតាមរយៈឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ហិរញ្ញវត្ថុ និងស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Financial Analysis (NPV, BCR, IRR) ការវិភាគហិរញ្ញវត្ថុ (តម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ, សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ, អត្រាផលចំណេញខាងក្នុង) |
ប្រើប្រាស់តម្លៃទីផ្សារជាក់ស្តែង ដែលជួយបង្ហាញពីប្រាក់ចំណេញ និងលទ្ធភាពសងត្រលប់ពិតប្រាកដសម្រាប់កសិករ។ ងាយស្រួលយល់សម្រាប់អ្នកវិនិយោគ។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃពិតប្រាកដចំពោះសេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូលទេ ព្រោះវាគិតបញ្ចូលទាំងប្រាក់ធានារ៉ាប់រង ការកាត់ពន្ធ ឬការឧបត្ថម្ភធនពីរដ្ឋាភិបាល (ឧ. ជីឥតគិតថ្លៃ)។ | ផ្តល់លទ្ធផលវិជ្ជមានដោយមាន NPV = GH¢ ៤៨,៥៧, BCR = ១,០២ និង IRR = ២៩,១៥% (បង្ហាញថាអាចចំណេញបាន)។ |
| Economic Analysis ការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចជារួម |
វាស់ស្ទង់ពីផលប៉ះពាល់នៃគម្រោងទៅលើសេដ្ឋកិច្ចជាតិដោយប្រើប្រាស់តម្លៃឱកាស (Opportunity Cost) និងមិនរាប់បញ្ចូលពន្ធ ឬការឧបត្ថម្ភធន។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការគណនាជាងការវិភាគហិរញ្ញវត្ថុ និងអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រាក់ចំណូលជាក់ស្តែងដែលកសិករទទួលបាន។ | ផ្តល់លទ្ធផល NPV = GH¢ ៥៤០,០៩, BCR = ០,៨៥ និង IRR = ២៥,៣៨% (តម្លៃចំណាយដើមសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាងតម្លៃហិរញ្ញវត្ថុដោយសារមិនគិតការឧបត្ថម្ភធន)។ |
| Kendall’s Coefficient of Concordance (W) ការវិភាគមេគុណនៃភាពស្របគ្នាខេនដល (Kendall’s W) |
ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការចាត់ថ្នាក់កម្រិតនៃបញ្ហា ឬឧបសគ្គ ដោយផ្អែកលើការយល់ស្របគ្នារបស់អ្នកឆ្លើយសំណួរច្រើននាក់។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើភាពស្មោះត្រង់ និងការយល់ដឹងរបស់អ្នកឆ្លើយសំណួរ ព្រមទាំងមិនអាចប្រាប់ពីរំហំនៃបញ្ហានីមួយៗបានច្បាស់លាស់។ | រកឃើញកម្រិតនៃការយល់ស្រប ៦៩,៤% (W = ០,៦៩៤) ដោយកំណត់ថា "ប្រព័ន្ធទីផ្សារខ្សោយ" ជាឧបសគ្គទី១។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ និងគំរូហិរញ្ញវត្ថុ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅតំបន់ Dormaa Municipality ប្រទេសហ្គាណា ដោយប្រមូលផ្តុំលើក្រុមកសិករខ្នាតតូចដែលមានវ័យចំណាស់ និងកម្រិតវប្បធម៌ទាប (៤៦% គ្មានការអប់រំផ្លូវការ)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ជនបទយើងភាគច្រើនក៏មានប្រជាសាស្ត្រកសិករស្រដៀងគ្នានេះ ដែលជាកត្តាអាចរារាំងដល់ការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មថ្មីៗ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគហិរញ្ញវត្ថុ និងសេដ្ឋកិច្ចរួមបញ្ចូលគ្នានេះ គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វាយតម្លៃសក្តានុពលដំណាំកសិកម្មនានានៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូវាយតម្លៃទាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងសេដ្ឋកិច្ចនេះ នឹងធានាថាការជំរុញផលិតកម្មកសិកម្មណាមួយនៅកម្ពុជា មិនត្រឹមតែជួយសេដ្ឋកិច្ចជាតិប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងធានាប្រាក់ចំណេញពិតប្រាកដដល់កសិករក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Net present value (តម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនាផលចំណេញនៃគម្រោងវិនិយោគ ដោយយកតម្លៃសរុបនៃប្រាក់ចំណូលដែលរំពឹងទុកនាពេលអនាគត មកកាត់កងជាមួយតម្លៃប្រាក់ចំណាយបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីមើលថាតើគម្រោងនោះពិតជាចំណេញឬអត់ តាមរយៈការកាត់រំលស់តម្លៃលុយតាមពេលវេលា។ | ប្រៀបដូចជាការទិញមេមាន់មួយក្បាលថ្ងៃនេះក្នុងតម្លៃ១ម៉ឺនរៀល ហើយគិតគូរថាតើស៊ុតដែលវាពងក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំខាងមុខ ពេលបំប្លែងជាលុយពេលបច្ចុប្បន្ន អាចមានតម្លៃលើសពី១ម៉ឺនរៀល (បូកបញ្ចូលទាំងថ្លៃចំណី) ដែរឬទេ។ |
| Internal rate of return (អត្រាផលចំណេញខាងក្នុង) | ជាអត្រាភាគរយនៃប្រាក់ចំណេញប្រចាំឆ្នាំដែលរំពឹងទុកពីការវិនិយោគណាមួយ ដោយកំណត់រកចំណុចដែលតម្លៃបច្ចុប្បន្នសុទ្ធ (NPV) ស្មើនឹងសូន្យ។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបថាតើគម្រោងនេះផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ជាងការប្រាក់ធនាគារដែរឬទេ។ | ប្រៀបដូចជារង្វាស់សម្រាប់វាយតម្លៃថាតើយកលុយទៅទិញដីដាំកាហ្វេទទួលបានការប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ជាង ឬយកលុយទៅផ្ញើធនាគារយកការប្រាក់ចំណេញជាង។ |
| Benefit-cost ratio (សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ) | ជាសូចនាករដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអត្ថប្រយោជន៍ ឬប្រាក់ចំណូលសរុប និងការចំណាយសរុបនៃគម្រោងមួយដែលគិតត្រឹមតម្លៃបច្ចុប្បន្ន។ ប្រសិនបើ BCR ធំជាង ១ មានន័យថាគម្រោងនោះផ្តល់ផលចំណេញ។ | ប្រៀបដូចជារង្វាស់មួយដែលប្រាប់យើងឲ្យដឹងយ៉ាងងាយថា បើយើងចំណាយទុន ១ដុល្លារ តើយើងអាចរកចំណូលបានមកវិញប៉ុន្មានដុល្លារ។ |
| Sensitivity analysis (ការវិភាគភាពរសើប) | ជាបច្ចេកទេសស្រាវជ្រាវដើម្បីមើលថាតើលទ្ធផលនៃគម្រោងមួយ (ដូចជាប្រាក់ចំណេញចុងក្រោយ) នឹងប្រែប្រួលយ៉ាងណា ប្រសិនបើកត្តាជុំវិញ (ដូចជាតម្លៃវត្ថុធាតុដើមឡើងថ្លៃ ឬតម្លៃកសិផលធ្លាក់ចុះ) មានការផ្លាស់ប្តូរខុសពីការរំពឹងទុក។ | ប្រៀបដូចជាការសាកល្បងគិតទុកជាមុនពីហានិភ័យថា "ចុះបើឆ្នាំក្រោយតម្លៃជីឡើងថ្លៃ ១០% ឬតម្លៃកាហ្វេធ្លាក់ចុះ តើយើងនៅតែអាចចំណេញដែរឬទេ?"។ |
| Opportunity cost of capital (តម្លៃឱកាសនៃមូលធន) | ជាផលចំណេញដែលយើងបោះបង់ចោលពីជម្រើសវិនិយោគដ៏ល្អបំផុតមួយផ្សេងទៀត នៅពេលដែលយើងសម្រេចចិត្តយកទុនទៅវិនិយោគលើគម្រោងបច្ចុប្បន្ន។ នៅក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោង គេច្រើនប្រៀបធៀបវាជាមួយអត្រាការប្រាក់ប្រាក់កម្ចីរបស់ធនាគារពាណិជ្ជ ដើម្បីយកមកធ្វើជាអត្រាបញ្ចុះតម្លៃ (Discount rate)។ | ប្រៀបដូចជាប្រាក់ខែប្រចាំខែដែលអ្នកបោះបង់ចោល ពេលដែលអ្នកសម្រេចចិត្តឈប់ធ្វើការឲ្យគេ ដើម្បីយកពេលមកបើកមុខរបររកស៊ីខ្លួនឯង។ |
| Kendall’s coefficient of concordance (មេគុណនៃភាពស្របគ្នាខេនដល) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិម្យ៉ាងដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការយល់ស្របគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកឆ្លើយសំណួរច្រើននាក់ លើការចាត់ថ្នាក់បញ្ហា ឬកត្តាអ្វីមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ការចាត់ថ្នាក់ឧបសគ្គក្នុងការដាំកាហ្វេពីលេខ១ ដែលពិបាកបំផុត ដល់លេខ៧) ដែលមានតម្លៃពី ០ (មិនស្របគ្នាទាល់តែសោះ) ដល់ ១ (ស្របគ្នាទាំងស្រុង)។ | ប្រៀបដូចជាការបោះឆ្នោតក្នុងថ្នាក់រៀន ដើម្បីមើលថាតើសិស្សភាគច្រើនមានមតិស្របគ្នាឬអត់ ក្នុងការរើសយកមុខវិជ្ជាណាដែលពួកគេគិតថាពិបាកជាងគេបំផុត។ |
| Perception index (សន្ទស្សន៍នៃការយល់ឃើញ) | ជារង្វាស់លេខរួមបញ្ចូលមួយដែលយកមកប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃអាកប្បកិរិយា ឬការយល់ឃើញជារួមរបស់ក្រុមមនុស្សណាមួយទៅលើបញ្ហាជាក់លាក់មួយ ដោយផ្អែកលើការបូកសរុបចម្លើយពីកម្រងសំណួរវាយតម្លៃ (ឧ. ពីមិនយល់ស្របខ្លាំង ដល់ យល់ស្របខ្លាំង)។ | ប្រៀបដូចជាពិន្ទុវាយតម្លៃផ្កាយលើកម្មវិធីទូរស័ព្ទ (App Store) ដើម្បីបង្ហាញថាអតិថិជនជាមធ្យមពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តទៅលើកម្មវិធីនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
