បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងរកដំណោះស្រាយកាត់បន្ថយចំណាយលើការថែទាំកូនបង្កងទឹកសាបយក្ស (Macrobrachium rosenbergii) នៅតំបន់ឆ្ងាយពីសមុទ្រ តាមរយៈការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិត ការប្រើប្រាស់ទឹកឡើងវិញ និងការបន្ថែមសារធាតុគីតូសាន (Chitosan)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ចំនួន៣ ដោយប្រើប្រាស់ប្លង់ពិសោធន៍ចៃដន្យទាំងស្រុង (Completely Randomized Design) ចំនួន ៣វគ្គផ្ទួនៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Natural Seawater + Chitosan ការប្រើប្រាស់ទឹកសមុទ្រធម្មជាតិបូកបន្ថែមសារធាតុគីតូសាន |
ងាយស្រួលប្រសិនបើទីតាំងចិញ្ចឹមនៅជិតមាត់សមុទ្រ និងមានសារធាតុរ៉ែធម្មជាតិស្រាប់។ | ចំណាយខ្ពស់ក្នុងការដឹកជញ្ជូនទឹកសមុទ្រមកកាន់តំបន់ឆ្ងាយពីឆ្នេរ និងអាចមានផ្ទុកមេរោគធម្មជាតិ។ | ត្រូវការពេល ៤៤.៦៧ ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យកូនបង្កងក្រឡាប់ខ្លួនពេញលេញ (១០០%) អត្រារស់ប្រមាណ ៨៧.៨៧%។ |
| Artificial Seawater Formula 1 ការប្រើប្រាស់ទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិតរូបមន្តទី១ |
អាចលាយបានដោយខ្លួនឯងនៅគ្រប់ទីតាំង និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺពីទឹកសមុទ្រធម្មជាតិ។ | ទាមទារសារធាតុគីមីច្រើនប្រភេទ (៩មុខ) ដែលស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំជាងរូបមន្តទី២។ | អត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់ (៨៧.០៣% នៅពេលមិនមានបន្ថែមគីតូសាន) ប៉ុន្តែប្រើពេលយូរក្នុងការក្រឡាប់ខ្លួន (៤៤.៦៧ ថ្ងៃ)។ |
| Artificial Seawater Formula 2 + 100 ppm Chitosan ការប្រើប្រាស់ទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិតរូបមន្តទី២ បន្ថែមគីតូសាន 100 ppm |
ត្រូវការសមាសធាតុគីមីតិចមុខជាងរូបមន្តទី១ (ត្រឹមតែ ៥មុខ) និងជួយឱ្យកូនបង្កងឆាប់ធំធាត់ ក្រឡាប់ខ្លួនលឿនជាងមុន។ | នៅតែត្រូវទិញសារធាតុគីមី និងត្រូវប្រាកដថាការបន្ថែមគីតូសានមិនលើសកម្រិតដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាពទឹក។ | អត្រារស់រានមានជីវិត ៨៤.៩៧% ជាមួយនឹងរយៈពេលខ្លីបំផុតក្នុងការក្រឡាប់ខ្លួន១០០% (ប្រមាណ ៣៩-៤៣ ថ្ងៃ)។ |
| 50:50 Re-used vs Unused ASW Formula 2 (15 ppt) ការប្រើប្រាស់ទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិតទី២ លាយទឹកចាស់និងថ្មី ៥០:៥០ (ជាតិប្រៃ 15 ppt) |
សន្សំសំចៃខ្ពស់បំផុតលើការទិញសារធាតុគីមីដោយប្រើទឹកចាស់ឡើងវិញ ព្រមទាំងផ្តល់អត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់បំផុត។ | ទាមទារការច្រោះទឹកចាស់ឱ្យបានស្អាតល្អ និងគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិប្រៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុត។ | ផ្តល់នូវអត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់ជាងគេបំផុតគឺ ៨៩.១៣% និងប្រើពេល ៤០ ថ្ងៃដើម្បីក្រឡាប់ខ្លួន១០០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តតាមការសិក្សានេះទាមទារនូវសម្ភារៈបង្កាត់ពូជជាមូលដ្ឋាន សារធាតុគីមីសម្រាប់លាយជាទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិត និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់គុណភាពទឹកជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់វាលទំនាបកណ្តាលនៃប្រទេសថៃ (ខេត្តអាងថង និងអាយុធ្យា) ដែលក្នុងអំឡុងពេលពិសោធន៍ សីតុណ្ហភាពទឹកបានធ្លាក់ចុះដល់ ១៩°C ដែលជាសីតុណ្ហភាពត្រជាក់មិនធម្មតា និងមិនល្អសម្រាប់ការលូតលាស់កូនបង្កង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា ការទាញយកលទ្ធផលនេះទៅអនុវត្តតម្រូវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការរក្សាសីតុណ្ហភាពទឹកឱ្យស្ថិតនៅចន្លោះ ២៨-៣១°C ទើបទទួលបានទិន្នផលល្អ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពល និងសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបង្កងទឹកសាបដែលនៅតំបន់ឆ្ងាយពីសមុទ្រ។
ជារួម ការអនុវត្តរូបមន្តទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិតទី២ រួមផ្សំជាមួយបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ទឹកឡើងវិញ នឹងជួយពង្រីកផលិតកម្មកូនបង្កងទឹកសាបយក្សនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពឯករាជ្យ និរន្តរភាព និងចំណេញថវិកា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Macrobrachium rosenbergii (បង្កងទឹកសាបយក្ស) | វាគឺជាប្រភេទបង្កងទឹកសាបដែលមានសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់បំផុតមួយ ដែលទាមទារឱ្យមានការរស់នៅក្នុងទឹកប្រៃ (ទឹកភ្លាវ) ក្នុងដំណាក់កាលជាកូនដង្កូវតូចៗ (Larvae) មុននឹងប្រែក្លាយជាកូនបង្កងពេញលក្ខណៈ ហើយត្រឡប់មករស់នៅក្នុងទឹកសាបវិញ។ | ដូចជាកង្កែបដែលត្រូវរស់នៅជាកូនក្អុកក្នុងទឹកសិន មុននឹងឡើងមកលើគោក បង្កងនេះត្រូវធំធាត់ក្នុងទឹកប្រៃសិនមុននឹងអាចរស់នៅទឹកសាបបាន។ |
| Chitosan (គីតូសាន) | ជាសារធាតុប៉ូលីមែរធម្មជាតិដែលចម្រាញ់ចេញពីសំបកសត្វល្អិត ឬសំបកបង្គាក្តាម (Chitin) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណី ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់ បង្កើនប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងជួយឱ្យសត្វទឹកធន់នឹងជំងឺ។ | ប្រៀបដូចជាវីតាមីនប៉ូវកម្លាំងដែលយើងញ៉ាំបន្ថែមជាមួយអាហារ ដើម្បីជួយការពាររាងកាយកុំឱ្យងាយឈឺ និងឆាប់ធំធាត់។ |
| Artificial Seawater (ទឹកសមុទ្រសិប្បនិម្មិត) | ជាការលាយបញ្ចូលគ្នានូវសារធាតុគីមី និងរ៉ែផ្សេងៗ (ដូចជា អំបិល សូដ្យូម កាល់ស្យូម ម៉ាញេស្យូម) ទៅក្នុងទឹកសាបធម្មតា ដើម្បីបង្កើតបានជាទឹកដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិ និងកម្រិតជាតិប្រៃដូចទឹកសមុទ្រពិតៗ សម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វសមុទ្រនៅតំបន់ដែលឆ្ងាយពីសមុទ្រ។ | ដូចជាការឆុងទឹកដោះគោម្សៅឱ្យកូនញ៉ាំជំនួសទឹកដោះម្តាយ ដោយផ្សំឡើងឱ្យមានសារធាតុចិញ្ចឹមប្រហាក់ប្រហែលគ្នាបំផុត។ |
| Overturn of body postures (ការក្រឡាប់ខ្លួន / ការផ្លាស់ប្តូររូបរាង) | ជាសូចនាកររូបវន្តនៃការផ្លាស់ប្តូររូបរាងកាយរបស់កូនបង្កងពីដំណាក់កាលដង្កូវ (Larvae ដែលហែលផ្ងារពោះត្រឡប់ត្រឡិនក្នុងទឹក) ទៅជាដំណាក់កាលកូនបង្កងពេញលក្ខណៈ (Post-larvae) ដែលពួកវាប្តូរទម្លាប់មកហែល និងវារតោងតាមបាតអាងវិញ។ | ដូចជាទារកដែលចេះក្រឡាប់ និងរៀនវារ ដែលបញ្ជាក់ថាពួកគេកាន់តែរឹងមាំ និងមានការវិវត្តរាងកាយទៅមុខមួយកម្រិតទៀត។ |
| Salinity / ppt (កម្រិតជាតិប្រៃ / ភាគរយពាន់) | រង្វាស់នៃបរិមាណអំបិលដែលរលាយក្នុងទឹក ដែលជាទូទៅវាស់ជាផ្នែកក្នុងមួយពាន់ (ppt - parts per thousand)។ សម្រាប់ការបង្កាត់ពូជកូនបង្កងនេះ កម្រិតជាតិប្រៃចន្លោះ 12-15 ppt គឺជាកម្រិតដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណស្ករក្នុងកាហ្វេ ថាតើវាផ្អែមប៉ុណ្ណា (ឧទាហរណ៍៖ អំបិល១៥ក្រាម រលាយក្នុងទឹក១០០០ក្រាម)។ |
| Artemia Nauplii (កូនអាកតេមៀ / កូនមេរោគទឹក) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតក្នុងទឹកតូចៗ (zooplankton) ដែលទើបញាស់ចេញពីពង ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាចំណីរស់ដ៏សំខាន់ និងសំបូរប្រូតេអ៊ីនបំផុតសម្រាប់ឱ្យកូនបង្កងស៊ីនៅអាយុសប្តាហ៍ដំបូងៗ។ | ដូចជាអាហារបំប៉នទន់ៗ (បបរខាប់) ដែលងាយស្រួលរំលាយ និងសំបូរជីវជាតិបំផុតសម្រាប់ទារកទើបកើត។ |
| Alkaline deacetylation (ការដកយកក្រុមអាសេទីលដោយប្រើអាល់កាឡាំង) | ជាដំណើរការគីមីមួយដែលប្រើប្រាស់សារធាតុបាស (Alkaline) ដែលមានកម្រិត pH ខ្ពស់ ដើម្បីបំប្លែងសារធាតុ Chitin ឱ្យទៅជា Chitosan ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពស្វិត និងធ្វើឱ្យវាងាយរលាយ ក៏ដូចជាងាយស្រូបយកដោយសត្វ។ | ប្រៀបដូចជាការបកសំបកផ្លែឈើ ឬការចម្រាញ់យករ៉ែពីដុំថ្ម ដើម្បីទាញយកតែសារធាតុសុទ្ធងាយស្រួលយកទៅប្រើប្រាស់បន្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
