បញ្ហា (The Problem)៖ ស្ត្រីនៅតំបន់ជនបទប្រឈមមុខនឹងរនាំងក្នុងការទទួលបានធនធានផលិតកម្មដូចជាដីធ្លី និងហិរញ្ញប្បទាន ដែលបណ្តាលឱ្យផលិតភាពកសិកម្មរបស់ពួកគេមានកម្រិតទាប ជាពិសេសក្នុងការដាំដុះសណ្តែកដី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ទង់មតិបឋមពីកសិករជាស្ត្រីចំនួន ២៤០ នាក់នៅក្នុងស្រុក Wa East ប្រទេសហ្គាណា ដោយធ្វើការវិភាគតាមរយៈបច្ចេកទេសសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ និងស្ថិតិមិនប្រើប៉ារ៉ាម៉ែត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Probit Regression Model គំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ Probit (Probit Regression Model) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការវិភាគលើអថេរអាស្រ័យដែលមានទម្រង់ជាជម្រើសពីរ (Binary choice) និងមានដំណើរការល្អសូម្បីតែក្នុងទំហំគំរូតូច ដោយសារការសន្មតលើរបាយធម្មតានៃកំហុស។ | ទាមទារការសន្មតថាពាក្យលម្អៀង (Error term) មានរបាយធម្មតា (Normal distribution) និងពិបាកក្នុងការបកស្រាយមេគុណដោយផ្ទាល់ (ត្រូវគណនា Marginal Effects បន្ថែម)។ | បានរកឃើញថាកត្តាអាយុ ស្ថានភាពគ្រួសារ ទំហំគ្រួសារ ការទទួលបានដី និងគោលបំណងបង្កើនចំណូល មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានយ៉ាងសំខាន់ដល់ការចូលរួមរបស់ស្ត្រី។ |
| Kendall's Coefficient of Concordance (W) មេគុណកិច្ចព្រមព្រៀង Kendall (Kendall's Coefficient of Concordance) |
ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមិនប្រើប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យចំណាត់ថ្នាក់ (Ranked data) និងមិនតម្រូវឱ្យទិន្នន័យមានរបាយធម្មតាឡើយ។ | មិនអាចបង្ហាញពីទំហំនៃផលប៉ះពាល់ (Magnitude of impact) នៃបញ្ហាណាមួយឡើយ ដោយគ្រាន់តែប្រាប់ពីចំណាត់ថ្នាក់និងកម្រិតនៃការយល់ស្របគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ | បានបង្ហាញពីការយល់ស្របកម្រិតខ្ពស់ (W=0.573) ក្នុងចំណោមស្ត្រី ដោយចាត់ថ្នាក់កង្វះឥណទាន និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាឧបសគ្គចម្បងបំផុតដែលរារាំងការផលិត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការចំណាយពេលវេលាក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាល និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលផ្តុំតែនៅក្នុងសហគមន៍ចំនួនបីនៃស្រុក Wa East ភាគខាងជើងប្រទេសហ្គាណា ដោយផ្តោតលើស្ត្រី ២៤០ នាក់ក្នុងបរិបទវប្បធម៌ដែលមានប្រព័ន្ធមរតកដីធ្លីតាមខ្សែស្រឡាយខាងបុរស។ ទោះបីជាបរិបទសង្គមការគ្រប់គ្រងដីធ្លីខុសពីកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមរបស់ស្ត្រីកសិករនៅតំបន់ជនបទដូចជាកង្វះឥណទាន និងភាពងាយរងគ្រោះពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ គឺជារឿងដែលកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃនៃការសិក្សានេះអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនិងក្របខណ្ឌនៃការសិក្សានេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការរៀបចំគោលនយោបាយគាំទ្រស្ត្រីកសិករនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃគំរូ Probit និងការវិភាគចំណាត់ថ្នាក់នេះ ផ្តល់នូវឧបករណ៍ស្រាវជ្រាវដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់រៀបចំអន្តរាគមន៍កសិកម្មប្រកបដោយបរិយាបន្នយេនឌ័រនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Probit Model (គំរូប្រូប៊ីត) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិនិងសេដ្ឋកិច្ចមាត្រសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានប្រូបាប៊ីលីតេនៃព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលមានជម្រើសតែពីរ (ឧទាហរណ៍៖ សម្រេចចិត្តចូលរួម ឬមិនចូលរួម) ដោយប្រើប្រាស់អនុគមន៍របាយធម្មតាស្តង់ដារដើម្បីបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃអថេរឯករាជ្យទៅលើការសម្រេចចិត្ត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនទស្សន៍ទាយដែលប្រើប្រាស់ព័ត៌មានអតីតកាលរបស់អ្នក (ដូចជា អាយុ ចំណូល) ដើម្បីទាយមើលថាតើអ្នកមានភាគរយប៉ុន្មានក្នុងការសម្រេចចិត្ត "ទិញ" ឬ "មិនទិញ" ទំនិញមួយ។ |
| Kendall’s Coefficient of Concordance (មេគុណកិច្ចព្រមព្រៀង Kendall) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមិនប្រើប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric) ដែលធ្វើការវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការយល់ស្របគ្នារវាងអ្នកឆ្លើយតបជាច្រើននាក់ ក្នុងការវាយតម្លៃ និងចាត់ថ្នាក់បញ្ហាអ្វីមួយ។ វាប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ថា ការចាត់ថ្នាក់បញ្ហាប្រឈមរបស់កសិករមានភាពស្រដៀងគ្នាកម្រិតណា។ | ប្រៀបដូចជាឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ថាតើមនុស្សមួយក្រុមមានមតិស្របគ្នាកម្រិតណា ក្នុងការរៀបចំណាត់ថ្នាក់បញ្ហាពីពិបាកបំផុតដល់ស្រួលបំផុត (ឧទាហរណ៍ បើគ្រប់គ្នាឯកភាពគ្នា វានឹងបង្ហាញពិន្ទុខ្ពស់)។ |
| Marginal Effects (ឥទ្ធិពលម៉ាជីន / ផលប៉ះពាល់បន្ថែម) | នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ វាគណនាពីរង្វាស់នៃការផ្លាស់ប្តូរប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផលចុងក្រោយ នៅពេលដែលកត្តាជំរុញណាមួយ (អថេរឯករាជ្យ) ប្រែប្រួលមួយឯកតា ដោយរក្សាកត្តាផ្សេងទៀតទាំងអស់ឱ្យនៅថេរ។ | ដូចជាការគណនាថាតើឱកាសនៃការប្រឡងជាប់របស់អ្នកនឹងកើនឡើងប៉ុន្មានភាគរយជាក់លាក់ ប្រសិនបើអ្នកគ្រាន់តែបន្ថែមម៉ោងរៀនមួយម៉ោងទៀត។ |
| Latent Variable (អថេរកំបាំង) | គឺជាអថេរដែលមិនអាចសង្កេត ឬវាស់វែងជាតួលេខបានដោយផ្ទាល់នៅក្នុងទិន្នន័យ (ដូចជាកម្រិតនៃការជម្រុញចិត្ត) ប៉ុន្តែវាត្រូវបានទាញយក និងប៉ាន់ស្មានតាមរយៈគំរូគណិតវិទ្យាដោយផ្អែកលើសូចនាករផ្សេងទៀតដែលអាចវាស់វែងបាន។ | ដូចជា "ភាពឆ្លាតវៃ" ឬ "ភាពសប្បាយចិត្ត" របស់មនុស្ស ដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ ឬថ្លឹងវាស់ផ្ទាល់បាន ប៉ុន្តែយើងអាចវាយតម្លៃវាបានតាមរយៈការសង្កេតសកម្មភាព ឬពិន្ទុប្រឡង។ |
| Village Savings and Loans Association (សមាគមសន្សំ និងឥណទានភូមិ) | ជាប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុក្រៅផ្លូវការដែលសហគមន៍បង្កើតឡើងដើម្បីប្រមូលផ្តុំសមាជិកឱ្យសន្សំប្រាក់រួមគ្នា និងប្រើប្រាស់មូលនិធិសន្សំនោះសម្រាប់ផ្តល់កម្ចីខ្នាតតូចដល់សមាជិកគ្នាឯងក្នុងអត្រាការប្រាក់ទាប ដើម្បីកាត់បន្ថយបញ្ហាកង្វះទុនប្រកបរបរ។ | ដូចជាការលេងតុងទីនប្រកបដោយសុវត្ថិភាពនៅក្នុងភូមិ ដែលអ្នកភូមិប្រមូលលុយគ្នាសន្សំ ហើយបើអ្នកណាត្រូវការទុនរកស៊ីបន្ទាន់ អាចខ្ចីលុយនោះបានដោយបង់ការប្រាក់តិចតួចត្រឡប់មកវិញ។ |
| Aflatoxin (អាហ្វ្លាតុកស៊ីន) | ជាប្រភេទសារធាតុពុលផលិតដោយមេរោគផ្សិត ដែលច្រើនដុះលើដំណាំដូចជាសណ្តែកដី ឬពោត នៅពេលវាត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅនិងសើមខ្លាំង ដែលសារធាតុនេះបណ្តាលឱ្យគុណភាពកសិផលធ្លាក់ចុះ និងរារាំងការនាំចេញទៅទីផ្សារអន្តរជាតិ។ | ដូចជាមេរោគពិសម្យ៉ាងដែលកើតចេញពីការទុកសណ្តែកដីឱ្យផ្អូម ដែលធ្វើឱ្យសណ្តែកនោះលែងមានសុវត្ថិភាពក្នុងការហូប និងគ្មានអ្នកណាព្រមទិញ។ |
| Patrilineal System (ប្រព័ន្ធខ្សែស្រឡាយខាងបុរស) | ជាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមដែលកំណត់ថា ការផ្ទេរមរតក ការកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិ (ជាពិសេសដីធ្លី) និងការបន្តត្រកូល គឺត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈខ្សែស្រឡាយសាច់ញាតិខាងឪពុក ឬបុរស ដែលធ្វើឱ្យស្ត្រីបាត់បង់ឱកាសក្នុងការមានកម្មសិទ្ធិ។ | ជាច្បាប់ទម្លាប់សង្គមដែលកំណត់ថា ទ្រព្យសម្បត្តិគ្រួសារ និងដីស្រែចម្ការ ត្រូវប្រគល់ឱ្យតែទៅកូនប្រុសប៉ុណ្ណោះ ធ្វើឱ្យកូនស្រីត្រូវពឹងផ្អែកលើស្វាមីជានិច្ចដើម្បីមានដីធ្វើការងារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
