បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងកំណត់លក្ខណៈសម្បត្តិញ្ញាណ (Sensory properties) នៃទឹកត្រីថៃ និងធ្វើការចាត់ថ្នាក់ប្រភេទទឹកត្រីទាំងនោះដោយផ្អែកលើលក្ខណៈសម្បត្តិទាំងនេះ ដើម្បីស្វែងយល់ពីកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការយល់ឃើញរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការវិភាគបរិមាណពិពណ៌នាទូទៅ (Generic descriptive quantitative analysis) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃ និងប្រៀបធៀបគំរូទឹកត្រីពាណិជ្ជកម្មដោយប្រើប្រាស់អ្នកភ្លក់ដែលមានការបណ្តុះបណ្តាល និងកម្មវិធីស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Generic Descriptive Quantitative Analysis (QDA) ការវិភាគបរិមាណពិពណ៌នាទូទៅផ្អែកលើញ្ញាណ |
ផ្តល់នូវការពិពណ៌នាលម្អិតនិងច្បាស់លាស់អំពីលក្ខណៈសម្បត្តិញ្ញាណ (ក្លិន រសជាតិ ពណ៌) ដោយប្រើប្រាស់មនុស្សផ្ទាល់ដើម្បីវាយតម្លៃ។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកភ្លក់ (Panelists) ឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ និងអាចមានភាពលម្អៀងប្រសិនបើការគ្រប់គ្រងមិនបានល្អ។ | កំណត់បាននូវលក្ខណៈសម្បត្តិញ្ញាណសំខាន់ៗចំនួន ១៥ ដែលអាចបែងចែកភាពខុសគ្នារវាងទឹកត្រីសុទ្ធ និងទឹកត្រីលាយ។ |
| Principal Component Analysis (PCA) & Cluster Analysis ការវិភាគសមាសភាគចម្បង និងការវិភាគបណ្តុំ |
ជួយបង្រួមទិន្នន័យដែលមានអថេរច្រើន ងាយស្រួលក្នុងការមើលឃើញទំនាក់ទំនងរវាងផលិតផល និងលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់វាជាទម្រង់ក្រាហ្វិក (Biplot)។ | លទ្ធផលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើគុណភាពនៃទិន្នន័យបញ្ចូល ហើយការបកស្រាយអត្ថន័យនៃសមាសភាគនីមួយៗត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិ និងបរិបទផលិតផល។ | បង្រួមអថេរទាំង ១៥ មកនៅត្រឹមសមាសភាគចម្បងចំនួន ៤ (ពន្យល់ពី ៧៩.៨៨% នៃបម្រែបម្រួលសរុប) និងចាត់ថ្នាក់ទឹកត្រីជា ៤ ក្រុម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមនុស្សដែលមានការបណ្តុះបណ្តាលត្រឹមត្រូវ ក៏ដូចជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិពហុអថេរ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គំរូទឹកត្រីថៃ និងអ្នកវាយតម្លៃជាជនជាតិថៃ (និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart)។ នេះមានន័យថាលទ្ធផលនៃចំណង់ចំណូលចិត្ត ឬការយល់ឃើញពីក្លិន/រសជាតិ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ម្ហូបអាហារថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រជាជននិយមបរិភោគទឹកត្រីដូចគ្នា ប៉ុន្តែកម្រិតនៃភាពផ្អែម ប្រៃ ឬក្លិនត្រីដែលទទួលយកបានអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តស្រដៀងគ្នានេះជាមួយអ្នកប្រើប្រាស់កម្ពុជាផ្ទាល់។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃលក្ខណៈសម្បត្តិញ្ញាណ និងការប្រើប្រាស់ PCA នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រគួបផ្សំរវាងការភ្លក់ដោយមនុស្ស និងការវិភាគទិន្នន័យដោយកុំព្យូទ័រ អាចជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារគុណភាព និងការប្រកួតប្រជែងនៃផលិតផលទឹកត្រីកម្ពុជានៅលើទីផ្សារជាតិ និងអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Generic descriptive quantitative analysis (ការវិភាគបរិមាណពិពណ៌នាទូទៅ) | ជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃញ្ញាណមួយដែលប្រើប្រាស់ក្រុមមនុស្សដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាល (Panelists) ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ ពិពណ៌នា និងផ្តល់ពិន្ទុជាតួលេខលើកម្រិតនៃលក្ខណៈសម្បត្តិផ្សេងៗ (ដូចជាក្លិន រសជាតិ ពណ៌) របស់ផលិតផលឱ្យបានលម្អិតបំផុត។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុលម្អិតលើសមត្ថភាពរបស់កីឡាករម្នាក់ៗ (ល្បឿន កម្លាំង បច្ចេកទេស) ដោយគណៈកម្មការជំនាញ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែនិយាយថាគាត់លេងល្អឬមិនល្អ។ |
| Principal Component Analysis / PCA (ការវិភាគសមាសភាគចម្បង) | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិពហុអថេរដែលប្រើសម្រាប់បង្រួមទិន្នន័យដែលមានអថេរច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ឱ្យមកនៅត្រឹមសមាសភាគចម្បងមួយចំនួនតូច (PCs) ដោយរក្សានូវព័ត៌មានសំខាន់ៗ ដើម្បីបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរទាំងនោះ និងងាយស្រួលមើលឃើញពីការបែងចែកក្រុម។ | ដូចជាការសង្ខេបសៀវភៅក្រាស់មួយក្បាលមកនៅត្រឹម២ឬ៣ទំព័រ ដែលនៅតែរក្សាបាននូវអត្ថន័យ និងសាច់រឿងសំខាន់ៗទាំងស្រុង ដើម្បីងាយស្រួលយល់។ |
| Hierarchical cluster analysis (ការវិភាគបណ្តុំតាមឋានានុក្រម) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យ ឬវត្ថុទៅជាក្រុម (បណ្តុំ ឬ Cluster) ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ដោយវាស់វែងតាមរយៈចម្ងាយគណិតវិទ្យា (ឧទាហរណ៍ Euclidean distance) រវាងទិន្នន័យនីមួយៗ។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅក្នុងបណ្ណាល័យ ដោយដាក់សៀវភៅដែលមានប្រធានបទប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៅក្បែរគ្នា ហើយចាត់ជាក្រុមធំៗតាមប្រភេទមុខវិជ្ជា។ |
| Hydrolysate (អ៊ីដ្រូលីហ្សាត / សារធាតុរាវរំលាយដោយទឹក) | ជាសារធាតុរាវដែលទទួលបានពីដំណើរការអ៊ីដ្រូលីស ដែលក្នុងនោះម៉ូលេគុលធំៗ (ដូចជាប្រូតេអ៊ីនសាច់ត្រី) ត្រូវបានបំបែកទៅជាម៉ូលេគុលតូចៗ (អាស៊ីតអាមីណេ) ដោយសារសកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីមក្នុងកំឡុងពេលផ្អាប់។ | ដូចជាការរំលាយដុំស្ករត្នោតធំមួយឱ្យក្លាយជាទឹកស៊ីរ៉ូរាវ ដើម្បីងាយស្រួលយកទៅប្រើប្រាស់ ឬបង្កើតជារសជាតិថ្មី។ |
| Umami taste (រសជាតិអ៊ូម៉ាមី) | ជារសជាតិមូលដ្ឋានទីប្រាំ (ក្រៅពីផ្អែម ជូរ ប្រៃ ល្វីង) ដែលមានលក្ខណៈឆ្ងាញ់រលោង ស្រដៀងទៅនឹងរសជាតិប៊ីចេង (MSG) ឬរសជាតិទឹកស៊ុបសាច់ ដែលកើតមានយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងអាហារមានជាតិប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ដែលបានឆ្លងកាត់ការផ្អាប់ដូចជាទឹកត្រី។ | វាគឺជារសជាតិ "ឆ្ងាញ់ពិសា" ឬ "មុតឆ្ងាញ់" ដែលយើងទទួលបាននៅពេលញ៉ាំទឹកស៊ុបដែលគេរំងាស់ពីឆ្អឹងសាច់ជ្រូក ឬសាច់មាន់អស់រយៈពេលជាច្រើនម៉ោង។ |
| Dendrogram (ដ្យាក្រាមមែកធាង / ដង់ដ្រូក្រាម) | ជាគំនូសតាងរាងដូចមែកធាងដែលប្រើដើម្បីបង្ហាញពីលទ្ធផលនៃការរៀបចំចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យទៅជាក្រុម (Cluster Analysis) ដោយជួយឱ្យយើងមើលឃើញពីកម្រិតនៃភាពស្រដៀងគ្នា ឬខុសគ្នារវាងគំរូនីមួយៗ។ | ដូចជាគំនូសតាងខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូល ដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាអ្នកណាមានទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធ ឬឆ្ងាយពីគ្នាប៉ុណ្ណា។ |
| Biplot (គំនូសតាងទ្វេ / បាយប្លុត) | ជាក្រាហ្វិកនៅក្នុងការវិភាគ PCA ដែលបង្ហាញទាំងទីតាំងពិន្ទុរបស់គំរូ (Score plot) និងកម្រិតឥទ្ធិពលនៃអថេរ (Loading plot) ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលមើលពីរបៀបដែលលក្ខណៈសម្បត្តិនីមួយៗទាញគំរូទៅរកក្រុមរបស់វា។ | ដូចជាផែនទីតែមួយដែលបង្ហាញទាំងទីតាំងនៃទីក្រុងនានា និងបង្ហាញព្រួញពីទិសដៅខ្យល់ដែលបក់កាត់ទីក្រុងទាំងនោះ ធ្វើឱ្យយើងយល់ពីស្ថានភាពទាំងពីរក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Autolysis (អូតូលីស / ការរំលាយដោយខ្លួនឯង) | ជាដំណើរការដែលកោសិកា ឬជាលិការបស់សារពាង្គកាយ (ឧទាហរណ៍ សាច់ត្រីក្នុងធុងផ្អាប់) ត្រូវបានបំបែក និងរំលាយដោយអង់ស៊ីម (Protease) ដែលមានស្រាប់នៅក្នុងខ្លួនវាផ្ទាល់ មុនពេលមានអន្តរាគមន៍ពីបាក់តេរីខាងក្រៅ។ | ដូចជាផ្លែឈើដែលទុំជ្រុល ហើយចាប់ផ្តើមរលួយរលាយដោយខ្លួនឯង ដោយសារតែសារធាតុគីមីដែលមាននៅខាងក្នុងផ្លែឈើនោះស្រាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
