បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងកំណត់កំហាប់នៃសារធាតុរក្សាទុកចំណីអាហារទូទៅចំនួនពីរ គឺអាស៊ីតបង់សូអ៊ិច (Benzoic Acid) និងអាស៊ីតសរប៊ិក (Sorbic Acid) នៅក្នុងទឹកត្រីដែលលក់នៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើពួកវាស្របតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាពអន្តរជាតិឬយ៉ាងណា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលសំណាកទឹកត្រីចំនួន ២១ ម៉ាកពីទីផ្សារក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ហើយធ្វើការវិភាគដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ីអង្គធាតុរាវកម្រិតខ្ពស់ជាមួយឧបករណ៍រកសញ្ញា UV (HPLC-UV)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| High-Performance Liquid Chromatography with UV detector (HPLC-UV) ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ីអង្គធាតុរាវកម្រិតខ្ពស់ជាមួយឧបករណ៍រកសញ្ញាអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (HPLC-UV) |
មានភាពជ្រើសរើសខ្ពស់ (high selectivity) ត្រូវការការរៀបចំសំណាកតិចតួច និងមិនទាមទារការធ្វើប្រតិកម្មបំប្លែងរចនាសម្ព័ន្ធ (derivatization) មុនពេលវិភាគឡើយ។ វាមានភាពសុក្រឹត និងអាចទុកចិត្តបានខ្ពស់ក្នុងការកំណត់បរិមាណសារធាតុច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើឧបករណ៍ និងត្រូវការអ្នកបច្ចេកទេសដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់ក្នុងការបញ្ជាម៉ាស៊ីននិងថែទាំ។ | ទទួលបានកម្រិតកំណត់នៃការរកឃើញ (LOD) 10 mg/L, កម្រិតបរិមាណ (LOQ) 30 mg/L និងអត្រាស្តារឡើងវិញ (Recovery) ពី 80.6% ទៅ 113% សម្រាប់អាស៊ីតទាំងពីរ។ |
| Gas Chromatography (GC) / LC-MS/MS / Capillary Electrophoresis ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ីឧស្ម័ន (GC) ឬ LC-MS/MS ព្រមទាំងបច្ចេកទេសផ្សេងៗទៀត |
ម៉ាស៊ីន LC-MS/MS ឬ GC អាចមានភាពរសើប (sensitivity) ខ្លាំងជាងក្នុងការរកសារធាតុក្នុងកម្រិតទាបបំផុត (Trace levels) បើប្រៀបធៀបនឹងឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា UV ធម្មតា។ | ជារឿយៗទាមទារការរៀបចំសំណាកស្មុគស្មាញ (ដូចជា derivatization សម្រាប់ GC) និងឧបករណ៍មានតម្លៃថ្លៃខ្លាំងជាង HPLC-UV ច្រើនដង។ | មិនត្រូវបានសាកល្បងផ្ទាល់ក្នុងការសិក្សានេះទេ ប៉ុន្តែត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារថាជាវិធីសាស្ត្រជម្រើសដែលប្រើប្រាស់កន្លងមកក្នុងការវិភាគចំណីអាហារទូទៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ សារធាតុគីមីដែលមានស្តង់ដារច្បាស់លាស់ និងអ្នកបច្ចេកទេសជំនាញដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះបានប្រមូលសំណាកទឹកត្រីចំនួន ២១ ម៉ាក (ផលិតនៅកម្ពុជា ថៃ និងវៀតណាម) ពីទីផ្សារធំៗមួយចំនួនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ (ដូចជា ផ្សារទឹកថ្លា ពោធិ៍ចិនតុង ម៉ាក្រូ)។ ទិន្នន័យនេះតំណាងឱ្យផលិតផលពាណិជ្ជកម្មដែលមានលក់នៅទីក្រុងភាគច្រើន ប៉ុន្តែមិនបានគ្របដណ្តប់លើទឹកត្រីដែលផលិតលក្ខណៈគ្រួសារនៅតាមបណ្តាខេត្តជនបទនោះទេ ដែលនេះអាចជាគម្លាតមួយក្នុងការវាយតម្លៃសុវត្ថិភាពចំណីអាហារសរុបនៅទូទាំងប្រទេស។
វិធីសាស្ត្រ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំង និងអាចយកទៅអនុវត្តផ្ទាល់ក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងគុណភាព និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការសិក្សានេះបានផ្តល់នូវឧបករណ៍វិភាគដែលចំណាយសមរម្យនិងអាចទុកចិត្តបាន សម្រាប់ការអនុវត្តស្តង់ដារចំណីអាហារ និងការពារសុខុមាលភាពសាធារណៈនៅកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| High-Performance Liquid Chromatography (HPLC) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់បំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុនីមួយៗនៅក្នុងល្បាយមួយ ដោយរុញបញ្ចូលវត្ថុរាវទៅក្នុងបំពង់ជួរឈរ (Column) ក្រោមសម្ពាធខ្លាំង។ | ដូចជាការបែងចែកគ្រាប់ឃ្លីពណ៌ផ្សេងៗគ្នាដែលរមៀលកាត់បំពង់តូចមួយ ដោយគ្រាប់ឃ្លីនីមួយៗរត់លឿន ឬយឺតខុសគ្នាអាស្រ័យលើទំហំ និងរាងរបស់វា ធ្វើឱ្យយើងអាចរាប់វាដាច់ពីគ្នាបាន។ |
| Limit of Detection (LOD) | ជាកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុមួយដែលឧបករណ៍វិភាគអាចចាប់សញ្ញាដឹងថាពិតជាមានវត្តមានសារធាតុនោះមែន ប៉ុន្តែវាមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់អាចឱ្យយើងវាស់បរិមាណច្បាស់លាស់បាននៅឡើយទេ។ | ដូចជាពេលអ្នកធុំក្លិនម្ហូបពីចម្ងាយដឹងថាមានគេកំពុងស្លម្ជូរ ប៉ុន្តែអ្នកមិនអាចប្រាប់បានទេថាគេដាក់គ្រឿងផ្សំចំនួនប៉ុន្មានមុខ។ |
| Limit of Quantification (LOQ) | ជាកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុដែលឧបករណ៍វិភាគមិនត្រឹមតែអាចចាប់សញ្ញាដឹងពីវត្តមានរបស់វាទេ តែថែមទាំងអាចវាស់បរិមាណរបស់វាបានយ៉ាងសុក្រឹត និងអាចយកជាការបាន។ | ដូចជាពេលអ្នកដើរចូលទៅជិតឆ្នាំងសម្ល ហើយមិនត្រឹមតែដឹងថាជាសម្លអ្វីទេ តែថែមទាំងអាចរាប់បានថាមានសាច់ប៉ុន្មានដុំនៅក្នុងនោះយ៉ាងច្បាស់។ |
| Isocratic mode | ជាដំណើរការនៅក្នុងម៉ាស៊ីន HPLC ដែលសមាមាត្រនៃសូលុយស្យុងរំលាយ (Mobile phase) ត្រូវបានរក្សាឱ្យនៅថេរក្នុងកម្រិតដដែលរហូតតាំងពីដើមដល់ចប់នៃការវិភាគ។ | ដូចជាការបើកបរឡានក្នុងល្បឿនថេររហូតនៅលើផ្លូវល្បឿនលឿន ដោយមិនមានការប្តូរលេខ ឬជាន់ហ្គែរថែមល្បឿននោះទេ។ |
| Relative Standard Deviation (%RSD) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពប្រែប្រួលនៃទិន្នន័យនៅពេលធ្វើការវាស់វែងដដែលៗច្រើនដង ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពសុក្រឹត (Precision) នៃវិធីសាស្ត្រវិភាគ។ តម្លៃ %RSD កាន់តែតូច បញ្ជាក់ថាការវាស់វែងកាន់តែមានភាពច្បាស់លាស់។ | ដូចជាអ្នកបាញ់ធ្នូចំនួន១០ដង ហើយព្រួញទាំងអស់បុកចំគោលដៅនៅកៀកៗគ្នាបំផុត ដែលបញ្ជាក់ថាអ្នកមានបច្ចេកទេសបាញ់ថេរនិងច្បាស់ល្អ។ |
| Chromatogram | ជាក្រាហ្វិកលទ្ធផលដែលទទួលបានពីម៉ាស៊ីនវិភាគ ដែលបង្ហាញជាទម្រង់កំពូល (Peaks) តំណាងឱ្យសារធាតុនីមួយៗដែលត្រូវបានបំបែកចេញពីល្បាយសំណាក និងពេលវេលាជាក់លាក់ដែលវាលេចឡើង។ | ដូចជាក្រាហ្វចង្វាក់បេះដូងដែលលោតឡើងចុះ ដែលកំពូលនីមួយៗប្រាប់យើងពីវត្តមាននិងបរិមាណនៃសារធាតុផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងទឹកត្រី។ |
| Potassium ferrocyanide and Zinc acetate | ជាសារធាតុគីមីដែលប្រើរួមគ្នាសម្រាប់ធ្វើប្រព្រឹត្តកម្មសំណាកមុនពេលវិភាគ (Sample pre-treatment) ដើម្បីទម្លាក់ល្បាប់ប្រូតេអ៊ីន និងកម្ចាត់សារធាតុរំខានផ្សេងៗចេញពីទឹកត្រី ជៀសវាងការស្ទះបំពង់វិភាគម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាឧបករណ៍ចម្រោះទឹកដែលជួយច្រោះយកកករនិងធូលីចេញពីទឹកល្អក់ បន្សល់ទុកតែទឹកថ្លាស្អាតសម្រាប់យកទៅធ្វើតេស្តបន្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
