បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះធ្វើឡើងដើម្បីប្រៀបធៀបភាពធន់នៃពូជអំពៅផ្សេងៗគ្នាទៅនឹងការបំផ្លាញរបស់ដង្កូវស៊ីដើមអំពៅ (Chilo infuscatellus) និងដើម្បីស្វែងយល់ពីយន្តការដែលជះឥទ្ធិពលដល់ភាពធន់នេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានបែងចែកជាពីរដំណាក់កាល ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបអត្រានៃការបំផ្លាញលើពូជអំពៅចំនួន ៥ និងវិភាគកម្រិតជាតិស្ករនៅក្នុងថ្នាំងអំពៅនីមួយៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sugarcane Variety 2-1-142L ពូជអំពៅ 2-1-142L (ពូជធន់) |
មានភាពធន់ខ្ពស់បំផុតចំពោះដង្កូវស៊ីដើមក្នុងរយៈពេល ៦ ខែដំបូងនៃការដាំដុះ។ | ភាពធន់នឹងធ្លាក់ចុះ និងប្រហាក់ប្រហែលពូជដទៃនៅពេលអំពៅមានអាយុលើសពី ៦ ខែ ដោយសារការកើនឡើងនៃជាតិស្ករ។ | មានអត្រានៃការបំផ្លាញទាបជាងគេបំផុតធៀបនឹងពូជដទៃក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូង។ |
| Sugarcane Variety F 140 ពូជអំពៅ F 140 (ពូជងាយរងគ្រោះ) |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រើជាពូជត្រួតពិនិត្យ (Susceptible check) ក្នុងការពិសោធន៍ ដើម្បីតាមដានវត្តមាន និងកម្រិតរាតត្បាតរបស់សត្វល្អិត។ | ងាយរងការបំផ្លាញយ៉ាងខ្លាំងពីដង្កូវស៊ីដើមអំពៅ ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម។ | មានអត្រារងការបំផ្លាញខ្ពស់ជាងគេបំផុត (រហូតដល់ ១៨,១០% នៅខែមិថុនា)។ |
| Sugarcane Variety H48-3166 ពូជអំពៅពាណិជ្ជកម្ម H48-3166 |
មានភាពធន់មធ្យម និងជាពូជពាណិជ្ជកម្មដែលអាចផ្តល់ទិន្នផលបានល្អប្រសិនបើមានការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតបានត្រឹមត្រូវ។ | នៅតែងាយរងការវាយប្រហារនៅផ្នែកថ្នាំងកណ្តាល ប្រសិនបើថ្នាំងនោះមានកម្រិតជាតិស្ករកើនឡើងខ្ពស់។ | ដង្កូវវាយប្រហារថ្នាំងកណ្តាល លុះត្រាតែកម្រិត Brix ខ្ពស់ជាងថ្នាំងខាងលើចំនួនយ៉ាងតិច ២,១ លេខ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្មតាមវាលស្រែ និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់សាមញ្ញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តខនកែន ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ដោយប្រើប្រាស់ពូជអំពៅ និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅតំបន់នោះ។ ទោះបីជាប្រទេសថៃមានអាកាសធាតុស្រដៀងកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏លក្ខខណ្ឌដី និងការវិវត្តរបស់សត្វល្អិតចង្រៃក្នុងរយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំនេះអាចមានការប្រែប្រួល។ ហេតុនេះ ការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងផ្ទាល់នៅតាមតំបន់គោលដៅ ដើម្បីបញ្ជាក់លទ្ធផលឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការវាស់ស្ទង់ភាពធន់របស់អំពៅតាមរយៈកម្រិតជាតិស្ករនេះ គឺមានប្រយោជន៍ និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់កម្រិតជាតិស្ករសាមញ្ញជាសូចនាករវាយតម្លៃហានិភ័យសត្វល្អិត គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលមានតម្លៃថោក និងអាចជួយកសិករកម្ពុជាក្នុងការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសពូជ និងគ្រប់គ្រងដំណាំបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sugarcane Stem Borer / Chilo infuscatellus (ដង្កូវស៊ីដើមអំពៅ) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃដែលបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ដំណាំអំពៅ ដោយដង្កូវរបស់វាស៊ីទម្លុះចូលទៅក្នុងដើម (ថ្នាំង) ធ្វើឱ្យអំពៅស្វិត ងាប់ចុង ឬថយចុះទិន្នផលជាតិស្ករ។ | ដូចជាចោរលួចចូលក្នុងផ្ទះតាមបង្អួច ហើយបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ និងផ្តាច់ចរន្តអគ្គិសនីក្នុងផ្ទះដូច្នោះដែរ។ |
| Brix-values (កម្រិតប្រ៊ីក ឬកម្រិតជាតិស្ករ) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារដែលប្រើដើម្បីវាស់បរិមាណសារធាតុរឹងដែលរលាយ (ភាគច្រើនជាស្ករស៊ុយក្រូស) នៅក្នុងរាវ ដូចជាទឹកអំពៅជាដើម។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការទាក់ទាញដង្កូវ។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់កម្រិតភាពផ្អែមនៃទឹកស៊ីរ៉ូនៅក្នុងកែវទឹកកកឈូស កាន់តែផ្អែម កាន់តែទាក់ទាញស្រមោច។ |
| Internode (ថ្នាំងអំពៅ) | ជាផ្នែកនៃដើមអំពៅដែលស្ថិតនៅចន្លោះសន្លាក់ឬសន្លាក់ពីរ។ នេះគឺជាកន្លែងដែលអំពៅស្តុកទុកជាតិស្ករ និងជាទីតាំងចម្បងដែលដង្កូវស៊ីដើមចូលចិត្តវាយប្រហារ។ | ដូចជាបន្ទប់នីមួយៗនៅក្នុងអគារខ្ពស់មួយ ដែលបន្ទប់នីមួយៗអាចផ្ទុកទំនិញ (ជាតិស្ករ) ក្នុងបរិមាណខុសៗគ្នា។ |
| randomized complete block design (ការរចនាប្លុកពិសោធន៍ដោយចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្មដោយបែងចែកដីជាប្លុក ហើយបែងចែកទីតាំងដាំដុះពូជអំពៅនីមួយៗដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកទាំងនោះ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពខុសគ្នារបស់គុណភាពដីទៅលើលទ្ធផលពិសោធន៍។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យអង្គុយលាយឡំគ្នានៅគ្រប់ជួរក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីឱ្យការប្រឡងប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| susceptible check (ពូជងាយរងគ្រោះ ឬពូជត្រួតពិនិត្យ) | ជាពូជដំណាំ (ដូចជាពូជ F 140 ក្នុងការសិក្សានេះ) ដែលគេដឹងច្បាស់ថាងាយរងការវាយប្រហារពីសត្វល្អិត ហើយត្រូវបានគេយកមកដាំរួមគ្នាជាមួយពូជថ្មីៗ ដើម្បីប្រៀបធៀប និងបញ្ជាក់ថាមានវត្តមានសត្វល្អិតពិតប្រាកដនៅក្នុងទីតាំងពិសោធន៍។ | ដូចជាការដាក់សាច់ចោលទុករកមើលថាតើមានរុយនៅក្នុងបន្ទប់ឬអត់ មុននឹងសាកល្បងថ្នាំបាញ់រុយថ្មី។ |
| hand refractometer (ឧបករណ៍វាស់កម្រិតជាតិស្ករដោយដៃ) | ជាឧបករណ៍ទំហំតូចដែលអាចកាន់នឹងដៃ ប្រើសម្រាប់វាស់កម្រិតកំហាប់ជាតិស្ករនៅក្នុងរាវ (Brix) ដោយពឹងផ្អែកលើការកាច់ចំណាំងផ្លាតពន្លឺនៅពេលឆ្លងកាត់តំណក់ទឹកអំពៅ។ | ដូចជាឧបករណ៍ឆ្លុះមើលដែលជួយប្រាប់យើងពីភាពខាប់ឬរាវនៃទឹកស៊ីរ៉ូ ដោយគ្រាន់តែបន្តក់ទឹកនោះមួយតំណក់លើកញ្ចក់។ |
| ratoon (អំពៅកាត់គល់ ឬអំពៅសល់គល់) | ជាដំណុះដើមអំពៅថ្មីដែលដុះចេញពីគល់ចាស់បន្ទាប់ពីការប្រមូលផលលើកទីមួយរួចរាល់ ដោយមិនចាំបាច់ដាំកូនឬដើមថ្មីឡើងវិញ ដែលជួយសន្សំសំចៃពេលវេលា និងថ្លៃដើម។ | ដូចជាការកាត់ស្មៅនៅក្នុងសួន ហើយស្មៅនោះលូតលាស់ចេញស្លឹកថ្មីពីគល់ដដែលនៅរដូវបន្ទាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
