បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃលើប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ mealybug ចំនួន ៩ ប្រភេទដែលរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដើម្បីស្វែងរកជម្រកជំនួសដ៏ស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតសត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីត Allotropa suasaardi ដែលទើបរកឃើញថ្មី ក្នុងគោលបំណងគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃលើដំឡូងមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីកំណត់ពីភាពងាយរងគ្រោះ ចំណូលចិត្ត និងភាពស័ក្តិសមរបស់ជម្រកនីមួយៗសម្រាប់សត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Rearing on Dysmicoccus neobrevipes ការចិញ្ចឹមលើប្រភេទ Dysmicoccus neobrevipes |
ជាជម្រកជំនួសដែលសត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីតចូលចិត្តបំផុត ផ្តល់កូនបានច្រើន និងមានរយៈពេលលូតលាស់លឿនបំផុត។ សមាមាត្រញីច្រើនជាងឈ្មោល (២.១:១) ដែលស័ក្តិសមខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជីវសាស្ត្រ។ | ទាមទារការរៀបចំដាច់ដោយឡែកដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីជៀសវាងការចម្លងរោគឆ្លងកាត់ប្រភេទសត្វល្អិតផ្សេងៗក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍។ | បង្កើតកូនបានជាមធ្យម ១៦.១ ក្បាល និងចំណាយពេលលូតលាស់ត្រឹមតែ ២១ ថ្ងៃ។ |
| Rearing on Phenacoccus manihoti (Primary Target) ការចិញ្ចឹមលើប្រភេទ Phenacoccus manihoti (សត្វល្អិតគោលដៅលើដំឡូងមី) |
ជាជម្រកធម្មជាតិផ្ទាល់ និងជាសត្វល្អិតគោលដៅចម្បងដែលងាយស្រួលរកនៅលើដំណាំដំឡូងមីស្រាប់។ ផ្តល់ទិន្នផលកូនបានខ្ពស់គួរជាទីគាប់ចិត្ត។ | អាចមានការលំបាកក្នុងការចិញ្ចឹមដើម្បីផលិតប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងបរិមាណច្រើន នៅរដូវកាលដែលសត្វល្អិតប្រភេទនេះខ្សត់ ឬមិនសូវមានវត្តមាន។ | បង្កើតកូនបានជាមធ្យម ១៥.៤ ក្បាល និងចំណាយពេលលូតលាស់ ២២.៥ ថ្ងៃ។ |
| Rearing on P. madeirensis & P. jackbeardsleyi ការចិញ្ចឹមលើប្រភេទ P. madeirensis និង P. jackbeardsleyi |
អាចប្រើប្រាស់ជាជម្រកបម្រុងនៅក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិ នៅពេលដែលជម្រកចម្បង ឬជម្រកល្អបំផុតមិនមានវត្តមាន។ | សត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីតមិនសូវចូលចិត្ត ផ្តល់កូនបានតិចតួចបំផុត និងប្រើពេលលូតលាស់យូរជាងប្រភេទដទៃ ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតទ្រង់ទ្រាយធំ។ | មានអត្រាការចូលទម្លាយរបស់ប៉ារ៉ាស៊ីតទាប (០.៦២ ទៅ ០.៧៤) និងមានរយៈពេលលូតលាស់យូរជាងប្រភេទដទៃ (យូរជាង ២ ទៅ ៣ ថ្ងៃ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមធ្យមសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិត និងការរក្សាសីតុណ្ហភាពអាកាសធាតុ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទសត្វល្អិតប្រមូលពីចម្ការនានាក្នុងខេត្តកញ្ចនបុរី នគរបឋម និងរាជបុរី។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា និងដាំដុះដំណាំដំឡូងមីជាលក្ខណៈឧស្សាហកម្មដូចគ្នា ដែលមានន័យថាប្រភេទសត្វល្អិត និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នាខ្លាំង។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពលយ៉ាងធំធេងសម្រាប់កម្មវិធីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃតាមបែបជីវសាស្ត្រនៅកម្ពុជា ជាពិសេសលើដំណាំដំឡូងមីដែលជាដំណាំយុទ្ធសាស្ត្រ។
ជារួម ការប្រើប្រាស់ជម្រកសត្វល្អិតជំនួសដ៏ស័ក្តិសមនេះ ផ្តល់នូវផ្លូវមួយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងនិរន្តរភាពសម្រាប់ការផលិតសត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីតជាទ្រង់ទ្រាយធំ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះទិន្នផលដំឡូងមីនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Parasitoid (សត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីត) | សត្វល្អិតដែលប្រើប្រាស់សត្វល្អិតមួយផ្សេងទៀត (Host) ជាជម្រកដោយការពងដាក់លើ ឬក្នុងខ្លួនសត្វនោះ។ កូនរបស់វានឹងញាស់ហើយស៊ីសាច់សត្វជាជម្រកនោះជាអាហាររហូតដល់វាស្លាប់ ទើបកូនប៉ារ៉ាស៊ីតចេញមកក្រៅក្លាយជាសត្វពេញវ័យ។ | ដូចជាសត្វចម្លែកក្នុងរឿងយន្តអវកាស (Alien) ដែលពងក្នុងខ្លួនមនុស្ស ហើយកូនញាស់ចេញមកទម្លុះពោះសម្លាប់មនុស្សនោះ។ |
| Biological control agent (ភ្នាក់ងារត្រួតពិនិត្យជីវសាស្ត្រ / ភ្នាក់ងារកម្ចាត់សត្វចង្រៃតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | ការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិដូចជា សត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីត សត្វរំពា ឬមេរោគ ដើម្បីកាត់បន្ថយ និងគ្រប់គ្រងចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញដំណាំកសិកម្ម ដោយកាត់បន្ថយ ឬមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាឱ្យទាក់ទាញចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ដើម្បីកុំឱ្យបាច់ប្រើថ្នាំបំពុលកណ្តុរ។ |
| Alternative host (ជម្រកជំនួស / សត្វបម្រុង) | ប្រភេទសត្វល្អិតផ្សេងៗទៀតក្រៅពីសត្វគោលដៅចម្បង ដែលសត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីតអាចប្រើប្រាស់ជាជម្រកសម្រាប់ពងដាក់ និងបង្កាត់ពូជបាន នៅពេលដែលសត្វល្អិតគោលដៅចម្បងខ្សត់ខ្សោយ ឬមិនមានវត្តមាន។ | ដូចជាការញ៉ាំមីកញ្ចប់ជំនួសបាយ នៅពេលដែលយើងដាំបាយមិនទាន់ ឬអស់អង្ករ។ |
| Fundamental host range (វិសាលភាពជម្រកជាមូលដ្ឋាន) | បញ្ជីនៃប្រភេទសត្វល្អិតទាំងអស់ដែលសត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីតមួយអាចទទួលយកជាជម្រក និងអាចទ្រទ្រង់ការលូតលាស់របស់កូនវាបានយ៉ាងពេញលេញ នៅពេលធ្វើតេស្តសាកល្បងនៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍។ | ដូចជាបញ្ជីមុខម្ហូបទាំងអស់ដែលក្រពះអ្នកអាចរំលាយបានដោយមិនឈឺពោះ មិនថាអ្នកចូលចិត្តវាឬអត់នោះទេនៅក្នុងជីវិតពិត។ |
| No-choice experiment (ការពិសោធន៍ដោយគ្មានជម្រើស) | វិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវដាក់សត្វល្អិតប៉ារ៉ាស៊ីតឱ្យនៅជាមួយសត្វល្អិតជាជម្រកតែមួយប្រភេទគត់ ដើម្បីមើលថាវាព្រមពងដាក់ឬអត់ នៅពេលដែលគ្មានជម្រើសអ្វីផ្សេង។ | ដូចជាការចាក់សោរទុកក្មេងម្នាក់ក្នុងបន្ទប់ដែលមានតែបន្លែមួយមុខ ដើម្បីមើលថាគេព្រមញ៉ាំឬសុខចិត្តអត់ឃ្លាន។ |
| Ovipositor probing (ការទម្លាយដោយប្រើម្ជុលពង / ការស្ទាបស្ទង់ដើម្បីដាក់ពង) | សកម្មភាពដែលសត្វល្អិតញីប្រើសរីរាង្គទម្លុះ (Ovipositor) ដែលនៅចុងពោះរបស់វា ចាក់ទៅលើខ្លួនសត្វល្អិតគោលដៅ ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពស័ក្តិសម និងចាក់បញ្ចូលពងទៅក្នុងនោះ។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យប្រើម្ជុលស៊ីរ៉ាំងចាក់ស្ទាបរកសរសៃឈាមរបស់យើង មុននឹងបាញ់ថ្នាំបញ្ចូល។ |
| Female-biased sex ratio (សមាមាត្រភេទដែលលម្អៀងទៅរកញី) | ស្ថានភាពដែលកូនសត្វល្អិតកើតមកមានចំនួនញីច្រើនជាងឈ្មោលយ៉ាងច្បាស់លាស់។ នេះជាលទ្ធផលដ៏ល្អសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជប៉ារ៉ាស៊ីត ព្រោះមានតែសត្វញីទេដែលដើរពងសម្លាប់សត្វចង្រៃបាន។ | ដូចជាថ្នាក់រៀនមួយដែលមានសិស្សស្រី ៧០ នាក់ និងសិស្សប្រុសត្រឹមតែ ៣០ នាក់អញ្ចឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
