បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃការអនុវត្តសុវត្ថិភាពជីវសាស្រ្ត (Biosecurity Practices) ទៅលើប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងប្រាក់ចំណេញរបស់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកនៅក្នុងខេត្ត Bac Ninh ប្រទេសវៀតណាម ក្រោយការរាតត្បាតនៃជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ទង់មតិពីកសិដ្ឋានចំនួន ១៤៣ ដោយអនុវត្តវិធីសាស្រ្តគណនេយ្យ និងគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិភាគដើម្បីធ្វើការវាយតម្លៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordinal Logistic Regression Model (OLS01) គំរូតម្រែតម្រង់ឡូជីកតាមលំដាប់ |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលលើអថេរអាស្រ័យដែលមានលក្ខណៈជាកម្រិតថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតអនុវត្ត BBP ទាប មធ្យម ខ្ពស់)។ | ទាមទារចំនួនសំណាកគ្រប់គ្រាន់ និងការចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់ដើម្បីធានាភាពជឿជាក់នៃម៉ូដែល ហើយមិនអាចវាស់វែងទំហំនៃផលប៉ះពាល់ជាតម្លៃលេខដាច់ខាតបានទេ។ | បានបង្ហាញថាកត្តាភេទបុរស កម្រិតវប្បធម៌ បទពិសោធន៍ និងទំហំកសិដ្ឋានធំ មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងដល់កម្រិតនៃការអនុវត្តសុវត្ថិភាពជីវសាស្រ្ត (BBP)។ |
| Semi-logarithmic Regression Model (OLS02) គំរូតម្រែតម្រង់ពាក់កណ្តាលឡូការីត |
ងាយស្រួលក្នុងការវាយតម្លៃ និងបកស្រាយការប្រែប្រួលនៃប្រាក់ចំណេញជាភាគរយធៀបនឹងការប្រែប្រួលនៃកត្តាជះឥទ្ធិពលផ្សេងៗ។ | ផ្អែកលើការសន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ (ជាទម្រង់ឡូការីត) មានលក្ខណៈលីនេអ៊ែរ ដែលអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃទីផ្សារជាក់ស្តែង។ | រកឃើញថាការកើនឡើងមួយកម្រិតនៃការអនុវត្ត BBP អាចជួយបង្កើនប្រាក់ចំណេញបានប្រមាណ ៦៥,៥៣%។ |
| Independent Samples t-test ការធ្វើតេស្ត t-test សម្រាប់សំណាកឯករាជ្យ |
មានភាពសាមញ្ញ និងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមពីរផ្សេងគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើមានភាពខុសគ្នាជាស្ថិតិឬទេ។ | អាចប្រើបានតែសម្រាប់ការប្រៀបធៀបក្រុមពីរក្នុងពេលតែមួយ និងទាមទារឲ្យទិន្នន័យមានរបាយធម្មតា (Normal distribution)។ | បង្ហាញពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់ជាស្ថិតិលើចំណាយថ្លៃពូជ ចំណី និងពលកម្ម រវាងកសិដ្ឋានដែលមានកម្រិតអនុវត្ត BBP ទាប មធ្យម និងខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើការចុះប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់ និងទាមទារជំនាញក្នុងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិដើម្បីដំណើរការទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីកសិដ្ឋានចំនួន ១៤៣ នៅក្នុងខេត្ត Bac Ninh ដែលជាតំបន់មានការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មខ្ពស់នៅប្រទេសវៀតណាម។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅលើបរិបទសេដ្ឋកិច្ច ចំណេះដឹងកសិករ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេសវៀតណាម។ សម្រាប់កម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះទៅប្រើប្រាស់ចាំបាច់ត្រូវគិតគូរពីភាពខុសគ្នានៃការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស និងទីផ្សារក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្រ្តវាយតម្លៃ និងការរកឃើញនៅក្នុងឯកសារនេះមានតម្លៃ និងអាចយកមកអនុវត្តដើម្បីពង្រឹងវិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក (ASF)។
ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តវាស់វែងនេះនឹងជួយពង្រឹងភាពធន់របស់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជា ទប់ទល់នឹងជំងឺឆ្លងរាតត្បាត និងផ្តល់ផែនទីចង្អុលផ្លូវច្បាស់លាស់សម្រាប់បង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចដល់កសិករ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biosecurity practices (ការអនុវត្តសុវត្ថិភាពជីវសាស្រ្ត) | ជាបណ្តុំនៃវិធានការការពារការឆ្លង និងការរីករាលដាលនៃជំងឺសត្វនៅក្នុងកសិដ្ឋាន ដូចជាការបាញ់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ការគ្រប់គ្រងការចេញចូលរបស់អ្នកខាងក្រៅ និងការរក្សាអនាម័យចំណីនិងទឹក។ | ដូចជាការសាងសង់របង និងដាក់អ្នកយាមនៅមុខផ្ទះ ដើម្បីការពារកុំឱ្យចោរ ឬអ្នកមានជំងឺចូលមកចម្លងមេរោគដល់សមាជិកក្នុងគ្រួសារ។ |
| Ordinal logit regression (គំរូតម្រែតម្រង់ឡូជីកតាមលំដាប់) | ជាវិធីសាស្រ្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយ ឬវិភាគកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលទៅលើលទ្ធផលអថេរអាស្រ័យ ដែលមានលក្ខណៈជាកម្រិតថ្នាក់ ឬចំណាត់ថ្នាក់តាមលំដាប់ (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតអនុវត្ត BBP ទាប មធ្យម និងខ្ពស់)។ | ដូចជាការវិភាគរកមើលថាតើកត្តាអ្វីខ្លះ (ការខិតខំរៀន, ម៉ោងដេក) ធ្វើឱ្យសិស្សមានភាគរយខ្ពស់ក្នុងការទទួលបាននិទ្ទេស A, B ឬ C។ |
| Semi-log regression model (គំរូតម្រែតម្រង់ពាក់កណ្តាលឡូការីត) | ជាគំរូគណិតវិទ្យាក្នុងសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើដើម្បីវាស់វែងការប្រែប្រួលនៃអថេរមួយ (ដូចជាប្រាក់ចំណេញ) ជាទម្រង់ភាគរយ (%) នៅពេលដែលអថេរឯករាជ្យមួយទៀត (ដូចជាកម្រិតសុវត្ថិភាពជីវសាស្រ្ត) ប្រែប្រួលក្នុងទំហំមួយឯកតា។ | ដូចជាការគណនាថាតើការបន្ថែមជីមួយគីឡូក្រាម នឹងធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រូវកើនឡើងប៉ុន្មានភាគរយធៀបនឹងទិន្នផលដើម។ |
| African swine fever (ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក) | ជាជំងឺវីរុសដ៏កាចសាហាវ និងឆ្លងរាតត្បាតលឿនបំផុតដែលកើតលើសត្វជ្រូក ដែលបណ្តាលឱ្យជ្រូកស្លាប់ក្នុងអត្រាជិត ១០០% ហើយបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចកសិដ្ឋាន។ | ដូចជាជំងឺកូវីដ-១៩ ចំពោះមនុស្សដែរ ប៉ុន្តែវាកើតតែលើសត្វជ្រូក និងមានអត្រាស្លាប់សឹងតែទាំងអស់ពេលវាឆ្លងចូលក្នុងកសិដ្ឋាន។ |
| Economic efficiency (ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច) | គឺជាសមត្ថភាពរបស់កសិដ្ឋានក្នុងការបង្កើតប្រាក់ចំណេញឱ្យបានច្រើនបំផុត ដោយប្រើប្រាស់ធនធាន ឬចំណាយថ្លៃដើមឱ្យបានតិចបំផុត និងសមស្របបំផុត។ វាត្រូវបានវាស់វែងតាមរយៈសមាមាត្រនៃប្រាក់ចំណេញ និងចំណាយសរុប។ | ដូចជាការចេះចាយលុយ ១០ដុល្លារ ឱ្យចំគោលដៅ ដើម្បីទទួលបានទំនិញដែលមានគុណភាពល្អ និងបរិមាណច្រើនបំផុតដោយមិនខ្ជះខ្ជាយ។ |
| Fixed asset depreciation (រំលោះទ្រព្យសកម្មអចិន្ត្រៃយ៍) | គឺជាការបែងចែក ឬកាត់កងតម្លៃនៃទ្រព្យសកម្មប្រើប្រាស់យូរអង្វែង (ដូចជាទ្រុងជ្រូក ម៉ាស៊ីនបូមទឹក) ជាចំណាយប្រចាំឆ្នាំ ទៅតាមអាយុកាលប្រើប្រាស់របស់វា ដើម្បីគណនាថ្លៃដើមផលិតកម្មពិតប្រាកដក្នុងមួយវដ្តផលិតកម្ម។ | បើអ្នកទិញទូរស័ព្ទតម្លៃ ១០០០ដុល្លារ ហើយប្រើបាន ៥ឆ្នាំ មានន័យថាអ្នកខាតបង់ (រំលោះ) ២០០ដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ មិនមែនមានន័យថាអ្នកចំណាយ ១០០០ដុល្លារតែក្នុងឆ្នាំដំបូងនោះទេ។ |
| Margin effect (ឥទ្ធិពលរឹម) | នៅក្នុងការវិភាគម៉ូដែលស្ថិតិ វាសំដៅទៅលើទំហំនៃការផ្លាស់ប្តូរប្រូបាប៊ីលីតេ ឬភាគរយនៃលទ្ធផលចុងក្រោយ នៅពេលដែលកត្តាជះឥទ្ធិពលណាមួយមានការប្រែប្រួលចំនួនមួយឯកតាបន្ថែមទៀត ដោយរក្សាកត្តាផ្សេងៗទៀតឱ្យនៅថេរ។ | ដូចជាការវាស់វែងថាតើការបន្ថែមការហាត់ប្រាណតែ ១០នាទីជារៀងរាល់ថ្ងៃ អាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូងបានប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Variable costs (ចំណាយអថេរ) | ជាប្រភេទចំណាយដែលតែងតែប្រែប្រួលឡើងចុះទៅតាមទំហំ ឬបរិមាណនៃការផលិតសត្វ ដូចជាថ្លៃទិញចំណី ថ្លៃភ្លើង ថ្លៃថ្នាំពេទ្យសត្វ ការទិញពូជ និងថ្លៃពលកម្មជួល។ | ដូចជាថ្លៃចាក់សាំងម៉ូតូ បើអ្នកជិះឆ្ងាយ (ចិញ្ចឹមជ្រូកកាន់តែច្រើន) អ្នកត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំងកាន់តែច្រើនទៅតាមនោះដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
