បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវរកវិធីសាស្ត្រដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងការបកសំបកគ្រាប់អម្ពិល និងការទាញយកជ័រ (Gum/Jellose) ដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្របកសំបកដោយប្រើកម្ដៅនិងអាស៊ីត រួមទាំងការប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមដើម្បីជំនួយក្នុងការទាញយកជ័រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Heat Treatment + 1.0 M H2SO4 ការប្រើកម្ដៅរួមជាមួយអាស៊ីតស៊ុលផួរិចកំហាប់ 1.0 M |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងចំណាយពេលត្រាំអាស៊ីតខ្លីជាងការប្រើអាស៊ីតសុទ្ធ (ត្រឹមតែ ៣ ម៉ោង)។ | ត្រូវការប្រើប្រាស់ទាំងកម្ដៅនិងអាស៊ីត ដែលទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ | ទទួលបានទិន្នផលគ្រាប់ដែលបកសំបករួចរហូតដល់ ៧៧,០៥%។ |
| Concentrated H2SO4 ការត្រាំក្នុងអាស៊ីតស៊ុលផួរិចខាប់ (Concentrated H2SO4) |
មិនត្រូវការប្រើប្រាស់កម្ដៅ (Oven) ជាមុនក្នុងការបកសំបក។ | ចំណាយពេលវេលាយូរខ្លាំង (រហូតដល់ ៦៧ ម៉ោង) តែទទួលបានទិន្នផលទាបបំផុត។ | ទទួលបានទិន្នផលគ្រាប់ដែលបកសំបករួចត្រឹមតែ ៤១,៨២% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Hot 10% NaOH ការត្រាំក្នុងសូលុយស្យុងសូដ្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីតក្តៅ (Hot 10% NaOH) |
ចំណាយពេលខ្លីបំផុត (ត្រឹមតែ ១៥ នាទី) ក្នុងដំណើរការបកសំបក។ | ទិន្នផលនៅតែមានកម្រិតទាប បើប្រៀបធៀបនឹងការប្រើកម្ដៅរួមជាមួយអាស៊ីត។ | ទទួលបានទិន្នផលគ្រាប់ដែលបកសំបករួច ៤៧,០០%។ |
| Extraction with Diastase enzyme ការទាញយកជ័រដោយបន្ថែមអង់ស៊ីម Diastase |
ជួយបំបែកជាតិម្សៅបានល្អ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលជ័រកើនឡើង និងរក្សាបាននូវភាពខាប់ (Viscosity) ល្អប្រសើរ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើការទិញអង់ស៊ីមយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការផលិត។ | ទិន្នផលជ័រកើនឡើងដល់ ៨៧% និងមានភាពខាប់ (Relative viscosity) ២,២។ |
| Extraction with Proteinase enzyme ការទាញយកជ័រដោយបន្ថែមអង់ស៊ីម Proteinase |
ផ្តល់ទិន្នផលជ័រ (Gum yield) ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមវិធីសាស្ត្រទាញយកទាំងអស់។ | ធ្វើឱ្យភាពខាប់របស់ជ័រធ្លាក់ចុះ ដែលបង្ហាញថាជ័រដែលបានទាញយកប្រហែលជាមិនសូវមានភាពបរិសុទ្ធ។ | ទិន្នផលជ័រកើនឡើងដល់ ៩៤% ប៉ុន្តែភាពខាប់ធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ១,៧។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រក្នុងឯកសារនេះ ទាមទារឱ្យមានបំពាក់ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមី-ចំណីអាហារ និងសារធាតុគីមីស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart) កាលពីឆ្នាំ ១៩៨២ ដោយប្រើប្រាស់ពូជអម្ពិលក្នុងស្រុករបស់គេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលទិន្នផលអាចមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួច ដោយសារពូជអម្ពិល លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីដែលដាំដុះអាចមានលក្ខណៈខុសគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណា វាជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យដ៏ល្អ ដោយសារកម្ពុជាមានអម្ពិលច្រើនដែលជាទូទៅគ្រាប់ត្រូវបានគេបោះចោល។
វិធីសាស្ត្រនៃការបកសំបក និងទាញយកជ័រពីគ្រាប់អម្ពិលនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មឱ្យមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច។
សរុបមក ការកែច្នៃគ្រាប់អម្ពិលទៅជាជ័រឧស្សាហកម្ម គឺជាការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដែលអាចជួយពង្រីកសក្តានុពលនៃវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gum / Jellose (ជ័រ ឬ ជែលឡូស) | សារធាតុប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញ (ប៉ូលីសាការីត) ដែលមាននៅក្នុងគ្រាប់រុក្ខជាតិមួយចំនួន ដូចជាអម្ពិល ដែលមានលក្ខណៈស្អិត និងខាប់ពេលរលាយក្នុងទឹក។ គេប្រើប្រាស់វាក្នុងឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ ឱសថ និងវាយនភណ្ឌ ដើម្បីធ្វើឱ្យខាប់ ឬរក្សាលំនឹង។ | ដូចជាម្សៅឆា ឬជ័រស្អិតដែលគេលាយក្នុងទឹកស៊ុបដើម្បីឱ្យវាខាប់។ |
| Diastase (អង់ស៊ីមដ្យាស្តាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលជួយបំបែកជាតិម្សៅ (Starch) ទៅជាស្ករសាមញ្ញ (Maltose)។ ក្នុងបរិបទនៃការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីបំបែកជាតិម្សៅដែលមានក្នុងគ្រាប់អម្ពិល ធ្វើឱ្យងាយស្រួលក្នុងការទាញយកជ័រ និងជួយបង្កើនទិន្នផលជ័រដែលទទួលបាន។ | ដូចជាកន្ត្រៃតូចៗដែលកាត់កម្ទេចដុំម្សៅធំៗឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ ដើម្បីកុំឱ្យរំខានដល់ការទាញយកជ័រស្អិត។ |
| Precipitation (ការធ្វើឱ្យកកជាដុំ ឬការធ្លាក់កករ) | ដំណើរការគីមីដែលប្រែក្លាយសារធាតុដែលកំពុងរលាយក្នុងសូលុយស្យុង (ដូចជាជ័រដែលរលាយក្នុងទឹក) ឱ្យក្លាយទៅជាទម្រង់រឹង (កកជាដុំ) វិញ ដោយការបន្ថែមសារធាតុរំលាយផ្សេងទៀតដូចជាអេតាណុល (Ethanol) ដើម្បីបំបែកវាចេញពីទឹក។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកក្រូចឆ្មារចូលក្នុងទឹកដោះគោក្តៅ ដែលធ្វើឱ្យទឹកដោះគោខាប់កកជាដុំៗដាច់ចេញពីទឹក។ |
| Relative viscosity (កម្រិតភាពខាប់ធៀប) | រង្វាស់នៃការប្រៀបធៀបភាពខាប់ ឬកម្រិតនៃការហូររបស់សូលុយស្យុងមួយ (ដូចជាទឹកជ័រអម្ពិល) ធៀបទៅនឹងភាពខាប់របស់ទឹកធម្មតានៅសីតុណ្ហភាពដូចគ្នា។ គេវាស់វាដើម្បីកំណត់ពីគុណភាព និងលក្ខណៈរូបវន្តរបស់ជ័រដែលទាញយកបាន។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបមើលថាតើទឹកឃ្មុំហូរយឺតជាងទឹកធម្មតាប៉ុន្មានដង ពេលចាក់ចេញពីកែវ។ |
| Sodium hexametaphosphate (សូដ្យូមហិចសាមេតាផូស្វាត) | សារធាតុគីមីមួយប្រភេទ (អំបិល) ដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការទាញយកជ័រ ដើម្បីជួយចាប់យកអ៊ីយ៉ុងកាល់ស្យូម ឬម៉ាញេស្យូម និងជួយបំបែកកោសិការុក្ខជាតិ ដែលធ្វើឱ្យជ័ររលាយចេញពីសាច់គ្រាប់អម្ពិលបានកាន់តែល្អប្រសើរ។ | ដូចជាសាប៊ូដែលជួយសម្អាតនិងទាញយកភាពកខ្វក់ចេញពីសម្លៀកបំពាក់ តែទីនេះវាជួយទាញជ័រចេញពីសាច់គ្រាប់អម្ពិល។ |
| Proteinase / Papain (អង់ស៊ីមប្រូតេអ៊ីណាស ឬ ប៉ាពែន) | អង់ស៊ីមដែលអាចបំបែកម៉ូលេគុលប្រូតេអ៊ីន។ ក្នុងការពិសោធន៍នេះ គេប្រើវាដើម្បីបំបែកប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងគ្រាប់អម្ពិល ដែលអាចជួយបង្កើនបរិមាណជ័រដែលទាញយកបាន ប៉ុន្តែវាធ្វើឱ្យថយចុះនូវភាពខាប់របស់ជ័រ និងកាត់បន្ថយភាពបរិសុទ្ធ។ | ដូចជាអ្នកវាយបំបែកសាច់ឱ្យផុយ ដើម្បីងាយស្រួលទាញយកសារធាតុផ្សេងៗចេញពីសាច់នោះ។ |
| Ostwald viscometer (ឧបករណ៍វាស់ភាពខាប់អូស្វាល) | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ធ្វើពីកញ្ចក់មានរាងជាបំពង់អក្សរ U ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ភាពខាប់នៃអង្គធាតុរាវ ដោយការគណនារយៈពេលដែលអង្គធាតុរាវនោះហូរកាត់ចន្លោះគំនូសពីរក្រោមគំនាបទំនាញផែនដី។ | ដូចជានាឡិកាវាស់ស្ទង់ល្បឿននៃការហូររបស់ទឹកស៊ីរ៉ូកាត់តាមបំពង់ទុយោតូចមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
