បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំផ្លាញទិន្នផលផ្លែឈើដោយរុយផ្លែឈើទិសបូព៌ា (Dacus dorsalis) ដោយស្វែងរកសារធាតុទាក់ទាញពីធម្មជាតិដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការទាក់ទាប់ និងកម្ចាត់សត្វល្អិតនេះ មុនពេលវាពងទម្លាក់លើផ្លែឈើ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ក្លិន ដើម្បីធ្វើតេស្តភាពទាក់ទាញនៃសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិទៅលើរុយផ្លែឈើដែលមានអាយុ ៨ ថ្ងៃក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Control (Fresh Ripe Banana) ការប្រើប្រាស់ផ្លែចេកទុំ (ស្តង់ដារប្រៀបធៀប) |
ងាយស្រួលរក មានតម្លៃថោក និងអាចទាក់ទាញបានទាំងរុយញីនិងរុយឈ្មោល។ | ផ្លែឈើឆាប់រលួយខូច ដែលតម្រូវឱ្យផ្លាស់ប្តូរញឹកញាប់ និងអាចទាក់ទាញសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងទៀត។ | មានអត្រាភាពទាក់ទាញកម្រិតខ្ពស់មធ្យម ៣៩.០០% (ទាក់ទាញបានទាំងញី និងឈ្មោល)។ |
| Crinum asiaticum Extract (Distillation) សារធាតុចម្រាញ់ពីដើមប្រោះ (Crinum asiaticum) ដោយប្រើវិធីបិត (Distillation) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការទាក់ទាញរុយផ្លែឈើ បើប្រៀបធៀបជាមួយរុក្ខជាតិដទៃទៀតក្នុងការធ្វើតេស្ត។ | តម្រូវឱ្យមានដំណើរការចម្រាញ់ស្មុគស្មាញ និងត្រូវការឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍។ | មានអត្រាភាពទាក់ទាញកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង (Very High) ៥៧.០% នៅម៉ោងទី២៤។ |
| Ocimum sanctum (Red Variety) Volatile Oil ប្រេងងាយហើរចម្រាញ់ពីម្រះព្រៅក្រហម (Ocimum sanctum) |
ផ្ទុកសារធាតុ Methyl eugenol ដែលមានអនុភាពខ្លាំងក្លាបំផុតក្នុងការទាក់ទាញរុយផ្លែឈើឈ្មោល។ | ទាក់ទាញបានស្ទើរតែទាំងស្រុងតែរុយឈ្មោលប៉ុណ្ណោះ និងត្រូវការវិធីសាស្ត្រចម្រាញ់យកប្រេង (Distillation-Oil)។ | មានអត្រាភាពទាក់ទាញកម្រិតខ្ពស់ (High) ៤៦.៨% នៅម៉ោងទី២៤ (ភាគច្រើនជារុយឈ្មោល)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ចម្រាញ់សារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ និងឧបករណ៍វាស់ក្លិន (Olfactometer) សម្រាប់ការធ្វើតេស្ត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើពូជរុក្ខជាតិក្នុងស្រុករបស់ថៃ និងពពួកសត្វរុយផ្លែឈើទិសបូព៌ា។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ពូជរុក្ខជាតិដូចគ្នា និងប្រឈមនឹងបញ្ហាសត្វល្អិតបំផ្លាញដំណាំដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិដើម្បីទាក់ទាញ និងកម្ចាត់រុយផ្លែឈើ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃបែបចម្រុះ (IPM)។
ការអនុវត្តលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះ អាចជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី លើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការពារបរិស្ថានបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Olfactometer (ឧបករណ៍វាស់ក្លិន) | ជាឧបករណ៍ពិសោធន៍ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីសង្កេត និងវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយារបស់សត្វល្អិតក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងក្លិនផ្សេងៗគ្នា។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីប្រៀបធៀបថាតើរុក្ខជាតិមួយណាមានក្លិនទាក់ទាញរុយផ្លែឈើជាងគេ។ | ដូចជាផ្លូវខ្វែងដែលនៅតាមច្រកនីមួយៗមានដាក់ក្លិនម្ហូបខុសៗគ្នា ដើម្បីសាកល្បងមើលថាតើសត្វនឹងរត់ទៅរកច្រកមួយណាដែលឈ្ងុយជាងគេ។ |
| Volatile extracts (សារធាតុចម្រាញ់ងាយហើរ) | ជាសមាសធាតុគីមីចម្រាញ់ចេញពីរុក្ខជាតិ ដែលមានលក្ខណៈងាយប្រែក្លាយទៅជាចំហាយ ឬឧស្ម័ននៅសីតុណ្ហភាពធម្មតា ដែលធ្វើឱ្យក្លិនរបស់វាអាចសាយភាយក្នុងបរិយាកាសឱ្យសត្វល្អិតហិតដឹង។ | ដូចជាទឹកអប់ ដែលគ្រាន់តែបាញ់ភ្លាម វានឹងហួតសាយភាយក្លិនទៅក្នុងខ្យល់យ៉ាងលឿនឱ្យយើងហិតដឹងទោះនៅឆ្ងាយក៏ដោយ។ |
| Soxhlet extraction (ការចម្រាញ់តាមវិធីសាស្ត្រសុកឡែត) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចម្រាញ់ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយប្រើសារធាតុរំលាយ (Solvent) ក្តៅហួតហើយកកជាដំណក់ធ្លាក់មកវិញ ដើម្បីទាញយកសមាសធាតុសកម្មចេញពីរុក្ខជាតិស្ងួតឱ្យបានអស់ទាន់ច្បាស់។ | ដូចជាការឆុងកាហ្វេដោយឱ្យទឹកក្តៅហូរច្រោះកាត់ម្សៅកាហ្វេម្តងហើយម្តងទៀតដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីទាញយករសជាតិនិងពណ៌កាហ្វេឱ្យអស់។ |
| Dacus dorsalis (រុយផ្លែឈើទិសបូព៌ា) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់រុយផ្លែឈើទិសបូព៌ា ដែលជាសត្វល្អិតចង្រៃកសិកម្មដ៏កាចសាហាវ វាបំផ្លាញទិន្នផលដោយការចោះពងទម្លាក់ចូលក្នុងផ្លែឈើ ធ្វើឱ្យដង្កូវញាស់ស៊ីសាច់ផ្លែឈើ និងរលួយខូចពីខាងក្នុង។ | ដូចជាចោរលួចចូលផ្ទះ (ផ្លែឈើ) ហើយពងកូនចៅចោលនៅខាងក្នុង ធ្វើឱ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិយើងរហូតដល់រលួយខ្ទេច។ |
| Methyl eugenol (មេទីល អឺហ្សេណុល) | ជាសមាសធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិមួយចំនួន (ដូចជាម្រះព្រៅក្រហម) ដែលមានអនុភាពខ្លាំងក្លាបំផុតក្នុងការទាក់ទាញរុយផ្លែឈើឈ្មោលឱ្យហោះមករកវាដោយអត់មិនបាន។ | ដូចជាមេដែកដ៏មានកម្លាំងខ្លាំងមួយ ដែលស្រូបទាញតែរុយឈ្មោលឱ្យហោះមករកវាយ៉ាងងងឹតងងល់។ |
| Petroleum Ether (អេទែរប្រេងកាត) | ជាសារធាតុរំលាយសរីរាង្គទម្រង់ជាសារធាតុរាវ (គ្មានប៉ូល) ដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការចម្រាញ់ ដើម្បីរំលាយ និងបំបែកយកសារធាតុសកម្ម ឬប្រេងពីរុក្ខជាតិ ដែលមិនអាចរំលាយក្នុងទឹកបាន។ | ដូចជាការប្រើសាប៊ូលាងចាន ដើម្បីរំលាយនិងទាញយកខ្លាញ់ ឬប្រេងចេញពីចានដែលប្រឡាក់ ខណៈដែលទឹកធម្មតាមិនអាចលាងជ្រះ។ |
| Attractancy potency (សក្តានុពលនៃភាពទាក់ទាញ) | គឺជារង្វាស់នៃកម្រិតឥទ្ធិពលដែលសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិអាចទាក់ទាញសត្វល្អិតឱ្យចូលមកជិត ដែលជាទូទៅត្រូវបានគិតជាភាគរយនៃចំនួនសត្វរុយដែលចាប់បានក្នុងអន្ទាក់។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងសម្រស់ ដែលអ្នកមានភាពទាក់ទាញខ្លាំងជាងគេ នឹងមានអ្នកតាមមើលច្រើនជាងគេបំផុត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
