បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងស្វែងរកកម្រិតជី (ជីអ៊ុយរ៉េ និងលាមកគោ) និងពេលវេលាប្រមូលផលដ៏ប្រសើរបំផុត ដើម្បីបង្កើនទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួត និងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនរបស់ស្មៅ Green Panic សម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការរចនាពិសោធន៍ដោយបែងចែកកម្រិតជី និងចន្លោះពេលនៃការកាត់ប្រមូលផលផ្សេងៗគ្នាលើកសិដ្ឋានស្រាវជ្រាវ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Non-fertilizer (Control Group) មិនប្រើប្រាស់ជី (សំណាកត្រួតពិនិត្យ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយដើមទុនលើការទិញជីគីមី ឬចំណាយកម្លាំងពលកម្មក្នុងការដឹកជញ្ជូនជីសរីរាង្គ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួត និងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនទាបបំផុត ដែលមិនឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការចំណីសត្វប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួតជាមធ្យមទទួលបានត្រឹមតែ ០.៨០ គីឡូក្រាម/ឡូត៍ ហើយទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនឆៅមានកម្រិតទាបបំផុត។ |
| Urea Fertilizer (60 kg/rai ) ការប្រើប្រាស់ជីអ៊ុយរ៉េកម្រិតខ្ពស់ (៦០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) |
ផ្តល់ទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួត និងទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនឆៅខ្ពស់បំផុត និងជួយឱ្យស្មៅលូតលាស់លឿន។ | មានតម្លៃថ្លៃដែលបង្កើនថ្លៃដើមផលិតកម្មសម្រាប់កសិករ ហើយការប្រើប្រាស់រយៈពេលយូរដោយគ្មានជីសរីរាង្គអាចធ្វើឱ្យខូចរចនាសម្ព័ន្ធដី។ | បង្កើនទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួតរហូតដល់ ២៨៧% ធៀបនឹងការមិនប្រើជី និងទទួលបានទិន្នផលប្រូតេអ៊ីនឆៅខ្ពស់បំផុតនៅពេលកាត់រយៈពេល ៤២ថ្ងៃ។ |
| Cattle Manure (6 ton/rai) ការប្រើប្រាស់ជីលាមកគោ (៦ តោន/រ៉ៃ) |
កាត់បន្ថយការចំណាយលើជីគីមី ជួយកែលម្អគុណភាពនិងរចនាសម្ព័ន្ធដីឱ្យកាន់តែប្រសើរ និងប្រើប្រាស់កាកសំណល់ពីការចិញ្ចឹមសត្វឱ្យមានប្រយោជន៍។ | ទិន្នផលទទួលបានទាបជាងការប្រើជីអ៊ុយរ៉េកម្រិតខ្ពស់ និងតម្រូវឱ្យប្រើបរិមាណច្រើន (៦ តោន/រ៉ៃ) ដែលទាមទារកម្លាំងពលកម្មក្នុងការដឹកជញ្ជូននិងដាក់ជី។ | បង្កើនទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួតបាន ៨៩% ធៀបនឹងការមិនប្រើជី ដែលមានប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើជីអ៊ុយរ៉េ ២០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាក់ស្តែងដូចជា ដីឡូត៍ពិសោធន៍ ជី និងឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅវិទ្យាស្ថានរាជផាត់ព្រះនគរស្រីអយុធ្យា ប្រទេសថៃ ដែលមានប្រភេទដីឥដ្ឋ (pH 5.2) និងធ្វើឡើងក្នុងចន្លោះខែកក្កដា ដល់ខែមីនា ដែលគ្របដណ្តប់ទាំងរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំង។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់វាលទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា ដូចនេះទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តប្រកបដោយភាពជឿជាក់សម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វ និងការគ្រប់គ្រងវាលស្មៅចំណីសត្វនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការចិញ្ចឹមគោក្របីជាលក្ខណៈគ្រួសារនិងកសិដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម។
ការជ្រើសរើសរវាងជីអ៊ុយរ៉េ និងលាមកគោ គួរតែអាស្រ័យលើលទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់កសិករម្នាក់ៗ ខណៈដែលការរក្សាគម្លាតនៃការកាត់ប្រមូលផលត្រឹម ៤២ ថ្ងៃគឺជាគន្លឹះបច្ចេកទេសដ៏សំខាន់សម្រាប់ធានាបាននូវគុណភាពប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Split plot in time (ប្លង់ពិសោធន៍បែប Split plot in time) | ជាប្រភេទប្លង់ពិសោធន៍ស្ថិតិដែលប្រើប្រាស់កត្តាពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដោយកត្តាមួយត្រូវបានអនុវត្តលើផ្ទៃដីធំ (Main plot) និងកត្តាមួយទៀតផ្តោតលើពេលវេលាដែលវាស់វែងដដែលៗលើសំណាកតែមួយ (Sub plot) តាមចន្លោះពេលកំណត់ណាមួយ។ | ដូចជាការដាំដើមឈើក្នុងសួនធំមួយដោយប្រើជីខុសៗគ្នា រួចយើងតាមដានវាស់កម្ពស់ដើមឈើនោះជារៀងរាល់សប្តាហ៍ ដើម្បីប្រៀបធៀបលទ្ធផលតាមពេលវេលា។ |
| Crude protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | ជាការប៉ាន់ស្មានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណីសត្វ ដោយផ្អែកលើការវាស់វែងបរិមាណសារធាតុអាសូត (Nitrogen) សរុបនៅក្នុងសំណាក រួចគុណជាមួយមេគុណថេរមួយ (ជាទូទៅ ៦.២៥)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់កាបូបស្ពាយទាំងមូល ដើម្បីទាយដឹងថាមានសៀវភៅប៉ុន្មានក្បាលនៅខាងក្នុង ដោយមិនបានរាប់សៀវភៅនីមួយៗផ្ទាល់។ |
| Dry weight yield (ទិន្នផលទម្ងន់ស្ងួត) | ជាទម្ងន់សរុបនៃរុក្ខជាតិដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីជាតិទឹកទាំងអស់ត្រូវបានសម្ងួតចេញ (ជាទូទៅដោយប្រើទូសម្ងួតនៅសីតុណ្ហភាពជាក់លាក់) ដែលវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិមាណជីវម៉ាសពិតប្រាកដដែលសត្វទទួលបាន។ | ដូចជាការហាលត្រីងៀតរហូតដល់ស្ងួតល្អ ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់ត្រីពិតប្រាកដដែលយើងនឹងទទួលបានបន្ទាប់ពីវាបាត់បង់ជាតិទឹកទាំងស្រុង។ |
| Defoliation (ការកាត់ប្រមូលផលស្លឹក) | ជាដំណើរការនៃការកាត់ស្លឹក ឬដើមរុក្ខជាតិចេញ (ក្នុងន័យនេះគឺការកាត់ស្មៅ) ដើម្បីយកទៅធ្វើជាចំណីសត្វ និងដើម្បីជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិអាចដុះពន្លកថ្មីឡើងវិញសម្រាប់ការប្រមូលផលលើកក្រោយ។ | ដូចជាការកាត់សក់ដើម្បីឱ្យសក់ថ្មីដុះមកវិញកាន់តែមានរបៀប និងលូតលាស់បានល្អជាងមុន។ |
| Kjeldahl method (វិធីសាស្ត្រ Kjeldahl) | ជាវិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគស្តង់ដារនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោក សម្រាប់កំណត់បរិមាណសារធាតុអាសូត (N) នៅក្នុងសមាសធាតុគីមី ឬសំណាកជីវសាស្ត្រ ដើម្បីយកទៅគណនារកបរិមាណប្រូតេអ៊ីន។ | ដូចជាការប្រើឧបករណ៍ស្កេនពិនិត្យមើលសារធាតុរ៉ែនៅក្នុងដុំថ្ម ដើម្បីដឹងថាថ្មនោះមានផ្ទុកមាសចំនួនប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ប្លង់ពិសោធន៍ RCBD) | ជាការរៀបចំការពិសោធន៍ដោយបែងចែកទីតាំងដីជាប្លុក (Block) ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលក្នុងប្លុកនីមួយៗមានលក្ខខណ្ឌដូចគ្នា ហើយចាត់តាំងការព្យាបាល (កម្រិតជី) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពល្អៀងនៃលទ្ធផលដែលបង្កដោយកត្តាខាងក្រៅ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗដែលមានសមត្ថភាពស្មើគ្នា រួចចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសវិញ្ញាសាប្រឡង ដើម្បីធានាភាពយុត្តិធម៌ក្នុងការវាស់ស្ទង់សមត្ថភាព។ |
| Duncan's multiple range test / DMRT (ការធ្វើតេស្ត DMRT) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមពិសោធន៍ច្រើនជាងពីរ (ឧទាហរណ៍ កម្រិតជីផ្សេងៗគ្នា) ដើម្បីមើលថាតើភាពខុសគ្នានៃលទ្ធផលដែលទទួលបានពិតជាមានអត្ថន័យផ្នែកស្ថិតិ (Significant) ឬគ្រាន់តែជារឿងចៃដន្យ។ | ដូចជាការយកពិន្ទុសិស្សពូកែចំនួន៥នាក់មកប្រៀបធៀបគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើនរណាពូកែជាងគេដាច់ ឬក៏ពួកគេមានសមត្ថភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមិនអាចវាយតម្លៃដាច់ស្រេចបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
