បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់ជន្លេនសម្រាប់ធ្វើជានុយត្រី និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដែលបណ្តាលមកពីការជីកកកាយរកជន្លេនពីធម្មជាតិនៅតំបន់ឆ្នេរភាគនិរតីនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរមានរចនាសម្ព័ន្ធដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីប្រជានេសាទនៅតាមទីក្រុងតំបន់ឆ្នេរចំនួនបី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Wild Harvesting / Self-Sourcing ការជីកកកាយ និងប្រមូលជន្លេនពីធម្មជាតិ |
មិនតម្រូវឱ្យមានដើមទុនក្នុងការចិញ្ចឹម និងជាវិធីសាស្ត្រដែលប្រជានេសាទធ្លាប់គุ้นយល់ជាយូរមកហើយ។ | ចំណាយពេលយូរ ត្រូវធ្វើដំណើរឆ្ងាយដើម្បីស្វែងរក បំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធដីធម្មជាតិ និងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតនៅថ្ងៃអនាគត។ | ៦០% នៃអ្នកឆ្លើយតបត្រូវដើររកជន្លេនដោយខ្លួនឯង ខណៈអ្នកទិញត្រូវពឹងផ្អែកលើអ្នកជីកដែលធ្វើដំណើររាប់រយគីឡូម៉ែត្រ។ |
| Vermiculture / Earthworm Breeding ការចិញ្ចឹម និងបង្កាត់ពូជជន្លេន |
ធានាបាននូវការផ្គត់ផ្គង់ប្រកបដោយនិរន្តរភាព កាត់បន្ថយការបំផ្លាញបរិស្ថានដី និងអាចបង្កើតជាអាជីវកម្ម ឬប្រភពចំណីប្រូតេអ៊ីនសម្រាប់វារីវប្បកម្ម។ | ទាមទារការសិក្សាស្រាវជ្រាវលើជីវសាស្ត្ររបស់ពូជជន្លេនក្នុងស្រុក (ដូចជា Alma millsoni) និងត្រូវចំណាយដើមទុនដំបូងក្នុងការរៀបចំកសិដ្ឋាន។ | ៤៦% នៃអ្នកឆ្លើយតបមានឆន្ទៈទិញជន្លេនដែលចិញ្ចឹម ហើយ ៤៩% ចង់ធ្វើជាភ្នាក់ងារលក់ ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពលទីផ្សារខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការចិញ្ចឹមជន្លេនជាលក្ខណៈអាជីវកម្មទាមទារនូវធនធានជាមូលដ្ឋានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងចំណេះដឹងផ្នែកជីវសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងជាក់លាក់នៅតាមទីក្រុងតំបន់ឆ្នេរចំនួនបី នៃភាគនិរតីប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្តោតតែលើប្រជានេសាទ និងពូជជន្លេនក្នុងតំបន់នោះ (ដូចជា Alma millsoni)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមិនអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់បានទេដោយសារភាពខុសគ្នានៃអាកាសធាតុ និងពូជជន្លេន ប៉ុន្តែគំរូនៃការវាយតម្លៃទីផ្សារនេះគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សានៅតាមសហគមន៍នេសាទបឹងទន្លេសាប។
វិធីសាស្ត្រនៃការចិញ្ចឹមជន្លេននេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការចិញ្ចឹមជន្លេនមិនត្រឹមតែដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតនុយត្រីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ និងការលើកកម្ពស់គុណភាពដីកសិកម្មនៅកម្ពុជាផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Vermiculture (ការចិញ្ចឹមជន្លេន) | ដំណើរការនៃការបង្កាត់ និងចិញ្ចឹមជន្លេនក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន ដើម្បីបង្កើនចំនួនរបស់វាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាចំណីសត្វ (ដូចជានុយត្រី) ឬសម្រាប់បំប្លែងកាកសំណល់សរីរាង្គ។ | ដូចជាការបើកកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ដែរ ប៉ុន្តែប្តូរមកចិញ្ចឹមជន្លេនដើម្បីយកទៅធ្វើជាចំណីត្រី ឬផលិតជីធម្មជាតិ។ |
| Vermicomposting (ការផលិតជីកំប៉ុសដោយប្រើជន្លេន) | បច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ជន្លេនដើម្បីស៊ី និងបំប្លែងកាកសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជាកាកសំណល់បន្លែ ឬលាមកសត្វ) ទៅជាជីកំប៉ុសដែលសំបូរទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹមសម្រាប់ដំណាំ។ | គឺការឲ្យជន្លេនស៊ីសំរាមសរីរាង្គ ហើយលាមកដែលវាបញ្ចេញមកវិញក្លាយជាជីដីដ៏ល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់រុក្ខជាតិ។ |
| Limicolous earthworm (ជន្លេនរស់នៅតំបន់ដីភក់) | ប្រភេទជន្លេនដែលចូលចិត្តរស់នៅក្នុងបរិស្ថានដីសើម ដីភក់ ឬតំបន់ក្បែរមាត់ទឹក ដែលជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជានុយសម្រាប់ស្ទូចត្រីដោយសារវាមានភាពស៊ាំនឹងទឹក។ | ដូចជាសត្វពពែចូលចិត្តរស់នៅលើភ្នំ ឯជន្លេនប្រភេទនេះចូលចិត្តរស់នៅក្នុងភក់ ឬដីដែលមានសំណើមខ្លាំង។ |
| Net primary productivity (ផលិតភាពបឋមសុទ្ធ) | អត្រាដែលរុក្ខជាតិ ឬសារាយក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (ដូចជាក្នុងអាងវារីវប្បកម្ម) ផលិតថាមពលគីមី ឬបរិមាណជីវម៉ាសថ្មី ក្រោយពីដកការដកដង្ហើមរបស់ពួកវាចេញរួច ដែលការប្រើប្រាស់ជីជន្លេនជួយបង្កើនអត្រានេះ។ | គឺទំហំនៃការលូតលាស់សរុបរបស់រុក្ខជាតិ ឬសារាយតូចៗក្នុងទឹក ដែលដើរតួជាចំណីដំបូងគេបង្អស់សម្រាប់សត្វដទៃបន្តទៀត។ |
| Fishmeal (ម្សៅត្រី) | ផលិតផលពាណិជ្ជកម្មដែលចម្រាញ់ចេញពីត្រីតូចៗ ឬកាកសំណល់ត្រី យកទៅសម្ងួតនិងកិនជាម្សៅ ដែលសម្បូរប្រូតេអ៊ីនសម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ ជាពិសេសក្នុងវារីវប្បកម្ម ដែលការសិក្សានេះចង់យកជន្លេនមកជំនួស។ | ដូចជាម្សៅប្រូតេអ៊ីនដែលអ្នកហាត់ប្រាណញ៉ាំដែរ ប៉ុន្តែនេះជាម្សៅធ្វើពីត្រីសម្រាប់ឲ្យសត្វ ឬត្រីចិញ្ចឹមស៊ីដើម្បីឆាប់ធំ។ |
| Alma millsoni (ពូជជន្លេន Alma millsoni) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រនៃប្រភេទពូជជន្លេនក្នុងស្រុកមួយប្រភេទនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច ដែលប្រជានេសាទនិយមប្រើប្រាស់បំផុតសម្រាប់ធ្វើជានុយស្ទូចត្រី ដោយសារប្រសិទ្ធភាពរបស់វាក្នុងការទាក់ទាញត្រី។ | ជាឈ្មោះពូជជន្លេនម្យ៉ាងដែលអ្នកនេសាទនៅនីហ្សេរីយ៉ាចាត់ទុកថាជា "នុយលេខមួយ" សម្រាប់ស្ទូចត្រី។ |
| Eisenia fetida (ពូជជន្លេនក្រហម Eisenia fetida) | ជាប្រភេទពូជជន្លេនដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថាជន្លេនក្រហម (Red wiggler) ដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងជុំវិញពិភពលោកក្នុងការប្រើសម្រាប់ផលិតជីកំប៉ុស ព្រោះវាបន្តពូជលឿន និងធន់នឹងការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។ | គឺជន្លេនស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែលកសិករទូទាំងពិភពលោកចូលចិត្តចិញ្ចឹមជាងគេបំផុតសម្រាប់ស៊ីសំរាមនិងផលិតជី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
