បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងទាញយកប្រយោជន៍ពីសំណល់កសិកម្មដូចជាធាងដូងប្រេងទទេ (OPEFB) ដើម្បីផលិតប្រេងដែលមានអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីកខ្ពស់សម្រាប់ប្រយោជន៍សុខភាព ដោយដោះស្រាយបញ្ហាកំហាប់ជាតិស្ករទាបតាមរយៈការផ្សំជាមួយម្សៅដំឡូងមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិតប្រេងកោសិកាតែមួយ (Single cell oil) តាមរយៈការធ្វើកាច់មេម៉ាស៊ីនពីរដំណាក់កាល ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបសារធាតុចិញ្ចឹមនិងសីតុណ្ហភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Synthetic high C/N medium មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះមេដំបែសំយោគដែលមានអត្រា C/N ខ្ពស់ |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំសម្រាប់ធ្វើការពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋាន និងអាចគ្រប់គ្រងកម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹមបានច្បាស់លាស់។ | មិនសូវមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការផលិតទ្រង់ទ្រាយធំ និងផ្តល់បរិមាណអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីកទាបជាងគេ។ | កម្រិតប្រេង (Oil titer) ០.៧១ g/L និងបរិមាណអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីក ៩.៥០%។ |
| Co-fermentation of OPEFB hydrolysate and glucose (OPEFBH-G) ការធ្វើកាច់មេរួមគ្នារវាងធាងដូងប្រេងទទេ (OPEFBH) និងគ្លុយកូសពាណិជ្ជកម្ម |
ផ្តល់កម្រិតប្រេង (Oil titer) ខ្ពស់គួរសម ដោយអាចប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្ម (ធាងដូងប្រេង) មួយផ្នែកដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម។ | ការបន្តប្រើប្រាស់គ្លុយកូសពាណិជ្ជកម្មធ្វើឱ្យចំណាយដើមទុននៅតែខ្ពស់ដដែល ហើយបរិមាណអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីកទទួលបានកម្រិតមធ្យម។ | កម្រិតប្រេង ១.១៤ g/L និងបរិមាណអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីក ១០.៤១%។ |
| Co-fermentation of OPEFB hydrolysate and cassava starch hydrolysate (OPEFBH-CSH) ការធ្វើកាច់មេរួមគ្នារវាងធាងដូងប្រេងទទេ និងម្សៅដំឡូងមី (OPEFBH-CSH) |
កាត់បន្ថយចំណាយផលិតកម្មជាអតិបរមាដោយប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្មទាំងស្រុង និងផ្តល់បរិមាណអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីកខ្ពស់ជាងគេបំផុត។ | តម្រូវឱ្យមានដំណើរការបំប្លែងម្សៅដំឡូងមីទៅជាស្ករ (Saccharification) ជាមុន ដែលត្រូវការប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមបន្ថែម។ | កម្រិតប្រេងកើនដល់ ១.៩៦ g/L និងបរិមាណអាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីកកើនដល់ ២១.៤៩% (បន្ទាប់ពីប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាពមក ២៥°C)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ពិសោធន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ អង់ស៊ីមសម្រាប់បំប្លែងជីវម៉ាស និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍ពីសំណល់កសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សំណល់ធាងដូងប្រេងពីខេត្តស៊ូរ៉ាត់ថានី និងម្សៅដំឡូងមីក្នុងស្រុក។ ទោះបីជាលទ្ធផលនេះពឹងផ្អែកលើវត្ថុធាតុដើមនៅប្រទេសថៃក៏ដោយ ក៏វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ពីព្រោះកម្ពុជាក៏មានវិស័យកសិកម្មស្រដៀងគ្នា ដែលសម្បូរទៅដោយទិន្នផលដំឡូងមី និងដំណាំដែលបន្សល់ទុកជីវម៉ាស (Lignocellulose) ជាច្រើន។
វិធីសាស្ត្រនៃការបំប្លែងសំណល់កសិកម្មទៅជាប្រេងដែលមានតម្លៃខ្ពស់នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះអាចជួយប្រែក្លាយសំណល់កសិកម្មកម្ពុជាទៅជាផលិតផលជីវៈចម្រុះដែលមានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) ក្នុងវិស័យកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Oleaginous yeast (មេដំបែមានខ្លាញ់) | ជាប្រភេទមេដំបែដែលអាចសន្សំសំចៃនិងផ្ទុកជាតិខ្លាញ់ (លីពីត) នៅក្នុងកោសិការបស់វាបានក្នុងបរិមាណច្រើន (លើសពី ២០% នៃទម្ងន់ស្ងួតរបស់វា) នៅពេលដែលវាដុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានជាតិកាបូន (ស្ករ) ច្រើន ប៉ុន្តែខ្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗដូចជាអាសូត។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលស៊ីអាហារច្រើនដើម្បីសន្សំជាតិខ្លាញ់ក្នុងខ្លួន សម្រាប់ត្រៀមខ្លួននៅរដូវរងា។ |
| Co-fermentation (ការធ្វើកាច់មេរួមគ្នា) | គឺជាដំណើរការនៃការបំប្លែងជីវសាស្ត្រដោយប្រើប្រាស់ប្រភពកាបូន (វត្ថុធាតុដើម) ពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីឱ្យអតិសុខុមប្រាណលូតលាស់និងផលិតសារធាតុគោលដៅ ជួយបំពេញចំណុចខ្វះខាតនៃវត្ថុធាតុដើមនីមួយៗ។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបដោយផ្សំសាច់និងបន្លែចូលគ្នា ដើម្បីទទួលបានរសជាតិនិងជីវជាតិពេញលេញ ជាជាងការស្លតែសាច់សុទ្ធ។ |
| Hydrolysate (សូលុយស្យុងអ៊ីដ្រូឡៃសាត) | គឺជាវត្ថុរាវដែលទទួលបានបន្ទាប់ពីការបំបែកម៉ូលេគុលធំៗ (ដូចជាម្សៅ ឬសែលុយឡូស) ទៅជាម៉ូលេគុលតូចៗ (ដូចជាស្ករ) ដោយប្រើប្រាស់ទឹក អង់ស៊ីម ឬសារធាតុគីមី ដើម្បីងាយស្រួលដល់ការស្រូបយករបស់មេដំបែ។ | ដូចជាទឹកស្ករដែលបានមកពីការទំពារនិងរំលាយបាយដោយប្រើទឹកមាត់របស់យើង។ |
| Lignocellulosic waste (សំណល់លីញ៉ូសែលុយឡូស) | ជាសំណល់រុក្ខជាតិឬកសិកម្មដែលមានសមាសធាតុសំខាន់បីគឺ សែលុយឡូស (Cellulose) ហេមីសែលុយឡូស (Hemicellulose) និងលីញីន (Lignin) ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធរឹងមាំ និងពិបាកក្នុងការបំបែកយកទៅប្រើប្រាស់។ | ដូចជាគ្រោងឆ្អឹងនិងសរសៃរឹងៗរបស់ដើមឈើ ដែលត្រូវការពូថៅនិងភ្លើង (អង់ស៊ីម/គីមី) ដើម្បីបំបែកវាជាដុំតូចៗ។ |
| Palmitoleic acid (អាស៊ីតប៉ាល់មីតូឡេអ៊ីក) | គឺជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតទោល (Omega-7) ដែលមានសារៈប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់សុខភាព ដូចជាជួយកាត់បន្ថយកូឡេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ និងមានតម្រូវការខ្ពស់ក្នុងការផលិតថ្នាំពេទ្យនិងគ្រឿងសំអាង។ | ដូចជាប្រេងត្រី ឬប្រេងអូលីវពិសេស ដែលជួយថែរក្សាសរសៃឈាមនិងស្បែករបស់យើងឱ្យមានសុខភាពល្អ។ |
| Intracellular oil (ប្រេងក្នុងកោសិកា) | គឺជាប្រេង ឬជាតិខ្លាញ់ដែលអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាមេដំបែ) ផលិតនិងផ្ទុកទុកនៅផ្នែកខាងក្នុងនៃកោសិការបស់វាផ្ទាល់ ដែលទាមទារឱ្យមានការបំបែកជញ្ជាំងកោសិកាដើម្បីទាញយកប្រេងនោះមកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាទឹកដូងដែលលាក់នៅខាងក្នុងផ្លែដូង ដែលយើងត្រូវពុះបំបែកសំបកទើបអាចយកទឹកនោះបាន។ |
| Transesterification (ប្រតិកម្មត្រង់អេស្តេរីកម្ម) | គឺជាប្រតិកម្មគីមីដែលបំប្លែងប្រេងឬខ្លាញ់ (Triacylglycerols) ឱ្យទៅជាសមាសធាតុអេស្តេរ (Esters) ដែលជាទូទៅត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីផលិតប្រេងជីវៈម៉ាស (Biodiesel) ឬដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគសមាសភាពរបស់វានៅក្នុងម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាការប្តូរសម្លៀកបំពាក់ថ្មីឱ្យតុក្កតា ដើម្បីឱ្យវាមានទម្រង់ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ចូលរួមកម្មវិធីផ្សេងៗ។ |
| ATP citrate lyase (អង់ស៊ីមអេធីភីស៊ីត្រាតលីយ៉ាស) | គឺជាអង់ស៊ីមដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងកោសិកាមេដំបែមានខ្លាញ់ ដែលមានតួនាទីកាត់ផ្តាច់ដំណើរការផលិតថាមពលធម្មតា ហើយបង្វែរជាតិស្ករឱ្យទៅជាការបង្កើតនិងសន្សំសំចៃជាតិខ្លាញ់វិញ នៅពេលដែលកោសិកាខ្វះជាតិអាសូត។ | ដូចជាប៉ូលីសចរាចរណ៍ដែលបង្វែរទិសដៅឡាន (ស្ករ) ពីការបើកបរតាមផ្លូវធម្មតា ឱ្យចូលទៅកាន់ចំណត (ផ្ទុកជាជាតិខ្លាញ់) នៅពេលមានការបិទផ្លូវ (ខ្វះអាសូត)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
