បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារដែលប្រឈមដោយសហគមន៍នេសាទខ្នាតតូចនៅ Ban Koh Muk ដោយសារការធ្លាក់ចុះនៃធនធានសត្វទឹក និងចំណូលមិនស្ថិតស្ថេរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការស្រាវជ្រាវសកម្មភាពចូលរួម (Participatory Action Research) ដោយបែងចែកជា ៣ ដំណាក់កាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Raw Catch Sale (Baseline) ការលក់ផលនេសាទឆៅ (វិធីសាស្ត្រដើម) |
មិនត្រូវការទុនវិនិយោគបន្ថែម មិនទាមទារឧបករណ៍កែច្នៃស្មុគស្មាញ និងចំណាយពេលតិចក្នុងការរៀបចំ។ | ទទួលបានតម្លៃទាប ចំណូលមិនមានស្ថិរភាព និងប្រឈមហានិភ័យខ្ពស់នៅពេលទិន្នផលនេសាទធ្លាក់ចុះដោយសារកត្តាអាកាសធាតុ។ | ចំណូលមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ ដែលបណ្តាលឲ្យមានបំណុលក្នុង និងក្រៅប្រព័ន្ធ។ |
| Participatory Action Research & Value-Adding Group (Proposed) ការបង្កើតក្រុមស្ត្រីកែច្នៃសត្វទឹក និងបន្ថែមតម្លៃផលិតផល (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
បង្កើតតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផល បង្កើនចំណូលគ្រួសារ បង្កើតសាមគ្គីភាព និងជួយសមាជិកទទួលបានចំណេះដឹងថ្មីៗ។ | ទាមទារទុនដំបូង ការចំណាយពេលរៀនសូត្រពីរបៀបកែច្នៃ ការសម្របសម្រួលក្រុម និងវិន័យហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ | ទទួលបានប្រាក់ចំណេញ ៥៥,៧៦០ បាត ក្នុងរយៈពេល១៣ខែ និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមស្លាកសញ្ញាពី ១.៣០ មក ០.៨០ បាត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងនេះទាមទារការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដំបូង ចំណេះដឹងបច្ចេកទេស និងកិច្ចសហការពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅភូមិ Ban Koh Muk ខេត្ត Trang ប្រទេសថៃ ដែលជាសហគមន៍កោះតូចមួយ មានប្រជាជនកាន់សាសនាឥស្លាមភាគច្រើន និងពឹងផ្អែកលើការនេសាទ។ ទិន្នន័យបានមកពីសមាជិកស្ត្រីតែ ១៣ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាទំហំគំរូតូច។ ទោះជាយ៉ាងណា វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះសហគមន៍នេសាទយើងក៏ប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះទិន្នផល និងតម្រូវការបន្ថែមតម្លៃផលិតផលដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការបង្កើតក្រុមស្ត្រីដើម្បីកែច្នៃផលិតផលនេះ គឺពិតជាអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់សហគមន៍នេសាទនៅកម្ពុជា។
ជារួម ម៉ូដែលនេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ តាមរយៈការធ្វើសមាហរណកម្មជំនាញមូលដ្ឋានរបស់ស្ត្រី និងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធសហគមន៍ប្រកបដោយតម្លាភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Participatory action research | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវ និងសមាជិកសហគមន៍ធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីកំណត់បញ្ហា រៀបចំផែនការ អនុវត្ត និងវាយតម្លៃលទ្ធផល ក្នុងគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងណាមួយនៅក្នុងសហគមន៍ ព្រមទាំងបង្កើតចំណេះដឹងថ្មីៗរួមគ្នា។ | ដូចជាការដែលគ្រូពេទ្យ និងអ្នកជំងឺអង្គុយពិភាក្សារកមូលហេតុនៃជំងឺ ហើយសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសវិធីព្យាបាលរួមគ្នា ជាជាងគ្រូពេទ្យជាអ្នកបញ្ជាតែម្នាក់ឯង។ |
| Adaptation | ជាដំណើរការដែលបុគ្គល ឬក្រុមមនុស្ស ផ្លាស់ប្តូរការគិត អាកប្បកិរិយា ឬរបៀបរស់នៅ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរនៃបរិស្ថានជុំវិញខ្លួន (ឧទាហរណ៍៖ ការខ្វះខាតធនធានធម្មជាតិ) ក្នុងគោលបំណងរក្សាស្ថិរភាព ការរស់រានមានជីវិត និងសុខុមាលភាព។ | ដូចជាសត្វចចកដែលប្តូរពណ៌រោមនៅរដូវរងារដើម្បីបន្លំខ្លួនក្នុងព្រិល និងការពារខ្លួនពីសត្រូវ។ |
| Value-adding | ជាសកម្មភាពយកវត្ថុធាតុដើម ឬផលិតផលបឋម មកកែច្នៃ ផ្លាស់ប្តូររូបរាង ឬវេចខ្ចប់ ដើម្បីធ្វើឱ្យវាមានគុណភាពល្អជាងមុន ទុកបានយូរ និងអាចលក់បានក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងមុននៅក្នុងទីផ្សារ។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយទុំដែលលក់បានត្រឹមតែ ១០០០ រៀល មកធ្វើជាដំណាប់ស្វាយដែលអាចលក់បាន ៥០០០ រៀល។ |
| Empowerment evaluation | ជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្រោងដែលផ្តោតលើការផ្តល់អំណាច និងបង្រៀនសមាជិកក្រុម ឬសហគមន៍ ឱ្យចេះតាមដាន និងវាយតម្លៃភាពជោគជ័យ ឬចំណុចខ្វះខាតដោយខ្លួនឯង ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងបានប្រកបដោយនិរន្តរភាពដោយមិនពឹងផ្អែកតែលើអ្នកជំនាញខាងក្រៅ។ | ដូចជាការបង្រៀនសិស្សឱ្យចេះកែវិញ្ញាសាប្រឡងដោយខ្លួនឯង ដើម្បីឱ្យពួកគេដឹងពីកំហុស និងចេះកែលម្អនៅពេលក្រោយ ជាជាងចាំតែគ្រូដាក់ពិន្ទុឱ្យរហូត។ |
| Primary production | នៅក្នុងបរិបទនៃការនេសាទ ពាក្យនេះសំដៅទៅលើផលិតផលដើមដែលទើបតែប្រមូលផល ឬចាប់បានភ្លាមៗពីធម្មជាតិ ដោយមិនទាន់ឆ្លងកាត់ដំណើរការកែច្នៃ វេចខ្ចប់ ឬសម្អាតណាមួយឡើយ ដូចជាត្រីស្រស់ ឬក្តាមស្រស់។ | ដូចជាបន្លែស្រស់ៗដែលទើបតែបេះចេញពីចម្ការថ្មីៗ មិនទាន់លាង ឬកាត់ជាចំណិត។ |
| SWOT analysis | ជាឧបករណ៍ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់វិភាគស្ថានភាព ដោយផ្តោតលើចំណុចខ្លាំង (Strengths) ចំណុចខ្សោយ (Weaknesses) ឱកាស (Opportunities) និងការគំរាមកំហែង (Threats) ដើម្បីរៀបចំផែនការអាជីវកម្ម ឬគម្រោងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការស្ទាបស្ទង់មើលកម្លាំងខ្លួនឯង ស្គាល់ចំណុចខ្សោយខ្លួនឯង មើលផ្លូវអំណោយផល និងត្រៀមទប់ទល់នឹងឧបសគ្គ មុនពេលចាប់ផ្តើមការប្រណាំងកង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
