បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបរិបទសង្គម វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ដំណើរការសម្របខ្លួនរបស់សហគមន៍ក្នុងការរៀបចំសកម្មភាពទេសចរណ៍ ព្រមទាំងស្វែងយល់ពីបញ្ហាប្រឈម និងផលប៉ះពាល់នៃការអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ទៅលើសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (Qualitative Research) តាមរយៈការសិក្សាជាតិពន្ធុវិទ្យាបែបរិះគន់ (Critical Ethnography) ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Content Analysis ការវិភាគខ្លឹមសារ |
ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកនិន្នាការ ទម្រង់ និងប្រធានបទដែលលេចឡើងញឹកញាប់ពីទិន្នន័យសម្ភាសន៍។ ជួយរៀបចំទិន្នន័យដែលមានភាពរាយប៉ាយឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់។ | អាចមើលរំលងអត្ថន័យស៊ីជម្រៅ ឬបរិបទលាក់កំបាំងនៃពាក្យសម្តី ប្រសិនបើមិនបានប្រើរួមគ្នាជាមួយវិធីសាស្ត្រផ្សេង។ | បានជួយបែងចែកប្រភេទនៃការសម្របខ្លួនរបស់សហគមន៍ទៅតាមក្រុមផ្សេងៗគ្នាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ |
| Thematic Analysis ការវិភាគប្រធានបទ |
ផ្តល់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅតាមរយៈការបកស្រាយអត្ថន័យ និងទាញយកប្រធានបទសំខាន់ៗ (Themes) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការសម្របខ្លួនរបស់សហគមន៍។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការអានទិន្នន័យច្រំដែលៗ និងអាចរងឥទ្ធិពលពីភាពលម្អៀងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងការបកស្រាយ។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រធានបទសំខាន់ៗនៃការរៀបចំ និងដំណើរការសកម្មភាពទេសចរណ៍សហគមន៍។ |
| Critical Analysis ការវិភាគរិះគន់ |
អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវពិនិត្យមើលរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច វិសមភាព និងទំនាក់ទំនងសង្គមដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្របខ្លួន ដែលវិធីសាស្ត្រធម្មតាមើលមិនឃើញ។ | ត្រូវការជំនាញវិភាគកម្រិតខ្ពស់ និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យា ដើម្បីចៀសវាងការសន្និដ្ឋានខុស។ | បានលាតត្រដាងពីបញ្ហាវិសមភាពនៃការបែងចែកផលប្រយោជន៍ និងបញ្ហាអំណាចក្រៅផ្លូវការនៅក្នុងសហគមន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះជួបប្រទះនឹងបញ្ហាកម្រិតថវិកា ដោយសារអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើប្រាស់ថវិកាផ្ទាល់ខ្លួន ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាល។
ការសិក្សានេះផ្តោតតែទៅលើសហគមន៍ព្រែកណាមដែង (Praek Nam Daeng) ក្នុងខេត្តសមុទ្រសុងក្រាម ប្រទេសថៃ ដែលជាសហគមន៍មានប្រព័ន្ធទឹកបីប្រភេទ និងមានរចនាសម្ព័ន្ធមូលនិធិសហគមន៍រឹងមាំរួចជាស្រេច។ ការសម្ភាសន៍ភាគច្រើនធ្វើឡើងជាមួយមេដឹកនាំសហគមន៍ ដែលអាចបង្កឱ្យមានភាពលម្អៀងក្នុងការរៀបរាប់ពីជោគជ័យ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីបរិបទនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះសហគមន៍មូលដ្ឋានយើងភាគច្រើននៅខ្វះរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រឈមនឹងបញ្ហាអំណាចស្រដៀងគ្នានេះក្នុងការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមយុទ្ធសាស្ត្រសម្របខ្លួន និងការគ្រប់គ្រងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចក្នុងសហគមន៍នេះ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍សហគមន៍ប្រកបដោយបរិយាបន្ន និរន្តរភាព និងកាត់បន្ថយជម្លោះផលប្រយោជន៍ផ្ទៃក្នុងបានយ៉ាងប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Critical Ethnography | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យដែលមិនត្រឹមតែចុះទៅសិក្សាពីរបៀបរស់នៅ និងវប្បធម៌របស់សហគមន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តោតការវិភាគស៊ីជម្រៅទៅលើរចនាសម្ព័ន្ធអំណាច វិសមភាព និងទំនាក់ទំនងសង្គមដែលលាក់កំបាំងនៅក្នុងសហគមន៍នោះ ដើម្បីលាតត្រដាងពីបញ្ហាប្រឈម និងស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌។ | ដូចជាការប្រើកែវពង្រីកឆ្លុះមើលសង្គម ដើម្បីរកមើលថាតើនរណាមានអំណាចពិតប្រាកដ និងនរណាដែលត្រូវបានគេមើលរំលងក្នុងការសម្រេចចិត្ត ជាជាងការមើលតែសំបកក្រៅ។ |
| Grassroots Economy Theory | ជាទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍពីថ្នាក់មូលដ្ឋាន ដោយពឹងផ្អែកលើការសហការ ការប្រើប្រាស់ធនធានក្នុងសហគមន៍ និងការចែករំលែកផលប្រយោជន៍រវាងប្រជាជនក្នុងតំបន់ ជាជាងការពឹងផ្អែកលើក្រុមហ៊ុនធំៗ ឬសេដ្ឋកិច្ចពីខាងក្រៅ ដើម្បីបង្កើតភាពរឹងមាំនិងឯករាជ្យភាពហិរញ្ញវត្ថុ។ | ដូចជាការដាំដើមឈើដែលត្រូវថែបំប៉នឫសឱ្យរឹងមាំជាមុនសិន ទើបដើមអាចលូតលាស់រឹងមាំ និងបង្កើតផ្លែផ្កាបានល្អសម្រាប់ប្រជាជននៅក្បែរនោះ។ |
| Community-Based Tourism | ជាទម្រង់នៃទេសចរណ៍ដែលប្រជាជនក្នុងសហគមន៍មានសិទ្ធិអំណាចពេញលេញក្នុងការគ្រប់គ្រង រៀបចំ និងធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តលើសកម្មភាពទេសចរណ៍ ដោយធានាថាប្រាក់ចំណូលនិងផលប្រយោជន៍ត្រូវធ្លាក់ទៅដល់ដៃប្រជាជនក្នុងមូលដ្ឋានផ្ទាល់ ព្រមទាំងជួយអភិរក្សវប្បធម៌និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការអញ្ជើញភ្ញៀវមកលេងផ្ទះរបស់យើង ដែលយើងជាអ្នករៀបចំបាយទឹក និងនាំដើរលេងដោយខ្លួនឯង ហើយទទួលបានប្រាក់កម្រៃដោយផ្ទាល់ដោយមិនបាច់ឆ្លងកាត់ឈ្មួញកណ្តាល។ |
| Experiential Marketing | ជាយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារដែលផ្តោតលើការផ្តល់ឱកាសឱ្យអតិថិជន (ភ្ញៀវទេសចរ) បានចូលរួមធ្វើសកម្មភាពផ្ទាល់ និងប្រើប្រាស់ញាណផ្សេងៗ ដើម្បីបង្កើតអនុស្សាវរីយ៍ និងទំនាក់ទំនងផ្លូវអារម្មណ៍ដ៏ជ្រាលជ្រៅជាមួយផលិតផល ឬសេវាកម្ម ជាជាងការគ្រាន់តែមើលឃើញឬស្តាប់ការផ្សព្វផ្សាយ។ | ដូចជាការឱ្យភ្ញៀវសាកល្បងចុះចាប់ត្រី ឬធ្វើម្ហូបដោយផ្ទាល់ដៃ ជាជាងគ្រាន់តែយកម្ហូបដែលឆ្អិនស្រាប់ទៅដាក់ឱ្យពួកគេញ៉ាំ។ |
| Social Change Theory | ជាទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ របៀបរស់នៅ ឬរចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងសង្គមមួយក្នុងអន្តរកាលណាមួយ ដោយសារកត្តាខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ដែលតម្រូវឱ្យមនុស្សក្នុងសង្គមនោះត្រូវចេះសម្របខ្លួន និងរៀបចំប្រព័ន្ធថ្មីដើម្បីរស់នៅចុះសម្រុងគ្នា។ | ដូចជារដូវកាលដែលផ្លាស់ប្តូរពីវស្សាទៅរដូវប្រាំង ដែលតម្រូវឱ្យកសិករត្រូវប្តូរវិធីសាស្ត្រដាំដុះដើម្បីធានាថានៅតែអាចប្រមូលផលបានរលូន។ |
| Benefit Sharing | ជាយន្តការនៃការបែងចែកប្រាក់ចំណូល ឱកាស និងផលប្រយោជន៍នានាដែលទទួលបានពីការអភិវឌ្ឍ (ដូចជាទេសចរណ៍) ទៅដល់សមាជិកសហគមន៍គ្រប់រូបប្រកបដោយសមធម៌ និងតម្លាភាព ដើម្បីកាត់បន្ថយវិសមភាព និងទប់ស្កាត់ជម្លោះផ្ទៃក្នុង។ | ដូចជាការចែកនំខេកមួយដុំធំទៅឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នានៅក្នុងបន្ទប់ទទួលបានចំណែកស្មើៗគ្នា ជាជាងឱ្យអ្នកមានអំណាចយកបានច្រើន ហើយអ្នកផ្សេងមិនបានសោះ។ |
| Sustainable Marketing | គឺជាការធ្វើទីផ្សារដែលមិនត្រឹមតែគិតពីប្រាក់ចំណេញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ទៅលើការការពារបរិស្ថាន និងការលើកកម្ពស់គុណតម្លៃសង្គម ដើម្បីធានាថាអាជីវកម្មអាចដំណើរការបានយូរអង្វែងដោយមិនបំផ្លាញធនធានសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការលក់ទំនិញដោយប្រាប់អតិថិជនថា «ការទិញរបស់អ្នកមិនត្រឹមតែបានរបស់ល្អប្រើទេ តែថែមទាំងបានជួយថែរក្សាព្រៃឈើ និងជួយសហគមន៍មូលដ្ឋានផងដែរ»។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
