បញ្ហា (The Problem)៖ តើការជ្រើសរើសរចនាសម្ព័ន្ធដើមទុន (Capital Structure) ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើអត្រាប្រាក់ចំណេញលើទ្រព្យសកម្មសរុប (ROA) របស់ក្រុមហ៊ុនប្រេង និងឧស្ម័ននៅប្រទេសវៀតណាម ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ពីសហគ្រាសចំនួន ៤៤ ជាមួយនឹងការសង្កេតចំនួន ៣៩៦ (ចន្លោះឆ្នាំ២០១៤-២០២២) ដោយអនុវត្តម៉ូដែលវិភាគចម្រុះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pooled OLS ម៉ូដែលការ៉េអប្បបរមារួម (Pooled Ordinary Least Squares) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពទូទៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរដោយមិនគិតពីពេលវេលាឬលក្ខណៈដោយឡែករបស់ក្រុមហ៊ុន។ | មិនអាចចាប់យកលក្ខណៈពិសេសរៀងៗខ្លួនរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ (Individual Effects) ក្នុងទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) បានទេ។ | ត្រូវបានច្រានចោលដោយការធ្វើតេស្ត F-test និង LM test ដោយសារមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ទិន្នន័យនៃការសិក្សានេះ។ |
| Random Effects Model (REM) ម៉ូដែលឥទ្ធិពលចៃដន្យ (Random Effects Model) |
អាចដោះស្រាយជាមួយទិន្នន័យបន្ទះបានល្អប្រសើរជាង Pooled OLS ដោយសន្មត់ថាឥទ្ធិពលបុគ្គលមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរឯករាជ្យ។ | នៅក្នុងការសិក្សានេះ ម៉ូដែល REM មានបញ្ហាវ៉ារ្យង់ខុសគ្នា (Heteroskedasticity) និងបញ្ហាអូតូកូរ៉េឡាស៊ីយ៉ុង (Autocorrelation)។ | ត្រូវបានជ្រើសរើសជាបឋមតាមរយៈតេស្ត Hausman តែក្រោយមកត្រូវបានរកឃើញថាមានកំហុសផ្នែកស្ថិតិ (P-value = 0.0000 ក្នុងតេស្ត Breusch-Pagan)។ |
| Generalized Least Squares (GLS) ម៉ូដែលការ៉េអប្បបរមាទូទៅ (Generalized Least Squares) |
អាចកែតម្រូវ និងដោះស្រាយបញ្ហាកំហុសឆ្គង (Heteroskedasticity និង Autocorrelation) ដែលមាននៅក្នុងម៉ូដែល REM បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការបកស្រាយលទ្ធផល បើប្រៀបធៀបទៅនឹង OLS ធម្មតា និងទាមទារការផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ | ម៉ូដែលចុងក្រោយដែលបង្ហាញថាបំណុលរយៈពេលខ្លី (STD) និងវិបត្តិ (Crisis) ជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាន ខណៈកំណើនប្រាក់ចំណូលមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានទៅលើ ROA។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើការប្រមូលទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data)។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្តាច់មុខពីក្រុមហ៊ុនប្រេង និងឧស្ម័ននៅប្រទេសវៀតណាម ដែលជាទីផ្សារមានការគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋកម្រិតខ្ពស់ និងមានប្រតិបត្តិការរុករកផ្ទាល់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនជាអ្នកនាំចូល និងចែកចាយ ទំនាក់ទំនងនៃរចនាសម្ព័ន្ធដើមទុនអាចមានភាពខុសគ្នាមួយចំនួន ដោយសារការពឹងផ្អែកលើការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងអន្តរជាតិទាំងស្រុង។
ទោះបីជាបរិបទទីផ្សារខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវិភាគ និងក្របខណ្ឌអថេរនៃការសិក្សានេះ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការវាយតម្លៃស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុនៃវិស័យថាមពលនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីឥទ្ធិពលនៃកម្ចីរយៈពេលខ្លី និងសូចនាករប្រាក់ចំណេញ នឹងជួយឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងនៅកម្ពុជាអាចរៀបចំផែនការហិរញ្ញវត្ថុការពារហានិភ័យបានទាន់ពេលវេលា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Return on Asset (ROA) | អត្រាប្រាក់ចំណេញលើទ្រព្យសកម្មសរុប គឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់ក្រុមហ៊ុនក្នុងការចាត់ចែងនិងប្រើប្រាស់ទ្រព្យសកម្មរបស់ខ្លួនដើម្បីបង្កើតជាប្រាក់ចំណេញ។ វាត្រូវបានគណនាដោយយកប្រាក់ចំណេញសុទ្ធក្រោយបង់ពន្ធ ចែកនឹងទ្រព្យសកម្មសរុបជាមធ្យម។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ាស៊ីនមួយគ្រឿងតម្លៃ១០០ដុល្លារ អាចបង្កើតប្រាក់ចំណេញត្រលប់មកវិញបានប៉ុន្មានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Capital structure | រចនាសម្ព័ន្ធដើមទុន គឺជាការបែងចែកសមាមាត្ររវាងបំណុល (Debt) និងដើមទុនកម្មសិទ្ធិ (Equity) ដែលក្រុមហ៊ុនមួយប្រើប្រាស់ដើម្បីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ប្រតិបត្តិការ និងការវិនិយោគរបស់ខ្លួន។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំរវាង "លុយខ្លួនឯង" និង "លុយគេ (ខ្ចីបំណុល)" ដើម្បីយកទៅធ្វើជាដើមទុនរកស៊ី។ |
| Pooled OLS | ម៉ូដែលការ៉េអប្បបរមារួម គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិទិន្នន័យបន្ទះដែលច្របាច់បញ្ចូលទិន្នន័យទាំងអស់ចូលគ្នា ដោយមិនគិតពីភាពខុសគ្នារវាងក្រុមហ៊ុននីមួយៗ ឬការប្រែប្រួលតាមពេលវេលាឡើយ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសិស្សទាំងអស់ក្នុងសាលាដោយប្រើស្តង់ដារតែមួយ ដោយមិនខ្វល់ថាសិស្សម្នាក់ៗមានប្រវត្តិ ឬចំណុចខ្លាំងខុសគ្នាយ៉ាងណានោះទេ។ |
| Fixed Effects Model (FEM) | ម៉ូដែលឥទ្ធិពលថេរ គឺជាម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដែលផ្តោតលើការប្រែប្រួលនៅក្នុងក្រុមហ៊ុននីមួយៗតាមពេលវេលា ដោយគ្រប់គ្រងនិងលុបបំបាត់ចោលនូវកត្តាថេរផ្សេងៗ (ដែលមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា) របស់ក្រុមហ៊ុននោះ។ | ដូចជាការតាមដានការសម្រកទម្ងន់របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដោយប្រៀបធៀបតែជាមួយទម្ងន់ចាស់របស់គេផ្ទាល់ មិនយកទៅប្រៀបធៀបលាយឡំជាមួយអ្នកដទៃ។ |
| Random Effects Model (REM) | ម៉ូដែលឥទ្ធិពលចៃដន្យ គឺជាម៉ូដែលវិភាគទិន្នន័យដែលសន្មត់ថាលក្ខណៈដោយឡែករបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗគឺជារឿងចៃដន្យ និងមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរដែលកំពុងសិក្សា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេប្រៀបធៀបទាំងក្នុង និងរវាងក្រុមហ៊ុន។ | ដូចជាការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃអាកាសធាតុទៅលើការលក់ការ៉េម ដោយចាត់ទុកថាទីតាំងលក់នីមួយៗមានអំណោយផលល្អឬអាក្រក់ដោយចៃដន្យ។ |
| Generalized Least Squares (GLS) | ម៉ូដែលការ៉េអប្បបរមាទូទៅ គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីកែតម្រូវម៉ូដែលនៅពេលដែលមានបញ្ហាវ៉ារ្យង់ខុសគ្នា (Heteroskedasticity) ឬមានបញ្ហាអូតូកូរ៉េឡាស៊ីយ៉ុង (Autocorrelation) ក្នុងទិន្នន័យ ដែល OLS ធម្មតាមិនអាចដោះស្រាយបាន។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតាជំនួយដើម្បីមើលរូបភាពដែលព្រិលឬញ័រ ឱ្យត្រលប់មកច្បាស់ និងត្រឹមត្រូវតាមទម្រង់ដើមវិញ។ |
| Heteroskedasticity | វ៉ារ្យង់ខុសគ្នា គឺជាបញ្ហាក្នុងអេកូណូមេទ្រីដែលទំហំនៃកំហុសឆ្គង (Error term) នៅក្នុងម៉ូដែលស្ថិតិមិនថេរ ប៉ុន្តែវាប្រែប្រួលទៅតាមកម្រិតនៃអថេរឯករាជ្យ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលប៉ាន់ស្មានមិនសូវសុក្រឹតនិងអាចនាំឱ្យមានការសន្និដ្ឋានខុស។ | ដូចជាការបាញ់ធ្នូ ដែលកូនសរហោះចូលចំកណ្តាលល្អនៅចម្ងាយជិត តែរាយប៉ាយពិបាកទាយទុកនៅចម្ងាយឆ្ងាយ។ |
| Multicollinearity | ពហុកូលីនេអ៊ែរ ឬបញ្ហាពហុទំនាក់ទំនង គឺជាស្ថានភាពដែលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើននៅក្នុងម៉ូដែលមួយមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ (វាស់ដោយ VIF) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការបែងចែកឥទ្ធិពលដាច់ដោយឡែករបស់អថេរនីមួយៗទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាមានមនុស្សពីរនាក់កំពុងប្រាប់ផ្លូវអ្នកក្នុងពេលតែមួយ ហើយពួកគេនិយាយរឿងតែមួយដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យអ្នកកាន់តែច្របូកច្របល់ជាជាងបានការ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
