បញ្ហា (The Problem)៖ ធនាគារពាណិជ្ជក្នុងប្រទេសវៀតណាមកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យឥណទាន ជាពិសេសការកើនឡើងនៃឥណទានមិនដំណើរការ (NPL) ដែលអាចប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រាក់ចំណេញ និងស្ថិរភាពនៃប្រព័ន្ធធនាគារទាំងមូល។ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃហានិភ័យឥណទានទៅលើដំណើរការហិរញ្ញវត្ថុរបស់ធនាគារពាណិជ្ជក្នុងបរិបទនៃបំរែបំរួលសេដ្ឋកិច្ច និងវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ពីរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុរបស់ធនាគារពាណិជ្ជចំនួន ៣០ ក្នុងប្រទេសវៀតណាមចន្លោះឆ្នាំ ២០១៧ ដល់ ២០២២ ដោយប្រើប្រាស់គំរូវិភាគតំរែតំរង់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pooled Ordinary Least Square (OLS) គំរូតំរែតំរង់ការេអប្បបរមាធម្មតា |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងសន្មត់ថាឥរិយាបទរបស់ក្រុមហ៊ុនឬស្ថាប័ននីមួយៗគឺថេរនៅគ្រប់ពេលវេលា។ | មិនបានគិតគូរពីលក្ខណៈដាច់ដោយឡែករបស់ធនាគារនីមួយៗ ដែលអាចធ្វើឱ្យមានភាពលម្អៀងក្នុងការប៉ាន់ស្មានលទ្ធផល។ | ត្រូវបានច្រានចោលក្នុងការសិក្សានេះដោយការធ្វើតេស្ត F-test (p < 0.05) ដែលបង្ហាញថាវាមិនស័ក្តិសមសម្រាប់សំណុំទិន្នន័យ Panel នេះទេ។ |
| Random Effects Model (REM) គំរូផលប៉ះពាល់ចៃដន្យ |
អាចវិភាគអថេរដែលមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នៅពេលដែលកំហុសចៃដន្យមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយអថេរឯករាជ្យ។ | អាចផ្តល់លទ្ធផលមិនត្រឹមត្រូវ ប្រសិនបើមានទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាផ្ទៃក្នុងដែលមិនអាចសង្កេតឃើញជាមួយអថេរឯករាជ្យក្នុងគំរូ។ | ត្រូវបានច្រានចោលដោយការធ្វើតេស្ត Hausman test (p < 0.05) ដែលបញ្ជាក់ថាមានទំនាក់ទំនងរវាងកំហុស និងអថេរឯករាជ្យ។ |
| Fixed Effects Model (FEM) with Adjusted Standard Errors គំរូផលប៉ះពាល់ថេរ ដែលមានការកែតម្រូវកំហុសស្តង់ដារ |
អាចគ្រប់គ្រងកត្តាដាច់ដោយឡែកនៃធនាគារនីមួយៗដែលមិនអាចសង្កេតឃើញ និងអាចដោះស្រាយបញ្ហា Autocorrelation បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | មិនអាចប៉ាន់ស្មាន ឬវិភាគឥទ្ធិពលនៃអថេរទាំងឡាយណាដែលមិនមានការប្រែប្រួលតាមពេលវេលាបានឡើយ។ | ជាគំរូដែលត្រូវបានជ្រើសរើសយកមកវិភាគ ដោយរកឃើញថាការកើនឡើង ១% នៃ NPL ធ្វើឱ្យ ROE ធ្លាក់ចុះ ០.៣៥៨% និង ROA ធ្លាក់ចុះ ០.០៣៧%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនតម្រូវឱ្យមានប្រព័ន្ធ Hardware ស្មុគស្មាញនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវកម្មវិធីស្ថិតិឯកទេស និងទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការដែលមានភាពច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើទិន្នន័យធនាគារពាណិជ្ជចំនួន ៣០ នៅប្រទេសវៀតណាម (២០១៧-២០២២) ដែលគ្របដណ្តប់លើដំណាក់កាលនៃវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩។ ដោយសាររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ការពឹងផ្អែកលើឥណទានធនាគារ និងអាកប្បកិរិយារបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសវៀតណាមមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលទិន្នន័យនេះផ្តល់ជារូបភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក្នុងការតាមដាន និងគ្រប់គ្រងហានិភ័យឥណទាន (NPL) ដែលកំពុងកើនឡើងនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រវិភាគ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ពង្រឹងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជា។
ជារួម ក្របខ័ណ្ឌនៃការសិក្សានេះផ្តល់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយនៅកម្ពុជា ក្នុងការតម្រង់ទិសដៅធ្វើយ៉ាងណាឱ្យស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុរក្សាបាននូវតុល្យភាពរវាងកំណើនប្រាក់ចំណេញ និងស្ថិរភាពនៃហានិភ័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fixed Effects Model (គំរូផលប៉ះពាល់ថេរ) | វិធីសាស្រ្តស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ដោយជួយគ្រប់គ្រង និងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃកត្តាថេរផ្ទៃក្នុងរបស់ធនាគារនីមួយៗ (ដូចជាទម្លាប់នៃការគ្រប់គ្រង ឬវប្បធម៌ក្រុមហ៊ុន) ដែលយើងមិនអាចវាស់វែងបាន ដើម្បីឱ្យការប៉ាន់ស្មានផលប៉ះពាល់នៃអថេរផ្សេងៗទៀតមានភាពត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សដោយដកកត្តាទេពកោសល្យពីកំណើតចេញ ដើម្បីមើលថាតើការខិតខំរៀនសូត្រសុទ្ធសាធជួយឱ្យពិន្ទុកើនឡើងប៉ុន្មានពិតប្រាកដ។ |
| Non-performing loan (ឥណទានមិនដំណើរការ ឬបំណុលខូច) | ប្រាក់កម្ចីដែលអតិថិជនខកខានមិនបានសងការប្រាក់ ឬប្រាក់ដើមតាមកាលកំណត់ (ជាទូទៅលើសពី ៩០ ថ្ងៃ) ដែលតម្រូវឱ្យធនាគារត្រូវកាត់កងប្រាក់ចំណេញមកធ្វើជាទុនបម្រុងហានិភ័យដើម្បីទប់ទល់នឹងការខាតបង់។ | ដូចជាការឱ្យមិត្តភក្តិខ្ចីលុយ ហើយគេគេចវេសមិនសង ដែលធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ទាំងលុយ និងឱកាសយកលុយនោះទៅរកស៊ីបន្ត។ |
| Return on Equity (ប្រាក់ចំណេញលើមូលធន) | សូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពរបស់ធនាគារក្នុងការបង្កើតប្រាក់ចំណេញសុទ្ធដោយផ្អែកលើទុនវិនិយោគដែលបានមកពីម្ចាស់ភាគហ៊ុន។ វាបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ទុនដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការដាក់ទុនរកស៊ី ១០០ ដុល្លារ ហើយចុងឆ្នាំចំណេញបាន ១៥ ដុល្លារ ដែលមានន័យថាទុននីមួយៗបង្កើតផលចំណេញត្រឡប់មកវិញបាន ១៥%។ |
| Cost to income ratio (អនុបាតចំណាយធៀបនឹងចំណូល) | រង្វាស់នៃការគ្រប់គ្រងចំណាយប្រតិបត្តិការរបស់ធនាគារ (ដូចជាប្រាក់ខែបុគ្គលិក ថ្លៃទឹកភ្លើង និងបច្ចេកវិទ្យា) ធៀបនឹងចំណូលដែលរកបាន។ អនុបាតនេះកាន់តែទាប មានន័យថាធនាគារមានប្រសិទ្ធភាពកាន់តែខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងការចំណាយ។ | ដូចជាការបើកហាងកាហ្វេ ប្រសិនបើចំណាយថ្លៃបុគ្គលិកនិងថ្លៃឈ្នួលហាងអស់ ៨០ រៀល សម្រាប់រាល់ចំណូលដែលរកបាន ១០០ រៀល នោះបង្ហាញថាការចំណាយនៅមានកម្រិតខ្ពស់ពេក។ |
| Capital Adequacy Ratio (អនុបាតភាពគ្រប់គ្រាន់នៃដើមទុន) | ស្តង់ដារវាស់ស្ទង់ភាពរឹងមាំផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់ធនាគារ ដោយធានាថាធនាគារមានដើមទុនបម្រុងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទប់ទល់នឹងការខាតបង់ដែលអាចកើតមានពីឥណទាន ឬហានិភ័យផ្សេងៗ មុនពេលឈានដល់ការក្ស័យធន។ | ដូចជាការពាក់មួកសុវត្ថិភាព និងអាវក្រោះការពារពេលជិះម៉ូតូ ដើម្បីធានាថាបើមានគ្រោះថ្នាក់ដួល យើងនៅតែមានសុវត្ថិភាពដល់ជីវិត។ |
| Net interest margin (រឹមចំណេញការប្រាក់សុទ្ធ) | ភាពខុសគ្នារវាងការប្រាក់ដែលធនាគារទទួលបានពីការផ្តល់ប្រាក់កម្ចី និងការប្រាក់ដែលធនាគារត្រូវបើកឱ្យអតិថិជនដែលដាក់ប្រាក់បញ្ញើ ចែកនឹងទ្រព្យសកម្មសរុបដែលបង្កើតការប្រាក់។ វាវាស់ស្ទង់ភាពជោគជ័យនៃការសម្រេចចិត្តវិនិយោគរបស់ធនាគារ។ | ដូចជាអ្នករកស៊ីទិញទំនិញបោះដុំក្នុងតម្លៃថោក ហើយលក់រាយក្នុងតម្លៃថ្លៃ ឯប្រាក់ចំណេញដែលសល់គឺជាភាពជោគជ័យនៃការលក់នោះ។ |
| Panel Data (ទិន្នន័យបន្ទះ) | សំណុំទិន្នន័យដែលតាមដាននិងប្រមូលព័ត៌មានពីអង្គភាពតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ធនាគារទាំង៣០) ក្នុងរយៈពេលច្រើនឆ្នាំបន្តបន្ទាប់គ្នា (២០១៧-២០២២) ដើម្បីសិក្សាពីការវិវត្តន៍ និងបម្រែបម្រួលតាមពេលវេលា។ | ដូចជាការថតរូបសិស្សម្នាក់ៗជារៀងរាល់ឆ្នាំតាំងពីថ្នាក់ទី១ដល់ទី១២ ដើម្បីមើលពីការលូតលាស់របស់ពួកគេ ជំនួសឱ្យការថតរូបសិស្សទាំងអស់តែមួយដងក្នុងឆ្នាំនេះ។ |
| Heteroskedasticity (បញ្ហាបំរែបំរួលកំហុសមិនថេរ) | បញ្ហាក្នុងការវិភាគស្ថិតិដែលកើតឡើងនៅពេលដែលទំហំនៃកំហុស (Error) របស់ទិន្នន័យមានការប្រែប្រួលមិនស្មើគ្នា ដែលអាចធ្វើឱ្យការធ្វើតេស្តសម្មតិកម្មផ្តល់លទ្ធផលខុស ឬគ្មានភាពជឿជាក់ ប្រសិនបើមិនមានការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសកែតម្រូវ។ | ដូចជាការបាញ់ស៊ីបដោយកាំភ្លើងដែលពេលខ្លះបាញ់ចំគោលដៅល្អ តែពេលខ្លះគ្រាប់ខ្ទាតទៅឆ្ងាយខុសប្រក្រតីដែលយើងមិនអាចទាយទុកជាមុនបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
