បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីឥទ្ធិពលនៃគោលនយោបាយលើកទឹកចិត្តពន្ធលើប្រាក់ចំណូលសាជីវកម្ម (CIT) ក្នុងការទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) ចូលទៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ ២០១៩ ដោយអនុវត្តគំរូវិភាគសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរយៈពេលខ្លីនិងរយៈពេលវែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Vector Error Correction Model (VECM) គំរូកែតម្រូវកំហុសវ៉ិចទ័រ |
អាចវាយតម្លៃទាំងទំនាក់ទំនងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែងរវាងអថេរម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។ វាសាកសមបំផុតសម្រាប់ទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាដែលមិនមានស្ថិរភាពនៅកម្រិតដើម។ | ទាមទារទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាវែងគ្រប់គ្រាន់ និងតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តស្មុគស្មាញជាមុនសិន (ដូចជា ADF និង Johansen Cointegration)។ | បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាអត្រាពន្ធលើប្រាក់ចំណូលសាជីវកម្មមានឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានលើ FDI ក្នុងរយៈពេលវែង ប៉ុន្តែគ្មានឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេលខ្លី។ |
| Ordinary Least Squares (OLS) វិធីសាស្ត្រការ៉េអប្បបរមាធម្មតា |
ងាយស្រួលក្នុងការប៉ាន់ស្មាន បកស្រាយលទ្ធផល និងទាមទារធនធានគណនាតិចតួច។ | មិនអាចប្រើប្រាស់បានទេប្រសិនបើទិន្នន័យមិនមានស្ថិរភាព (Non-stationary) ព្រោះវាអាចនាំឱ្យមានការសន្និដ្ឋានខុស (Spurious regression)។ | ត្រូវបានស្នើជាជម្រើសក្នុងឯកសារ ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការវិភាគចុងក្រោយនោះទេ ដោយសារទិន្នន័យមិនមានស្ថិរភាពនៅកម្រិតដើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីកម្មវិធីដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នោះទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រ វាទាមទារឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាមពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ ២០១៩។ ទោះបីជាវៀតណាមនិងកម្ពុជាស្ថិតក្នុងតំបន់អាស៊ានដូចគ្នាក៏ដោយ វៀតណាមមានទំហំទីផ្សារធំជាង ភាពបើកចំហពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់ជាង និងមូលដ្ឋានផលិតកម្មរឹងមាំជាង។ ហេតុនេះ ការអនុវត្តមេគុណនៃការស្រាវជ្រាវនេះដោយផ្ទាល់មកលើកម្ពុជាអាចនឹងមានភាពលម្អៀង តែនិន្នាការទូទៅគឺអាចទទួលយកបាន។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយនៅប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដនៃការលើកលែងពន្ធ។
ជារួម កម្ពុជាគួរតែយកចិត្តទុកដាក់លើការកសាងប្រព័ន្ធពន្ធដែលច្បាស់លាស់ និងរក្សាស្ថិរភាពនយោបាយជាជាងការប្រជែងគ្នាបញ្ចុះពន្ធដើម្បីទាក់ទាញ FDI ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| VECM | គឺជាគំរូស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចមាត្រកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលា ដោយវាអាចវាស់ស្ទង់ទាំងឥទ្ធិពលរយៈពេលខ្លី និងទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែងរវាងអថេរ ព្រមទាំងបង្ហាញពីល្បឿននៃការកែតម្រូវត្រឡប់ទៅរកតុល្យភាពវិញបន្ទាប់ពីមានបម្រែបម្រួលណាមួយកើតឡើង។ | ដូចជាកៅស៊ូកងដែលលាតសន្ធឹង (ឥទ្ធិពលរយៈពេលខ្លី) តែទីបំផុតវានឹងកន្ត្រាក់ត្រឡប់មករកប្រវែងដើមវិញ (តុល្យភាពរយៈពេលវែង)។ |
| Augmented Dickey-Fuller | ជាការធ្វើតេស្តសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាមួយមាន 'ស្ថិរភាព' (Stationary) ដែរឬទេ ពោលគឺមធ្យម និងវ៉ារ្យង់របស់វាមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា ដែលជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីបញ្ចៀសការសន្និដ្ឋានខុសមុននឹងយកទិន្នន័យទៅវិភាគបន្ត។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលគ្រឹះផ្ទះឱ្យបានរឹងមាំនិងមានលំនឹងសិន មុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ជាន់ខាងលើ។ |
| Johansen | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដើម្បីរកមើលថាតើអថេរពីរឬច្រើន (ទោះបីជាវាមិនមានស្ថិរភាពក៏ដោយ) មានទំនាក់ទំនងនិងដើរស្របគ្នាក្នុងរយៈពេលវែងដែរឬទេ (Cointegration)។ ប្រសិនបើមាន នោះគេអាចប្រើគំរូ VECM បាន។ | ដូចជាមនុស្សស្រវឹងម្នាក់ដែលកំពុងបណ្តើរឆ្កែ ទោះអ្នកទាំងពីរដើរទ្រេតទ្រោតចុះឡើងៗ (រយៈពេលខ្លី) តែទីបំផុតវានៅតែដើរតាមគ្នាឆ្ពោះទៅមុខជាដដែល (ទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែង)។ |
| FDI | គឺជាការវិនិយោគទុនដោយក្រុមហ៊ុនឬបុគ្គលពីប្រទេសមួយ ទៅក្នុងសកម្មភាពអាជីវកម្មដែលមានទីតាំងនៅប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ដោយមានការគ្រប់គ្រងនិងដំណើរការអាជីវកម្មនោះដោយផ្ទាល់ដើម្បីទទួលបានផលចំណេញ។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនបរទេសមកសាងសង់រោងចក្រផ្ទាល់នៅស្រុកយើង ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែផ្ញើទំនិញមកលក់តាមឈ្មួញកណ្តាល។ |
| Electic Paradigm | ជាទ្រឹស្ដីសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ពីមូលហេតុដែលក្រុមហ៊ុនពហុជាតិសម្រេចចិត្តវិនិយោគនៅបរទេស ដោយផ្អែកលើអត្ថប្រយោជន៍៣គឺ៖ ភាពជាម្ចាស់ (Ownership) ទីតាំង (Location) និងការធ្វើសមាហរណកម្មផ្ទៃក្នុង (Internalization)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តថាតើគួរធ្វើម្ហូបញ៉ាំខ្លួនឯងដោយប្រើរូបមន្តប្រចាំត្រកូល (ភាពជាម្ចាស់) ឬទៅញ៉ាំនៅហាង (ចំណេញពេល និងទីតាំងល្អ)។ |
| OLS | វិធីសាស្ត្រការ៉េអប្បបរមាធម្មតា គឺជាបច្ចេកទេសស្ថិតិសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរពឹងផ្អែក ដោយស្វែងរកបន្ទាត់មួយដែលកាត់បន្ថយកំហុសសរុប (គម្លាតពីរង្វាស់ពិតប្រាកដទៅបន្ទាត់ទស្សន៍ទាយ) ឱ្យនៅតិចបំផុត។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយនៅកណ្តាលហ្វូងចំណុចនៅលើក្រដាស ដើម្បីទាយមើលថាតើចំណុចបន្ទាប់នឹងអាចលេចឡើងនៅត្រង់ណា។ |
| VAR | គំរូវ៉ិចទ័រស្វ័យតម្រែតម្រង់ គឺជាគំរូស៊េរីពេលវេលាដែលអថេរនីមួយៗត្រូវបានពន្យល់ដោយតម្លៃអតីតកាលរបស់វា និងតម្លៃអតីតកាលនៃអថេរផ្សេងទៀតទាំងអស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធ។ វាត្រូវប្រើនៅពេលដែលទិន្នន័យមិនមានទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែង (No cointegration)។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយអាកាសធាតុថ្ងៃស្អែក ដោយយកទាំងកម្រិតសីតុណ្ហភាពថ្ងៃនេះ និងល្បឿនខ្យល់កាលពីម្សិលមិញមកគិតបញ្ចូលគ្នាដំណាលគ្នាតែម្តង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
