បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីរបៀបដែលការរីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងការស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការជួបប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយផ្ទាល់ (Reluctance to contact) បានផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថនៃការទទួលទានអាហារ និងជះឥទ្ធិពលដល់ឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ទង់មតិអតិថិជនតាមប្រព័ន្ធអនឡាញរួមបញ្ចូលជាមួយនឹងទិន្នន័យលក់រាយ ដើម្បីវិភាគពីបំរែបំរួលនៃការទិញទំនិញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordered Logit Analysis (Consumer Survey Data) ការវិភាគតក្កវិជ្ជាតាមលំដាប់ (ទិន្នន័យស្ទង់មតិអតិថិជន) |
អាចវាស់វែងពីកម្រិតនៃចេតនា ឬការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អតិថិជនដោយផ្អែកលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រ (អាយុ ភេទ ប្រាក់ចំណូល) និងកម្រិតនៃការចៀសវាងការប៉ះពាល់ (RTC)។ | ពឹងផ្អែកលើការឆ្លើយតបដោយខ្លួនឯង (Self-reported) ដែលអាចមានភាពលម្អៀង ឬខុសពីអាកប្បកិរិយាជាក់ស្តែង។ | បានរកឃើញថា RTC មានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងការកាត់បន្ថយការទិញទំនិញផ្ទាល់ (Offline) និងការញ៉ាំអាហារនៅហាង ប៉ុន្តែបង្កើនការទិញតាមអនឡាញ (Online)។ |
| Retail POS Data Analysis (Nielsen Korea) ការវិភាគទិន្នន័យលក់រាយ (ទិន្នន័យ POS ពី Nielsen Korea) |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យជាក់ស្តែង និងសត្យានុម័តអំពីបរិមាណលក់ និងនិន្នាការទីផ្សារពិតប្រាកដ ដោយគ្មានការលម្អៀងពីការចងចាំរបស់អ្នកឆ្លើយតប។ | មិនអាចផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតអំពីលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រ ឬមូលហេតុស៊ីជម្រៅនៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តទិញរបស់អតិថិជនម្នាក់ៗឡើយ។ | បានបញ្ជាក់ថាការលក់នៅផ្សារទំនើបធំៗ (Hypermarkets) ធ្លាក់ចុះ ៤,៨% ខណៈហាងតូចៗក្បែរផ្ទះ និងផ្សារអនឡាញមានកំណើនលក់កើនឡើងគួរកត់សម្គាល់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានចាំបាច់មួយចំនួនដូចជា ទិន្នន័យស្ទង់មតិអតិថិជនតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ទិន្នន័យលក់រាយពីទីផ្សារ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងក្នុងអំឡុងពេលផ្ទុះជំងឺកូវីដ-១៩ ដំណាក់កាលដំបូង ដោយផ្តោតលើអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត និងមិនបានរាប់បញ្ចូលមនុស្សចាស់អាយុលើសពី ៦០ ឆ្នាំឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការពឹងផ្អែកលើការទិញអនឡាញភាគច្រើនមានតែនៅតាមទីក្រុងធំៗ ខណៈប្រជាជននៅតាមជនបទនៅតែពឹងផ្អែកខ្លាំងលើផ្សារប្រពៃណី (Wet markets) ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះមិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទកម្ពុជាបានទាំងស្រុងនោះទេ។
ទោះបីជាបរិបទសង្គមខុសគ្នាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការវិភាគពីការផ្លាស់ប្តូរនិន្នាការទីផ្សារម្ហូបអាហារ និងការកើនឡើងនៃពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីការវិវឌ្ឍនៃអាកប្បកិរិយាអតិថិជននេះ នឹងជួយដល់រាជរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជនកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ទីផ្សារឌីជីថល និងសន្តិសុខស្បៀងក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ordered Logit Analysis (ការវិភាគតក្កវិជ្ជាតាមលំដាប់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយ ឬវិភាគលើទិន្នន័យដែលមានលក្ខណៈជាចំណាត់ថ្នាក់តាមលំដាប់ (ឧទាហរណ៍៖ ចម្លើយពីកម្រិតទី១ "មិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ" ដល់កម្រិតទី៧ "យល់ព្រមខ្លាំងបំផុត") ដើម្បីស្វែងយល់ពីកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ជម្រើសទាំងនោះ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីទាយមើលថា តើកត្តាអ្វីខ្លះ (ដូចជាអាយុ ឬចំណូល) ធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់រើសយកចម្លើយលេខ១ លេខ២ ឬលេខ៣ លើកម្រងសំណួរស្ទង់មតិ។ |
| Reluctance to Contact / RTC (ការស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការប៉ះពាល់ ឬទំនាក់ទំនង) | គឺជាកម្រិតនៃភាពភ័យខ្លាច ឬការមិនចង់ប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយផ្ទាល់ជាមួយអ្នកដទៃក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺឆ្លង ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាការឈប់ទៅញ៉ាំអាហារនៅហាង ហើយងាកមកកម្ម៉ង់តាមអនឡាញវិញ។ | ដូចជាអារម្មណ៍ដែលយើងខ្លាចឆ្លងជំងឺកូវីដ ទើបយើងសុខចិត្តនៅផ្ទះ ហើយបញ្ជាទិញឥវ៉ាន់តាមទូរស័ព្ទជំនួសឱ្យការដើរទៅទិញ និងជួបមនុស្សផ្ទាល់នៅតាមទីផ្សារ។ |
| Home Meal Replacement / HMR (អាហារជំនួសការចម្អិននៅផ្ទះ) | សំដៅលើផលិតផលអាហារដែលត្រូវបានចម្អិនរួចរាល់ ឬរៀបចំគ្រឿងទេសជាស្រេច ដែលអតិថិជនគ្រាន់តែយកទៅកម្តៅ ឬចម្អិនបន្តិចបន្តួចនៅផ្ទះក៏អាចបរិភោគបានភ្លាមៗ ដោយសន្សំសំចៃពេលវេលា។ | ដូចជាកញ្ចប់មីស៊ុប ឬប្រអប់បាយកកនៅក្នុងទូទឹកកកផ្សារម៉ាត ដែលយើងគ្រាន់តែដាក់ក្នុងម៉ាស៊ីនកម្តៅ (Microwave) រយៈពេល២នាទី គឺអាចញ៉ាំបានតែម្តង ដោយមិនបាច់ហាន់សាច់ ឬលាងបន្លែឡើយ។ |
| Point of Sales Data / POS Data (ទិន្នន័យចំណុចលក់) | ជាទិន្នន័យជាក់ស្តែងដែលប្រមូលបានពីម៉ាស៊ីនគិតលុយនៅតាមហាង ឬផ្សារទំនើប ដែលកត់ត្រាពីបរិមាណ ទំហំទឹកប្រាក់ និងប្រភេទមុខទំនិញដែលអតិថិជនបានទិញជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ | ដូចជាវិក្កយបត្រវែងៗដែលអ្នកគិតលុយហែកឱ្យយើង ដែលប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័ររបស់ហាងយកវាទៅបូកសរុបដើម្បីវិភាគមើលថា ថ្ងៃនេះហាងលក់ទំនិញអ្វីដាច់ជាងគេ។ |
| Risk Perception (ការយល់ឃើញពីហានិភ័យ) | គឺជាការវាយតម្លៃ ឬក្តីបារម្ភជាលក្ខណៈបុគ្គល ឬសង្គមទៅលើកម្រិតនៃគ្រោះថ្នាក់អ្វីមួយ (ឧ. ការឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩) ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាពីហានិភ័យជាក់ស្តែង អាស្រ័យលើបរិមាណនៃការទទួលព័ត៌មាន និងបទពិសោធន៍របស់ពួកគេ។ | ដូចជាពេលយើងមើលព័ត៌មានឃើញគេផ្សាយពីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ច្រើនដង យើងចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ខ្លាចមិនហ៊ានជិះម៉ូតូ ទោះបីជាការពិតផ្លូវដែលយើងជិះមិនសូវមានគ្រោះថ្នាក់ក៏ដោយ។ |
| Hypermarket (ផ្សារទំនើបខ្នាតធំ) | គឺជាហាងលក់ទំនិញរាយខ្នាតធំសម្បើម ដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងផ្សារទំនើបលក់គ្រឿងទេស (Supermarket) និងហាងលក់ទំនិញទូទៅ (Department store) ដោយមានលក់ទំនិញគ្រប់ប្រភេទនៅក្រោមដំបូលតែមួយ និងមានមនុស្សចេញចូលច្រើន។ | ដូចជាផ្សារទំនើបអ៊ីអន (AEON Mall) ដែលលក់ទំនិញចម្រុះតាំងពីសាច់ បន្លែ សម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងសង្ហារិមនៅក្នុងកន្លែងតែមួយធំទូលាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
