បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៃការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនថៃ-ឡាវ ជាពិសេសផ្តោតលើខេត្តអ៊ូដនថានី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យតាមរយៈការពិភាក្សាក្រុមគោលដៅ ដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងរដ្ឋ និងឯកជន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Tourism Sector Impact Analysis ការវិភាគផលប៉ះពាល់លើវិស័យទេសចរណ៍ |
មានសក្តានុពលងើបឡើងវិញលឿននៅពេលបើកប្រទេសវិញ តាមរយៈទេសចរណ៍វេជ្ជសាស្ត្រ និងការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មី (ឧ. រថភ្លើងចិន-ឡាវ)។ | ជារបបគំហើញដែលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតពីការបិទខ្ទប់ (Lockdown) ធ្វើឱ្យបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល និងអាជីវកម្មជាច្រើនត្រូវបិទទ្វារ។ | ភ្ញៀវទេសចរបរទេសបានធ្លាក់ចុះរហូតដល់ ៨០,៥០% ក្នុងឆ្នាំ២០២០ និង ៩៥,៩០% ក្នុងឆ្នាំ២០២១ បើធៀបនឹងមុនពេលមានវិបត្តិ។ |
| Border Trade Sector Impact Analysis ការវិភាគផលប៉ះពាល់លើពាណិជ្ជកម្មព្រំដែន |
មានភាពរឹងមាំ និងធន់នឹងវិបត្តិ ដោយសារការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដែលប្រទេសជិតខាងត្រូវការចាំបាច់មិនអាចខ្វះបាន។ | ជួបប្រទះការកើនឡើងថ្លៃដើមភស្តុភារកម្ម (Logistics) និងភាពយឺតយ៉ាវដោយសារវិធានការត្រួតពិនិត្យសុខភាពយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនៅច្រកព្រំដែន។ | ទំហំពាណិជ្ជកម្មរួមធ្លាក់ចុះត្រឹមតែ ៤% ប៉ុណ្ណោះក្នុងឆ្នាំ២០២០ ហើយការនាំចេញបានកើនឡើងវិញ ១៧,២០% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២១។ |
| Labor Market Impact Analysis ការវិភាគផលប៉ះពាល់លើទីផ្សារការងារ |
កម្មករបង្ហាញពីភាពបត់បែនដោយផ្លាស់ប្តូរទៅធ្វើការក្នុងវិស័យកសិកម្ម ឬពង្រឹងជំនាញថ្មី (Upskilling) ដើម្បីលក់ទំនិញតាមអនឡាញ។ | កម្មករក្រៅប្រព័ន្ធ និងពលករចំណាកស្រុករងគ្រោះខ្លាំង ដោយបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលភ្លាមៗ និងគ្មានសំណាញ់សុវត្ថិភាពសង្គមគ្រប់គ្រាន់។ | ចំនួនអ្នកស្នើសុំអត្ថប្រយោជន៍និកម្មភាព (បាត់បង់ការងារ) បានកើនឡើងយ៉ាងគំហុកដល់ ១,៣៨៤% នៅក្នុងឆ្នាំ២០២០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើធនធានបច្ចេកវិទ្យាកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចស៊ីជម្រៅ និងការសម្របសម្រួលកិច្ចពិភាក្សាជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតសំខាន់តែនៅក្នុងខេត្តអ៊ូដនថានី (Udon Thani) ប្រទេសថៃ ដែលជាខេត្តមានព្រំដែនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេសឡាវ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ថិតិថៃ និងមានអ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន (Key Informants) ចំនួន១៤រូបប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនិងបរិបទនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ដោយសារកម្ពុជាមានខេត្តព្រំដែនជាច្រើនដែលពឹងផ្អែកលើពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន វិស័យទេសចរណ៍ និងពលករចំណាកស្រុក ដែលអាចយកជាគំរូមេរៀនក្នុងការសិក្សាពីភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ច។
របកគំហើញនិងយុទ្ធសាស្ត្របន្សាំខ្លួន (Adaptation strategies) ក្នុងឯកសារនេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់រៀបចំគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចនៅតាមតំបន់ព្រំដែនរបស់កម្ពុជា។
ការអនុវត្តយន្តការសម្របសម្រួលពហុភាគីយ៉ាងសកម្ម និងការជំរុញអក្ខរកម្មឌីជីថល នឹងជួយឱ្យសេដ្ឋកិច្ចតាមតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជាមានភាពរឹងមាំអាចទប់ទល់នឹងវិបត្តិសកលក្នុងពេលអនាគតបានកាន់តែប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Focus Group Discussion (FGD) | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យដែលប្រមូលផ្តុំមនុស្សមួយក្រុមតូច (ជាទូទៅ ៥ ទៅ ៨ នាក់) ដែលជាអ្នកមានការពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីពិភាក្សានិងផ្តល់មតិយោបល់ស៊ីជម្រៅលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយ ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ ដើម្បីស្វែងយល់ពីបញ្ហាពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការហៅមេភូមិ និងចាស់ទុំក្នុងស្រុកមួយក្រុមមកអង្គុយជុំគ្នាផឹកកាហ្វេ ហើយជជែកដេញដោលគ្នារកដំណោះស្រាយលើបញ្ហាណាមួយនៅក្នុងភូមិ។ |
| Gross Provincial Product (GPP) | សូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលវាស់ស្ទង់តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាកម្មចុងក្រោយទាំងអស់ ដែលត្រូវបានផលិតឡើងនៅក្នុងព្រំប្រទល់ភូមិសាស្ត្រនៃខេត្តមួយ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដើម្បីបង្ហាញពីទំហំនិងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តនោះ។ | ដូចជាការបូកសរុបប្រាក់ចំណូលទាំងអស់ដែលអ្នកភូមិគ្រប់គ្នារកបានក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីចង់ដឹងថាភូមិនោះមានភាពមានបានកម្រិតណា។ |
| Omni-channel | យុទ្ធសាស្ត្រលក់និងទីផ្សារដែលតភ្ជាប់បណ្តាញទំនាក់ទំនងទាំងអស់ (ទាំងអនឡាញ ដូចជាវេបសាយ បណ្តាញសង្គម និងអហ្វឡាញ ដូចជាហាងផ្ទាល់) ឱ្យមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាតែមួយ ដើម្បីផ្តល់បទពិសោធន៍ទិញទំនិញកាន់តែងាយស្រួលនិងមិនរអាក់រអួលដល់អតិថិជន។ | ដូចជាការបើកតូបលក់ទំនិញផង ឡាយលក់តាមហ្វេសប៊ុកផង និងមានសេវាដឹកជញ្ជូនដល់ផ្ទះផង ដើម្បីឱ្យអតិថិជនងាយស្រួលទិញតាមច្រកណាក៏បាន។ |
| Ethnocentrism | ផ្នត់គំនិតឬឥរិយាបថដែលចាត់ទុកវប្បធម៌ ឬផលិតផលនៃជាតិសាសន៍របស់ខ្លួនឯងថាប្រសើរជាង ឬសំខាន់ជាងប្រទេសដទៃ ដែលក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចពេលមានវិបត្តិ វាសំដៅលើការគាំទ្រតែទំនិញក្នុងស្រុក ហើយកាត់បន្ថយការនាំចូល។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលគិតថាមហូបដែលម្តាយខ្លួនធ្វើឆ្ងាញ់ជាងគេបំផុតលើលោក ហើយមិនព្រមសាកល្បងហូបម្ហូបអ្នកដទៃទាល់តែសោះទោះក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ |
| Medical Tourism | ការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែនពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត ក្នុងគោលបំណងចម្បងដើម្បីស្វែងរកសេវាថែទាំសុខភាព ពិនិត្យព្យាបាលជំងឺ ឬការវះកាត់កែសម្ផស្ស ដោយឆ្លៀតពេលសម្រាកលំហែកាយជាលក្ខណៈទេសចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសគោលដៅនោះផងដែរ។ | ដូចជាការជិះឡានឆ្លងដែនទៅពេទ្យនៅប្រទេសថៃដើម្បីពិនិត្យសុខភាពផង និងឆ្លៀតដើរលេងទិញឥវ៉ាន់និងហូបអាហារឆ្ងាញ់ៗនៅទីនោះផងមុនពេលត្រឡប់មកវិញ។ |
| Public-Private Partnership | យន្តការនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលនិងវិស័យឯកជន (ជួនកាលរួមទាំងប្រជាពលរដ្ឋ) ដើម្បីរួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា ផ្តល់មូលនិធិ ឬគ្រប់គ្រងសេវាកម្មសាធារណៈ ដែលជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកថវិការដ្ឋនិងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការស្តារសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាមេឃុំចេញដី ហើយអ្នកជំនួញចេញលុយសាងសង់ផ្សារ ដើម្បីឱ្យអ្នកភូមិមានកន្លែងលក់ដូរ រួចហើយទាញយកផលប្រយោជន៍រួមគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
