បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ នាខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ ទៅលើការងារ ប្រាក់ចំណូលរបស់កម្មករនិយោជិត និងស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហគ្រាសក្នុងប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ គណៈកម្មាធិការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យឯកជន (Ban IV) និងសារព័ត៌មាន VnExpress បានធ្វើការស្ទង់មតិរហ័សតាមប្រព័ន្ធអនឡាញទូទាំងប្រទេសដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែង។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺកូវីដ-១៩ ទៅលើទីផ្សារការងារ និងប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមកំឡុងការផ្ទុះឡើងនាខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១។ ទិន្នន័យបង្ហាញពីអត្រាអ្នកបាត់បង់ការងារខ្ពស់ និងការផ្អាកអាជីវកម្មយ៉ាងច្រើនដោយសារការបិទខ្ទប់ និងការរអាក់រអួលនៃខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ការបាត់បង់ការងារ និងហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុបុគ្គល (Job Loss and Personal Financial Risk) | កម្មករនិយោជិតភាគច្រើនបានបាត់បង់ការងារ ហើយពាក់កណ្តាលនៃអ្នកដែលបាត់បង់ការងារមានប្រាក់សន្សំដែលអាចទប់ទល់ការរស់នៅបានតិចជាងមួយខែប៉ុណ្ណោះ។ | ៦២% នៃអ្នកឆ្លើយតបសរុប ៦៩.១៣២ នាក់ បានបាត់បង់ការងារ ដែលក្នុងនោះ ៥០% មានប្រាក់សន្សំរស់បានតិចជាង ១ ខែ និង ៣៧,២% មានប្រាក់សន្សំរស់បានតិចជាង ៣ ខែ។ |
| ការផ្អាកអាជីវកម្មបណ្តោះអាសន្ន (Temporary Business Suspension) | សហគ្រាសភាគច្រើនត្រូវបានបង្ខំឱ្យផ្អាកប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន ដោយមូលហេតុចម្បងគឺការដាច់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងការមិនអាចបំពេញតាមបទប្បញ្ញត្តិបិទខ្ទប់។ | ៦៩% នៃអាជីវកម្មចំនួន ២១.៥១៧ ត្រូវបានផ្អាក ដែលក្នុងនោះ ៣៥,៤% ដោយសារដាច់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និង ២១,៣% ដោយសារមិនអាចអនុវត្តតាមវិធានការទប់ស្កាត់នៅមូលដ្ឋានបាន។ |
| បញ្ហាប្រឈមនៃលំហូរសាច់ប្រាក់សហគ្រាស (Enterprise Cash Flow Challenges) | អាជីវកម្មដែលបានផ្អាកប្រតិបត្តិការកំពុងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតសាច់ប្រាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលអាចរុញច្រានពួកគេឱ្យឈានទៅរកការក្ស័យធនប្រសិនបើមិនមានអន្តរាគមន៍ទាន់ពេល។ | ជិត ៤០% នៃអាជីវកម្មដែលបានផ្អាក មានសាច់ប្រាក់បម្រុងទុកសម្រាប់ទ្រទ្រង់ប្រតិបត្តិការបានត្រឹមតែតិចជាង ១ ខែប៉ុណ្ណោះ។ |
| បញ្ហាក្នុងការចល័ត និងភស្តុភារកម្ម (Mobility and Logistics Issues) | បទប្បញ្ញត្តិមិនស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងខេត្តក្រុង និងការរឹតបន្តឹងការធ្វើដំណើរ បានធ្វើឱ្យការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។ | អាជីវកម្មបានរាយការណ៍ពីការកើនឡើងនៃថ្លៃដើមភស្តុភារកម្ម ដោយសារច្បាប់ចម្លងនិងវិធានការខុសៗគ្នាតាមខេត្ត និងបានទាមទារឱ្យមានការគ្រប់គ្រងតាមរយៈប្រព័ន្ធកូដ QR តែមួយកម្រិតជាតិ។ |
ផ្អែកលើការស្ទង់មតិនេះ របាយការណ៍បានផ្តល់នូវអនុសាសន៍ជាបន្ទាន់ដើម្បីសង្គ្រោះអាជីវកម្ម និងជួយដល់កម្មករនិយោជិតដែលរងផលប៉ះពាល់។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ (Government and Financial Institutions) | ផ្តល់កម្ចីដែលមានអត្រាការប្រាក់ទាប (១-៣%) ដើម្បីជួយក្រុមហ៊ុនទូទាត់ប្រាក់ខែឱ្យបុគ្គលិក និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធបំណុល ឬពន្យារពេលសងប្រាក់ដើម។ | ខ្ពស់ (High) |
| ក្រសួងសុខាភិបាល និងវិស័យឯកជន (Ministry of Health and Private Sector) | ពន្លឿនការចាក់វ៉ាក់សាំងដោយផ្តល់អាទិភាពដល់កម្មកររោងចក្រ អ្នកដឹកជញ្ជូន (Shipper) និងអនុញ្ញាតឱ្យគ្លីនិកឯកជនចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំង។ | ខ្ពស់ (High) |
| អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងក្រសួងដឹកជញ្ជូន (Local Authorities and Ministry of Transport) | បង្កើតប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការធ្វើដំណើរតាមកូដ QR ដែលមានស្តង់ដាររួមទូទាំងប្រទេស ដើម្បីសម្រួលដល់លំហូរដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងបញ្ចៀសការស្ទះខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។ | ខ្ពស់ (High) |
| រដ្ឋបាលសារពើពន្ធ និងក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាសាធារណៈ (Tax Administration and Utility Companies) | កាត់បន្ថយពន្ធលើប្រាក់ចំណូលសហគ្រាស (CIT) កាត់បន្ថយពន្ធលើតម្លៃបន្ថែម (VAT) និងបញ្ចុះថ្លៃអគ្គិសនី និងទឹកសម្រាប់អាជីវកម្មដែលរងផលប៉ះពាល់។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានតម្លៃជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃ និងត្រៀមលក្ខណៈទប់ទល់នឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្តាលមកពីការរអាក់រអួលខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល ឬវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈ។ ការយល់ដឹងពីភាពងាយរងគ្រោះនៃលំហូរសាច់ប្រាក់របស់សហគ្រាស និងកង្វះខាតប្រាក់សន្សំរបស់កម្មករ គឺចាំបាច់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយគាំពារសង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ច។
បទពិសោធន៍ពីការស្ទង់មតិនេះបង្ហាញថា កម្ពុជាគួរតែផ្តោតលើការកសាងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមដែលរហ័ស និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល (ដូចជាប្រព័ន្ធប័ណ្ណសមធម៌) ដើម្បីជួយសង្គ្រោះអាជីវកម្ម និងពលរដ្ឋក្នុងពេលមានវិបត្តិបន្ទាន់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cash Flow | លំហូរសាច់ប្រាក់សំដៅលើចលនានៃប្រាក់ចូលនិងចេញពីអាជីវកម្ម។ ក្នុងបរិបទវិបត្តិនេះ វាគឺជាប្រភពហិរញ្ញវត្ថុដែលអាចឱ្យក្រុមហ៊ុនទូទាត់ចំណាយប្រតិបត្តិការរាល់ថ្ងៃ (ប្រាក់ខែបុគ្គលិក ថ្លៃឈ្នួលទីតាំង) នៅពេលដែលអាជីវកម្មមិនមានចំណូលពីការលក់ ដែលតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលមានអន្តរាគមន៍ផ្តល់កម្ចីសង្គ្រោះ។ | ប្រៀបបាននឹងឈាមដែលហូរចិញ្ចឹមរាងកាយ បើគ្មានសាច់ប្រាក់បង្វិលទេ អាជីវកម្មទោះបីជាធំប៉ុណ្ណាក៏នឹងត្រូវដួលរលំដែរ។ |
| Supply Chain Disruption | ការរអាក់រអួល ឬការដាច់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កើតឡើងនៅពេលដែលដំណើរការផលិត ការដឹកជញ្ជូន ឬការចែកចាយទំនិញត្រូវផ្អាក ដោយសារការបិទខ្ទប់តំបន់ ឬកង្វះវត្ថុធាតុដើម ដែលធ្វើឱ្យរោងចក្រមិនអាចផលិតទំនិញបានទោះបីជាមានការបញ្ជាទិញក៏ដោយ។ | ដូចជាការស្ទះបំពង់ទឹក ដែលធ្វើឱ្យទឹក (វត្ថុធាតុដើម) មិនអាចហូរទៅដល់ចុងភៅ (រោងចក្រ) ដើម្បីចម្អិនម្ហូបបាន។ |
| 3 On-site Model (Mô hình 3 tại chỗ) | នេះគឺជាគោលនយោបាយទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតពិសេសមួយរបស់វៀតណាម ដែលតម្រូវឱ្យកម្មកររោងចក្រ "ធ្វើការ ហូបចុក និងស្នាក់នៅ" ក្នុងទីតាំងរោងចក្រតែម្តង ដើម្បីធានាថាខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មមិនដាច់ និងទប់ស្កាត់ការនាំមេរោគពីសហគមន៍ចូលរោងចក្រ។ | ប្រៀបដូចជាការបោះជំរុំបិទខ្ទប់នៅក្នុងកន្លែងធ្វើការ ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលិកចេញចូលទៅផ្ទះឡើយក្នុងអំឡុងពេលផ្ទុះជំងឺ។ |
| Debt Restructuring | ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធបំណុលឡើងវិញ គឺជាការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុជាមួយធនាគារកណ្តាល និងធនាគារពាណិជ្ជ ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយលក្ខខណ្ឌសងប្រាក់ ដូចជាការពន្យារពេលសងប្រាក់ដើម ឬការបញ្ចុះអត្រាការប្រាក់ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះអាជីវកម្មដែលកំពុងបាត់បង់ចំណូល។ | ដូចជាការសុំម្ចាស់ផ្ទះពន្យារពេលបង់ថ្លៃឈ្នួលផ្ទះនៅពេលដែលយើងបាត់បង់ការងារបណ្តោះអាសន្ន។ |
| Green Lane (Luồng xanh) | គន្លងបៃតង គឺជាប្រព័ន្ធអនុញ្ញាតពិសេសក្នុងការដឹកជញ្ជូនដែលរដ្ឋាភិបាលបង្កើតឡើង (ជាទូទៅប្រើប្រព័ន្ធកូដ QR) ដើម្បីឱ្យយានយន្តដឹកទំនិញចាំបាច់អាចធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តំបន់បិទខ្ទប់បានលឿន ដោយកាត់បន្ថយការត្រួតពិនិត្យរដ្ឋបាលស្មុគស្មាញនៅតាមព្រំដែនខេត្ត។ | ដូចជាផ្លូវអាទិភាពសម្រាប់រថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ដែលអាចបើកបរឆ្លងកាត់ភ្លើងស្តុបក្រហមបានដោយមិនមានការរារាំង។ |
| Value Added Tax (VAT) | ពន្ធលើតម្លៃបន្ថែម គឺជាពន្ធប្រយោលដែលគិតលើតម្លៃទំនិញនិងសេវាកម្ម។ ក្នុងពេលមានវិបត្តិ របាយការណ៍នេះបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកាត់បន្ថយអត្រាពន្ធនេះដើម្បីបន្ទាបតម្លៃទំនិញ ជំរុញការទិញពីអ្នកប្រើប្រាស់ និងជួយសម្រាលបន្ទុកចំណាយប្រតិបត្តិការរបស់អាជីវកម្ម។ | គឺជាប្រាក់បន្ថែមដែលអ្នកទិញត្រូវបង់ឱ្យរដ្ឋនៅពេលទិញទំនិញ ដូចជាពេលទិញកាហ្វេមួយកែវត្រូវបង់ពន្ធបន្ថែម ១០% ពីលើតម្លៃដើម។ |
| Foreign Direct Investment (FDI) | ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស សំដៅលើក្រុមហ៊ុនដែលមានម្ចាស់ភាគហ៊ុនឬដើមទុនជាកាតព្វកិច្ចពីបរទេស។ នៅក្នុងរបាយការណ៍នេះ ក្រុមហ៊ុន FDI ភាគច្រើនមានភាពធន់នឹងវិបត្តិខ្ពស់ជាងក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក ដោយសារមានការគាំទ្រមូលធនពីក្រុមហ៊ុនមេនៅក្រៅប្រទេស។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិយកលុយនិងបច្ចេកវិទ្យាមកសាងសង់រោងចក្ររកស៊ីនៅក្នុងប្រទេសយើង។ |
| Patient Zero / Confirmed Case (F0) | នៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងជំងឺរាតត្បាត វាកូដសម្រាប់ហៅអ្នកដែលបានធ្វើតេស្តវិជ្ជមានកូវីដ-១៩។ ការរកឃើញ F0 ក្នុងរោងចក្រនីមួយៗអាចបណ្តាលឱ្យរោងចក្រនោះត្រូវផ្អាកប្រតិបត្តិការភ្លាមៗដើម្បីធ្វើចត្តាឡីស័ក ដែលទាមទារឱ្យមានគោលនយោបាយបំបែកអ្នកជំងឺចេញឱ្យបានលឿន។ | សំដៅលើ "អ្នកជំងឺផ្ទាល់" ឬអ្នកដែលមានផ្ទុកមេរោគដោយផ្ទាល់នៅក្នុងខ្សែសង្វាក់នៃការចម្លងរោគនៅក្នុងសហគមន៍ឬរោងចក្រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
