បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងកំណត់និងវាយតម្លៃពីកម្រិតនៃឥទ្ធិពលរបស់កត្តាម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចទៅលើលំហូរទុនវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) ចូលមកក្នុងប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យប្រចាំត្រីមាសពីឆ្នាំ២០០៥ ដល់ ២០២០ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តបរិមាណដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែងនៃអថេរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Autoregressive Distributed Lag (ARDL) ម៉ូដែលចែកចាយកម្រិតថយក្រោយ (ARDL) |
អាចវិភាគទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែងនៃអថេរ ទោះបីជាទិន្នន័យមានកម្រិតសមាហរណកម្មខុសគ្នារវាង I(0) និង I(1) ក៏ដោយ។ វាស័ក្តិសមសម្រាប់សំណាកទិន្នន័យតូច និងផ្តល់លទ្ធផលគួរឱ្យទុកចិត្ត។ | មិនអាចប្រើប្រាស់បានទេ ប្រសិនបើមានអថេរណាមួយស្ថិតក្នុងកម្រិតសមាហរណកម្ម I(2)។ ការជ្រើសរើសចំនួន Lag ខុសអាចធ្វើឱ្យម៉ូដែលមិនត្រឹមត្រូវ។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា GDP, អតិផរណា និងភាពបើកចំហពាណិជ្ជកម្ម មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ខណៈអត្រាការប្រាក់ អត្រាប្តូរប្រាក់ និងគណនីចរន្តមានឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានទៅលើ FDI របស់វៀតណាម។ |
| Ordinary Least Squares (OLS) វិធីសាស្ត្រការ៉េអប្បបរមាធម្មតា (OLS) |
ជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានដែលងាយស្រួលក្នុងការគណនា បកស្រាយ និងយល់អំពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ។ | អាចផ្តល់លទ្ធផលក្លែងក្លាយ (Spurious regression) ប្រសិនបើទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាមិនមានភាពនឹងនរ (Non-stationary) ដែលជារឿយៗតែងតែកើតមានក្នុងទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សាមុនៗ (ឧទាហរណ៍ Hoang Thi Thu, 2007) ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានជ្រើសរើសក្នុងការសិក្សានេះទេ ដោយសារបញ្ហាភាពមិននឹងនរនៃទិន្នន័យនៅកម្រិត I(1)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយថវិកាជាក់លាក់ទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ និងទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាដែលប្រមូលបានពីស្ថាប័នផ្លូវការ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសវៀតណាមពីឆ្នាំ ២០០៥ ដល់ ២០២០។ នេះមានន័យថាលទ្ធផលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនៃប្រទេសដែលមានមូលដ្ឋានផលិតកម្មធំ និងប្រាក់ស្រុករបស់ខ្លួនមានឥទ្ធិពលខ្លាំង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចតូចជាង និងមានកម្រិតដុល្លារូបនីយកម្ម (Dollarization) ខ្ពស់ ការទាញយកលទ្ធផលទាំងនេះទៅអនុវត្តផ្ទាល់ត្រូវធ្វើឡើងដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេសលើអថេរអត្រាប្តូរប្រាក់ និងអត្រាការប្រាក់។
វិធីសាស្ត្រ ARDL នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ស្ថាប័នកម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទាក់ទាញវិនិយោគទុនបរទេស។
ជារួម ការអនុវត្តម៉ូដែលនេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រ និងទិន្នន័យរឹងមាំសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការកែទម្រង់គោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីប្រកួតប្រជែងទាក់ទាញ FDI កាន់តែច្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ARDL method | ម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យា (Autoregressive Distributed Lag) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវិភាគ និងស្វែងរកទំនាក់ទំនងទាំងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែងរវាងអថេរផ្សេងៗ ទោះបីជាទិន្នន័យទាំងនោះមានកម្រិតនៃភាពនឹងនរ (Stationarity) ខុសគ្នាក៏ដោយ (ត្រឹមកម្រិត I(0) និង I(1))។ | ដូចជាការតាមដានទម្លាប់នៃការចំណាយរបស់អ្នក (អថេរអាស្រ័យ) ដោយផ្អែកលើប្រាក់ខែខែនេះ ប្រាក់ខែខែមុនៗ និងអតិផរណាទំនិញ ដើម្បីមើលថាវាប៉ះពាល់យ៉ាងណាក្នុងរយៈពេលខ្លី និងវែង។ |
| Dickey Fuller (ADF) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីធ្វើតេស្តថា តើទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាមួយមាន "ភាពនឹងនរ" (Stationary) ឬអត់ ពោលគឺមធ្យម និងវ៉ារ្យង់របស់វាមិនប្រែប្រួលតាមពេលវេលា ដែលនេះជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់មុននឹងយកទិន្នន័យទៅរត់ម៉ូដែល។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលចង្វាក់បេះដូងរបស់អ្នកជំងឺ ថាតើវាលោតទៀងទាត់ (នឹងនរ) ឬលោតខុសប្រក្រតី មុននឹងគ្រូពេទ្យសម្រេចចិត្តផ្តល់ថ្នាំព្យាបាល។ |
| bound-test | ការធ្វើតេស្តស្ថិតិមួយ (បង្កើតដោយ Pesaran) នៅក្នុងម៉ូដែល ARDL ដើម្បីបញ្ជាក់ថាតើអថេរដែលយើងកំពុងសិក្សាពិតជាមានទំនាក់ទំនងដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយគ្នាក្នុងរយៈពេលវែង (Cointegration) ដែរឬទេ ទោះបីជាវាប្រែប្រួលឡើងចុះផ្តេសផ្តាសក្នុងរយៈពេលខ្លីក៏ដោយ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលសត្វឆ្កែ និងម្ចាស់របស់វាដើរលេង។ ទោះបីជាឆ្កែរត់ចុះឡើងឆ្វេងស្តាំ (បម្រែបម្រួលរយៈពេលខ្លី) តែទីបំផុតពួកវានៅតែដើរទៅដល់ផ្ទះជាមួយគ្នា (ទំនាក់ទំនងរយៈពេលវែង)។ |
| Trade openness | សូចនាករដែលវាស់វែងពីកម្រិតនៃការចូលរួមរបស់ប្រទេសមួយនៅក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដែលជាទូទៅគណនាដោយការបូកបញ្ចូលតម្លៃទំនិញនាំចេញ និងនាំចូលសរុប រួចចែកជាមួយទំហំសេដ្ឋកិច្ចសរុប (GDP) របស់ប្រទេសនោះ។ | ដូចជាការបើកទ្វារហាងធំទូលាយប៉ុណ្ណា ដើម្បីស្វាគមន៍អតិថិជនពីខាងក្រៅឱ្យចូលមកទិញ និងលក់ទំនិញជាមួយអ្នក។ |
| Current account | ផ្នែកមួយនៃជញ្ជីងទូទាត់ទូទៅរបស់ប្រទេសមួយ ដែលកត់ត្រាពីលំហូរចូល និងលំហូរចេញនៃទំនិញ សេវាកម្ម និងប្រាក់ចំណូលពីការវិនិយោគផ្សេងៗ រវាងប្រទេសនោះ និងពិភពលោក។ ប្រសិនបើវាមានសញ្ញាដក មានន័យថាប្រទេសនោះនាំចូលច្រើនជាងនាំចេញ។ | ដូចជាសៀវភៅកត់ត្រាចំណូលចំណាយប្រចាំខែរបស់គ្រួសារមួយ ដែលកត់ត្រាថាតើលុយចូលពីការលក់ដូរ និងលុយចេញពីការទិញទំនិញពីអ្នកជិតខាងមានទំហំប៉ុណ្ណា។ |
| CUSUMSQ | វិធីសាស្ត្រតេស្តស្ថិតិ (Cumulative Sum of Squares of Recursive Residuals) សម្រាប់ពិនិត្យមើលថាតើមេគុណនៃម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចមានស្ថិរភាព ឬប្រែប្រួលតាមពេលវេលាឬអត់ ដើម្បីធានាថាម៉ូដែលនោះអាចជឿទុកចិត្តបានសម្រាប់ការទស្សន៍ទាយ។ | ដូចជាការយកជញ្ជីងថ្លឹងទម្ងន់ទៅថ្លឹងដុំដែកស្តង់ដាររៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីធានាថាជញ្ជីងនោះនៅតែមានស្ថិរភាព មិនខូច និងអាចផ្តល់លទ្ធផលត្រឹមត្រូវរហូត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
