បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរវាងនគរូបនីយកម្ម និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីស្នើឡើងនូវគំរូវិភាគសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលស្របតាមបរិបទអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិនិត្យអក្សរសិល្ប៍ដើម្បីប្រមូលផ្តុំទ្រឹស្តី និងស្នើឡើងនូវគំរូវិភាគបរិមាណសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនាពេលអនាគត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Autoregressive Distributed Lag (ARDL) Model គំរូ ARDL (ការពន្យារពេលចែកចាយស្វ័យតម្រូវ) |
អាចវិភាគរកទំនាក់ទំនងទាំងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែងរវាងអថេរបានយ៉ាងល្អ។ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ជាមួយទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលា (Time-Series) ក្នុងកម្រិតអថេរផ្សេងៗគ្នា។ | ទាមទារទិន្នន័យស៊េរីពេលវេលាដែលមានទំហំគ្រប់គ្រាន់ (វែង) ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលសុក្រឹត។ មិនស័ក្តិសមសម្រាប់ទិន្នន័យដែលមានប្រទេសច្រើន (Panel Data)។ | ជាគំរូដែលអ្នកនិពន្ធបានស្នើឡើងជាផ្លូវការសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative) បន្តនៅប្រទេសវៀតណាម។ |
| Panel Data Models (FE, RE, D-GMM, PMG) គំរូវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data Models ដូចជា FE, RE, GMM) |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការវិភាគប្រៀបធៀបរវាងប្រទេសច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍ ប្រទេសអាស៊ាន) និងអាចដោះស្រាយបញ្ហា Endogeneity តាមរយៈម៉ូដែល GMM។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការគណនា និងទាមទារទិន្នន័យពេញលេញពីគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ក្នុងសំណាកស្រាវជ្រាវ។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សាមុនៗ ដើម្បីរកឃើញទំនាក់ទំនងមិនលីនេអ៊ែរ (Non-linear relationship) រវាងនគរូបនីយកម្ម និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្រូវការធនធាន ប៉ុន្តែផ្អែកលើគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometrics) ដែលបានស្នើឡើង ការអនុវត្តការសិក្សានេះត្រូវការទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រជំនាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានរចនាឡើងសម្រាប់បរិបទប្រទេសវៀតណាម ដោយស្នើឱ្យប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីអគ្គនាយកដ្ឋានស្ថិតិ (GSO) របស់វៀតណាម ប៉ុន្តែបានធ្វើការសន្និដ្ឋានដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងៗ (ចិន ប៉ាគីស្ថាន អាស៊ាន)។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ដំណើរការនគរូបនីយកម្ម និងការពឹងផ្អែកលើទុនវិនិយោគបរទេស (FDI) ស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យកត្តាទាំងនេះអាចយកមកប្រៀបធៀបគ្នាបាន។
គំរូស្រាវជ្រាវម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការវាយតម្លៃ និងការរៀបចំគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូនេះនឹងជួយអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាក្នុងការថ្លឹងថ្លែងរវាងការជំរុញនគរូបនីយកម្ម និងការធានានូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ដោយចៀសវាងផលវិបាកនៃការរីកសាយទីក្រុងដែលខ្វះផែនការ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ARDL | ជាអក្សរកាត់នៃ Autoregressive Distributed Lag គឺជាគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដែលប្រើដើម្បីវិភាគនិងប៉ាន់ស្មានទំនាក់ទំនងរវាងអថេរផ្សេងៗទាំងក្នុងរយៈពេលខ្លី និងរយៈពេលវែង ជាពិសេសនៅពេលដែលទិន្នន័យមានកម្រិតស្ថេរភាពខុសៗគ្នា។ | ដូចជាការតាមដានមើលថា តើការហាត់ប្រាណថ្ងៃនេះ ផ្តល់ផលល្អដល់សុខភាពយ៉ាងដូចម្តេចនៅថ្ងៃស្អែក (រយៈពេលខ្លី) និងក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំទៅមុខ (រយៈពេលវែង)។ |
| Granger | សំដៅលើការធ្វើតេស្តបុព្វហេតុ (Granger causality test) ដែលជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសម្រាប់វាស់ស្ទង់ថាតើអថេរមួយ (A) អាចប្រើដើម្បីទស្សន៍ទាយឬដើរតួជាមូលហេតុដែលបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលនៃអថេរមួយទៀត (B) ដែរឬទេ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលថាតើការដែលមេឃងងឹត (A) តែងតែដើរតួជាសញ្ញាប្រាប់មុនថានឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ (B) ប្រាកដមែនឬអត់។ |
| FDI | ជាអក្សរកាត់នៃ Foreign Direct Investment (វិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស) ដែលសំដៅលើលំហូរទុនពីក្រុមហ៊ុន ឬបុគ្គលនៃប្រទេសមួយ ចូលទៅបង្កើតអាជីវកម្ម រោងចក្រ ឬទិញយកក្រុមហ៊ុននៅក្នុងប្រទេសមួយផ្សេងទៀត ដើម្បីគ្រប់គ្រងផ្ទាល់។ | ដូចជាសាច់ញាតិរបស់អ្នកនៅក្រៅប្រទេស យកលុយមកបោះទុនបើកហាងកាហ្វេដោយផ្ទាល់នៅក្នុងភូមិរបស់អ្នក ដើម្បីបង្កើតការងារ និងប្រាក់ចំណេញ។ |
| D-GMM | ជាអក្សរកាត់នៃ Difference Generalized Method of Moments ដែលជាវិធីសាស្ត្រប៉ាន់ស្មានស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអថេរដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក (Endogeneity) និងផ្តល់លទ្ធផលសុក្រឹតជាងការប៉ាន់ស្មានធម្មតា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់តម្រងចម្រោះទឹកកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីច្រោះយកកាកសំណល់ល្អិតៗចេញពីទឹក ធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវនិងស្អាតល្អជាងការច្រោះធម្មតា។ |
| per capita income | ប្រាក់ចំណូលជាមធ្យមសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗនៅក្នុងប្រទេស ឬតំបន់ណាមួយ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដែលគណនាដោយយកប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (GDP ឬ GNP) ចែកនឹងចំនួនប្រជាជនសរុប។ វាជារង្វាស់មួយនៃកម្រិតជីវភាពរស់នៅ។ | ដូចជាការយកនំខេកមួយដុំធំ (ចំណូលជាតិ) មកកាត់ចែកជាចំណែកស្មើៗគ្នា ទៅឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នានៅក្នុងផ្ទះ។ |
| productivity | ផលិតភាពការងារ ដែលវាស់ស្ទង់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃដំណើរការផលិតកម្ម ពោលគឺបរិមាណផលសម្រេច (Output) ដែលអាចផលិតបានក្នុងមួយឯកតានៃធាតុចូល (Input) ដូចជាកម្លាំងពលកម្ម ពេលវេលា ឬទុន។ | ដូចជាសមត្ថភាពរបស់សិស្សដែលអាចធ្វើលំហាត់បាន ១០ ក្នុងរយៈពេល ១ម៉ោង ខណៈសិស្សម្នាក់ទៀតធ្វើបានតែ ៥ ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា (សិស្សទីមួយមានផលិតភាពខ្ពស់ជាង)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
