បញ្ហា (The Problem)៖ តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រាក់ចំណូលរបស់គ្រួសារកសិករពីគំរូទេសចរណ៍កសិកម្ម ហើយតើប្រាក់ចំណូលនេះមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគេក្នុងការបន្តអភិវឌ្ឍវិស័យនេះនៅប្រទេសវៀតណាម?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យស្ទង់មតិពីគ្រួសារកសិករចំនួន ៥៤៩ នៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់គំរូវិភាគសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដើម្បីវាយតម្លៃកត្តាកំណត់ចំណូល និងការសម្រេចចិត្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordinary Least Squares (OLS) Regression Model ម៉ូដែលតំរែតំរង់ OLS |
ងាយស្រួលក្នុងការប៉ាន់ស្មាន និងបកស្រាយពីទំនាក់ទំនងកម្រិតឥទ្ធិពលរវាងកត្តាផ្សេងៗ និងប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករ។ | ទាមទារឱ្យមានទំនាក់ទំនងជាលីនេអ៊ែររវាងអថេរ និងងាយរងឥទ្ធិពលពីទិន្នន័យដែលខុសប្រក្រតីខ្លាំង (Outliers)។ | បានបង្ហាញថាគុណភាពដីកសិកម្មមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានខ្លាំងជាងគេ (β=០.៣០៧) បន្ទាប់មកគឺបទពិសោធន៍ (β=០.២៣៨) ទៅលើចំណូលរបស់កសិករ។ |
| Logit Model (Logistic Regression) ម៉ូដែលឡូជីត (Logit Model) |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការវិភាគលើការសម្រេចចិត្តដែលមានជម្រើសគោលពីរ (Binary Choice) ដូចជា ការសម្រេចចិត្តបន្ត ឬមិនបន្តការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍។ | តម្រូវឱ្យមានទំហំសំណាកធំគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវនៃការទស្សន៍ទាយ និងសន្មតថាជម្រើសមិនអាស្រ័យលើជម្រើសផ្សេងទៀត។ | ម៉ូដែលនេះអាចទស្សន៍ទាយពីការសម្រេចចិត្តបន្តអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍កសិកម្មបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវក្នុងអត្រា ៧៣.៧០៤% ដោយផ្អែកលើទំហំប្រាក់ចំណូល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅតាមមូលដ្ឋាន និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដើម្បីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រួសារកសិករចំនួន ៥៤៩ គ្រួសារ ដែលកំពុងអនុវត្តគំរូទេសចរណ៍កសិកម្មនៅតំបន់ល្បីៗក្នុងប្រទេសវៀតណាម (ដូចជា Sa Pa និងដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសក្បែរខាងក្នុងតំបន់អាស៊ានដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃអាចយកមកប្រើប្រាស់ជាធនធានយោងដ៏ល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍនៅតាមតំបន់ជនបទកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រ និងការរកឃើញពីការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍កសិកម្ម។
សរុបមក ការអនុវត្តគំរូស្រាវជ្រាវនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយរាជរដ្ឋាភិបាលយល់ច្បាស់ពីការរចនាគោលនយោបាយគាំទ្រកសិករ ដូចជាការផ្តល់ឥណទាន ឬការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញបដិសណ្ឋារកិច្ចឱ្យចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agritourism (ទេសចរណ៍កសិកម្ម) | ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងវិស័យកសិកម្ម និងវិស័យទេសចរណ៍ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនា សិក្សាស្វែងយល់ ឬចូលរួមក្នុងសកម្មភាពកសិកម្មនៅតាមកសិដ្ឋាន ដើម្បីផ្តល់ប្រាក់ចំណូលបន្ថែម និងបង្កើតឱកាសការងារដល់កសិករ។ | ដូចជាការបើកចម្ការផ្លែឈើឱ្យភ្ញៀវចូលបេះញ៉ាំដោយផ្ទាល់ និងថតរូបលេង ដែលធ្វើឱ្យម្ចាស់ចម្ការទទួលបានលុយទាំងពីការលក់ផ្លែឈើ និងពីសេវាកម្មកម្សាន្ត។ |
| Sustainable Livelihoods Framework (ក្របខ័ណ្ឌជីវភាពរស់នៅប្រកបដោយចីរភាព) | គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគមួយ (បង្កើតឡើងដោយអង្គការ DFID) ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបដែលមនុស្សប្រើប្រាស់ធនធានផ្ទាល់ខ្លួន (ដូចជា ដីធ្លី ចំណេះដឹង ទំនាក់ទំនងសង្គម) ដើម្បីបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្ររស់នៅដែលអាចទប់ទល់នឹងភាពងាយរងគ្រោះ ឬវិបត្តិផ្សេងៗ។ | ដូចជាកញ្ចប់ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់ថាតើគ្រួសារមួយមានដើមទុនអ្វីខ្លះក្នុងដៃ ដើម្បីតស៊ូរស់ និងអភិវឌ្ឍជីវភាពឱ្យបានយូរអង្វែង មិនថាមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងក៏ដោយ។ |
| Ordinary Least Squares (OLS) regression model (ម៉ូដែលតំរែតំរង់ OLS) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីប៉ាន់ស្មានទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ (ដូចជា គុណភាពដី ទំហំទុន) និងអថេរអាស្រ័យ (ដូចជា ប្រាក់ចំណូល) ដោយគូសបន្ទាត់មួយដែលកាត់បន្ថយកំហុសរវាងទិន្នន័យជាក់ស្តែង និងទិន្នន័យព្យាករណ៍ឱ្យនៅតិចបំផុត។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយចំកណ្តាលហ្វូងចំណុចទិន្នន័យ ដើម្បីមើលថាតើកត្តាមួយ (ឧ. ទំហំដី) ធ្វើឱ្យកត្តាមួយទៀត (ឧ. ចំណូល) កើនឡើង ឬថយចុះក្នុងកម្រិតណា។ |
| Logit model (ម៉ូដែលឡូជីត) | គឺជាទម្រង់នៃម៉ូដែលតំរែតំរង់ឡូជីស្ទីក (Logistic Regression) ដែលប្រើសម្រាប់ព្យាករណ៍ពីប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផលដែលមានជម្រើសតែពីរ (Binary) ឧទាហរណ៍ដូចជាការសម្រេចចិត្ត "បន្ត" ឬ "មិនបន្ត" ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ ដោយផ្អែកលើអថេរឯករាជ្យដូចជាទំហំប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាជញ្ជីងទស្សន៍ទាយដែលប្រាប់យើងពីភាគរយនៃឱកាសដែលកសិករម្នាក់នឹងនិយាយពាក្យថា "បន្ត" ឬ "ឈប់" ធ្វើទេសចរណ៍ អាស្រ័យលើលុយដែលគាត់រកបាន។ |
| Collinearity Statistics (ស្ថិតិខូលីនេអ៊ែរ / ពហុភាពជាន់គ្នា) | ជារង្វាស់នៅក្នុងការវិភាគតំរែតំរង់ (ជារឿយៗវាស់ដោយតម្លៃ VIF ឬ Tolerance) ដើម្បីត្រួតពិនិត្យថាតើមានអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេកដែរឬទេ។ បើវាមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក វាធ្វើឱ្យលទ្ធផលប៉ាន់ស្មាននៃម៉ូដែលមិនសូវច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការដាក់មនុស្សពីរនាក់ដែលមានជំនាញដូចគ្នាបេះបិទឱ្យធ្វើការងារតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យយើងពិបាកវាយតម្លៃថាអ្នកណាពិតជាអ្នកធ្វើឱ្យការងារនោះទទួលបានជោគជ័យពិតប្រាកដ។ |
| R Square (មេគុណកម្រិតការពន្យល់) | ជាតម្លៃស្ថិតិចាប់ពី ០ ដល់ ១ (ឬគិតជាភាគរយ) ដែលបង្ហាញថាអថេរឯករាជ្យនៅក្នុងម៉ូដែល អាចពន្យល់ពីការប្រែប្រួលនៃអថេរអាស្រ័យបានកម្រិតណា (ឧទាហរណ៍ R Square = ០.៦៣ មានន័យថាកត្តាផ្សេងៗអាចពន្យល់ពីការប្រែប្រួលចំណូលកសិករបាន ៦៣%)។ | ដូចជាពិន្ទុដែលប្រាប់យើងថា ហេតុផលដែលយើងរកឃើញនោះ អាចឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលនៃលទ្ធផលបានប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Social_Cap (មូលធនសង្គម) | នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌការសិក្សានេះ វាសំដៅទៅលើបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម ការចូលរួមក្នុងអង្គការ ឬសមាគមនានា ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់កសិករក្នុងការទទួលបានចំណេះដឹង ព័ត៌មាន ជំនាញ និងឱកាសក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណូល។ | ដូចជាពាក្យចាស់ពោលថា "នៅផ្ទះម្តាយទីទៃ ទៅព្រៃម្តាយជាមួយ" បើមានការចងក្រងជាក្រុម ឬស្គាល់គេច្រើន ពេលត្រូវការជំនួយ ឬចង់ផ្សព្វផ្សាយទេសចរណ៍គឺងាយស្រួលជាងការនៅម្នាក់ឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
