បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីស្ថានភាពនៃមូលធនជីវភាពរស់នៅ និងផលប៉ះពាល់របស់វាទៅលើស្ថានភាពនៃភាពក្រីក្ររបស់គ្រួសារដែលពឹងផ្អែកលើព្រៃឈើនៅតំបន់ខ្ពង់រាបនៃខេត្ត Bac Kan ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលតាមរយៈការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយគ្រួសាររស់នៅក្បែរព្រៃឈើ ហើយវិភាគដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ថិតិ និងគំរូសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Logit Model (Logistic Regression) គំរូ Logit (តំរែតំរង់ឡូជីស្ទិក) |
អាចទស្សន៍ទាយពីប្រូបាប៊ីលីតេនៃស្ថានភាពក្រីក្របានយ៉ាងសុក្រឹត និងអាចកំណត់ពីកត្តាជះឥទ្ធិពលនីមួយៗ (Marginal effects) បានច្បាស់លាស់។ | ត្រូវការទិន្នន័យបរិមាណច្រើនពីការស្ទង់មតិ ហើយអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសង្គមស៊ីជម្រៅដូចការស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យនោះទេ។ | ផ្តល់អត្រាភាពសុក្រឹតនៃការទស្សន៍ទាយរហូតដល់ ៨៧,១៦% នៃទិន្នន័យសរុប (៧៥,៧១% សម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រ និង ៩២,៥៧% សម្រាប់មិនក្រីក្រ)។ |
| Descriptive Statistics & Mean Comparison (t-test/Chi-square) ស្ថិតិពណ៌នា និងការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគ (តេស្ត t-test និង Chi-square) |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបលក្ខណៈខុសគ្នារវាងក្រុមគ្រួសារក្រីក្រ និងមិនក្រីក្រ ទៅលើប្រភេទមូលធននីមួយៗដោយផ្ទាល់។ | មិនអាចវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលរួមបញ្ចូលគ្នានៃអថេរទាំងអស់ទៅលើស្ថានភាពក្រីក្រក្នុងពេលតែមួយបានទេ។ | បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាគ្រួសារមិនក្រីក្រ មានមូលធនហិរញ្ញវត្ថុ និងមនុស្សខ្ពស់ជាងគ្រួសារក្រីក្រយ៉ាងមានន័យធៀបស្ថិតិ (P-value < 0.01)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចំណាយធនធានលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅតាមសហគមន៍ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចមាត្រកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតលើគ្រួសារជនជាតិដើមភាគតិច ដែលរស់នៅតំបន់ខ្ពង់រាបក្បែរព្រៃក្នុងខេត្ត Bac Kan ប្រទេសវៀតណាម។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់វៀតណាមក៏ដោយ ក៏វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់ព្រៃភ្នំ ដែលមានជីវភាពពឹងផ្អែកលើអនុផលព្រៃឈើស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
វិធីសាស្ត្រ និងក្របខណ្ឌវិភាគនៃការសិក្សានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃ និងរៀបចំគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការពង្រឹងមូលធនមនុស្ស និងហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាគន្លឹះយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់សម្រាប់ជួយសហគមន៍ជនបទកម្ពុជាឱ្យរួចផុតពីភាពក្រីក្រ និងកាត់បន្ថយសម្ពាធលើធនធានព្រៃឈើប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Livelihood Capital (មូលធនជីវភាពរស់នៅ) | ធនធានសំខាន់ៗទាំង ៥ប្រភេទ (មូលធនមនុស្ស សង្គម ធម្មជាតិ រូបវន្ត និងហិរញ្ញវត្ថុ) ដែលបុគ្គល ឬគ្រួសារមួយប្រើប្រាស់រួមបញ្ចូលគ្នាដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណូល និងទ្រទ្រង់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាប្រអប់ឧបករណ៍របស់ជាងសំណង់ ដែលមានញញួរ ដែកគោល និងរណារខុសៗគ្នា ដើម្បីអាចសាងសង់ផ្ទះមួយបានរឹងមាំ។ |
| Sustainable Livelihoods Framework (ក្របខណ្ឌជីវភាពរស់នៅប្រកបដោយចីរភាព) | វិធីសាស្ត្រវិភាគមួយដែលបង្កើតឡើងដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបដែលប្រជាជនបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រចិញ្ចឹមជីវិត ដោយប្រើប្រាស់ធនធានដែលខ្លួនមាន ដើម្បីទប់ទល់នឹងភាពងាយរងគ្រោះ (ដូចជាគ្រោះធម្មជាតិ ឬវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច)។ | ដូចជាផែនទីចង្អុលបង្ហាញផ្លូវ ដែលជួយឱ្យយើងមើលឃើញពីរបៀបដែលគ្រួសារមួយប្រើប្រាស់របស់ដែលមានក្នុងដៃ ដើម្បីយកឈ្នះភាពក្រីក្រ។ |
| Logit Model (គំរូ Logit ឬ តំរែតំរង់ឡូជីស្ទិក) | គំរូស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដែលប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានតែជម្រើសពីរ (ឧទាហរណ៍៖ ក្រីក្រ ឬ មិនក្រីក្រ) ដោយផ្អែកលើការវិភាគទំនាក់ទំនងនៃកត្តាជំរុញផ្សេងៗ (អថេរឯករាជ្យ)។ | ដូចជាជញ្ជីងវាយតម្លៃដែលទស្សន៍ទាយថា តើសិស្សម្នាក់នឹង "ប្រឡងជាប់" ឬ "ធ្លាក់" ដោយផ្អែកលើម៉ោងសិក្សា និងពិន្ទុប្រចាំខែរបស់គាត់។ |
| Marginal Effect (ឥទ្ធិពលបន្ថែម ឬឥទ្ធិពលម៉ាជីន) | ការវាស់ស្ទង់នៅក្នុងគំរូស្ថិតិដែលបង្ហាញថា តើការផ្លាស់ប្តូរមួយឯកតានៃកត្តាណាមួយ (ឧ. ការកើនឡើងដីកសិកម្ម ១ហិកតា) នឹងធ្វើឱ្យប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផល (ឱកាសរួចផុតពីភាពក្រីក្រ) ប្រែប្រួលប៉ុន្មានភាគរយ។ | ដូចជាការគណនាថា បើយើងបន្ថែមហ្គាសម៉ូតូមួយកម្រិតទៀត តើវានឹងរត់លឿនជាងមុនប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។ |
| Non-Timber Forest Products - NTFPs (អនុផលព្រៃឈើ) | ផលិតផល ឬធនធានទាំងឡាយណាដែលប្រមូលបានមកពីព្រៃឈើ ក្រៅពីការកាប់ឈើធំៗសម្រាប់សាងសង់ ដូចជា ទំពាំង ផ្សិត វល្លិ៍ ឱសថបុរាណ ទឹកឃ្មុំ និងអុស។ | ដូចជារបស់របរហូបចុកក្នុងផ្សារទំនើបធម្មជាតិ ដែលអ្នកភូមិអាចចូលទៅបេះយកមកហូប ឬលក់បានដោយមិនបាច់កាប់បំផ្លាញដើមឈើធំៗ។ |
| Robust Standard Error (ស្តង់ដារលម្អៀងរឹងមាំ) | បច្ចេកទេសកែតម្រូវកំហុសឆ្គងនៅក្នុងគំរូស្ថិតិ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលនៃការទស្សន៍ទាយនៅតែមានភាពត្រឹមត្រូវ និងអាចទុកចិត្តបាន ទោះបីជាទិន្នន័យមានបម្រែបម្រួលខុសប្រក្រតី (Heteroscedasticity) ក៏ដោយ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទប់លំនឹង (Stabilizer) លើកាមេរ៉ា ដើម្បីថតវីដេអូឱ្យច្បាស់ល្អ ទោះបីជាដៃយើងរលាក់យ៉ាងណាក៏ដោយ។ |
| Pseudo R-squared (តម្លៃ Pseudo R²) | តម្លៃរង្វាស់នៅក្នុងគំរូ Logit ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពស័ក្តិសមរបស់គំរូ ពោលគឺវាប្រាប់ថា តើកត្តាទាំងអស់ដែលបានបញ្ចូលក្នុងគំរូ (ឧ. ការអប់រំ ដីធ្លី បំណុល) អាចពន្យល់ពីស្ថានភាពក្រីក្របានប៉ុន្មានភាគរយ។ | ដូចជាពិន្ទុវាយតម្លៃសៀវភៅមួយក្បាល ដែលប្រាប់ថាសៀវភៅនោះអាចឆ្លើយតបនឹងចម្ងល់របស់អ្នកអានបានប៉ុន្មានភាគរយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
