បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយសារពើពន្ធ និងរូបិយវត្ថុនៅប្រទេសវៀតណាម ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ទប់ស្កាត់អតិផរណាខ្ពស់ និងរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាពបន្ទាប់ពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ២០០៨-២០០៩។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះពិនិត្យឡើងវិញនូវការអនុវត្តគោលនយោបាយសារពើពន្ធ និងរូបិយវត្ថុក្នុងឆ្នាំ២០០៩ វិភាគបរិបទសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០១០ និងស្នើឡើងនូវការកែសម្រួលគោលនយោបាយក្នុងរយៈពេលខ្លី មធ្យម និងវែង។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់គោលនយោបាយសារពើពន្ធ និងរូបិយវត្ថុបន្ធូរបន្ថយ (Loosened fiscal and monetary policy) ក្នុងឆ្នាំ២០០៩ បានជួយសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមឱ្យងើបឡើងវិញពីវិបត្តិសកលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអនុវត្តគោលនយោបាយទាំងនេះបានបន្សល់ទុកនូវហានិភ័យអតិផរណាខ្ពស់ ឱនភាពថវិកាធំធេង និងបង្ហាញពីភាពទន់ខ្សោយនៃម៉ូដែលកំណើនផ្អែកលើទំហំ ដែលទាមទារឱ្យមានការរឹតបន្តឹង និងកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធជាបន្ទាន់ក្នុងឆ្នាំ២០១០។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ជោគជ័យនៃការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០០៩ (Success of 2009 Economic Stimulus) | កញ្ចប់ជំរុញសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈការបន្ធូរបន្ថយសារពើពន្ធ (ការកាត់បន្ថយពន្ធ) និងការផ្តល់ប្រាក់ធានាអត្រាការប្រាក់ ៤% បានជួយសង្គ្រោះសេដ្ឋកិច្ចពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកល និងទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះនៃការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ច។ | កំណើនផសស (GDP growth) សម្រេចបាន ៥,៣២% ក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដោយត្រីមាសទី៤ កើនឡើងដល់ ៦,៨% ធៀបនឹងត្រីមាសទី១ ដែលមានត្រឹមតែ ៣,១%។ ឥណទានសរុបបានកើនឡើងរហូតដល់ ៣៧,៧% ធៀបនឹងឆ្នាំ២០០៨។ |
| ហានិភ័យនៃឱនភាពថវិកា និងអតិផរណា (Risks of Budget Deficit and Inflation) | ការចាក់បញ្ចូលសាច់ប្រាក់យ៉ាងច្រើនទៅក្នុងទីផ្សារ និងការចំណាយសាធារណៈខ្ពស់ បានបង្កើតជាសម្ពាធអតិផរណាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្វើឱ្យឱនភាពថវិកាជាតិកើនឡើងលើសកម្រិតសុវត្ថិភាព ដែលគំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំបន្ទាប់។ | ឱនភាពថវិកាជាតិ (Budget Deficit) ឆ្នាំ២០០៩ កើនដល់ ៦,៩% នៃផសស (រំពឹងកើនដល់ ១០,២% នៅឆ្នាំ២០១០ តាមការវាយតម្លៃរបស់ ADB) ខណៈសន្ទស្សន៍តម្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ (CPI) ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០១០ បានកើនឡើង ០,៧៥% បន្តបន្ទាប់ ដែលជាសញ្ញាព្រមានពីអតិផរណាលើស ៧%។ |
| ភាពទន់ខ្សោយនៃម៉ូដែលកំណើនផ្អែកលើទំហំ (Weakness of Extensive Growth Model) | កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកន្លងមកពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការបង្កើនទុនវិនិយោគ និងការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មថោក ជាជាងការបង្កើនផលិតភាព ដែលធ្វើឱ្យគុណភាពនៃកំណើននៅមានកម្រិតទាប អសមត្ថភាពក្នុងការស្រូបយកទុន និងបណ្តាលឱ្យមានបំណុលកើនឡើង។ | អត្រាកំណើនឥណទាន (៣៧,៧%) កើនឡើងខ្ពស់ជាងកំណើនផសស (៥,៣២%) ដល់ទៅ ៧ដង ក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលបង្ហាញពីភាពមិនសមាមាត្ររវាងទំហំសាច់ប្រាក់ក្នុងចរន្តទីផ្សារ និងផលិតភាពសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែង។ |
របាយការណ៍នេះបានផ្តល់អនុសាសន៍ជាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការរឹតបន្តឹងគោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ដើម្បីធានាស្ថិរភាព ទប់ស្កាត់អតិផរណា និងផ្លាស់ប្តូរទៅរកម៉ូដែលកំណើនស៊ីជម្រៅប្រកបដោយចីរភាព។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ (Government & MOF) | ត្រូវកាត់បន្ថយឱនភាពថវិកាជាតិ និងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធការចំណាយសាធារណៈឡើងវិញ ដោយកាត់បន្ថយការចំណាយចរន្តដែលមិនចាំបាច់ និងតម្រង់ទិសការវិនិយោគសាធារណៈទៅកាន់វិស័យកសិកម្ម សុខាភិបាល អប់រំ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ | ខ្ពស់ (High) |
| ធនាគារកណ្តាល (Central Bank/SBV) | ត្រូវអនុវត្តគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរឹតបន្តឹងដោយភាពបត់បែន (Flexible tightening) ដើម្បីគ្រប់គ្រងកំណើនឥណទាន និងតម្រង់ទិសទុនឥណទានទៅកាន់វិស័យផលិតកម្មនិងការនាំចេញ ជាជាងបណ្តោយឱ្យហូរចូលវិស័យមានហានិភ័យដូចជា អចលនទ្រព្យ និងការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន។ | ខ្ពស់ (High) |
| ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងធនាគារកណ្តាល (MOF & Central Bank) | ត្រូវបង្កើតយន្តការទំនាក់ទំនង និងចែករំលែកព័ត៌មានឱ្យបានជិតស្និទ្ធជាប្រចាំ ដើម្បីសម្របសម្រួលគោលនយោបាយសារពើពន្ធ និងរូបិយវត្ថុ (Fiscal-Monetary Coordination) ធានាថាការសម្រេចចិត្តលើការបោះផ្សាយសញ្ញាប័ណ្ណរដ្ឋ និងការផ្គត់ផ្គង់សាច់ប្រាក់មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា។ | ខ្ពស់ (High) |
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | ត្រូវផ្លាស់ប្តូរទម្រង់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចពីការពឹងផ្អែកលើទំហំ (Extensive growth) ទៅជាការបង្កើនផលិតភាព (Intensive growth) តាមរយៈការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវបរិយាកាសធុរកិច្ច ការប្រើប្រាស់យន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន (PPP) និងការជំរុញនវានុវត្តន៍។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏ជួបប្រទះនូវបញ្ហាប្រឈមស្រដៀងគ្នាក្នុងការប្រឹងប្រែងរក្សាស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ក្រោយការគាំទ្រសេដ្ឋកិច្ចឆ្លងកាត់វិបត្តិ។ ការរៀនសូត្រពីបទពិសោធន៍របស់វៀតណាមក្នុងការថ្លឹងថ្លែងរវាង «កំណើន» និង «ការគ្រប់គ្រងអតិផរណានិងបំណុល» ជួយឱ្យកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រចាកចេញពីគោលនយោបាយបន្ធូរបន្ថយ (Exit Strategy) បានកាន់តែរលូន។
ការទាញយកបទពិសោធន៍ពីប្រទេសជិតខាង នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាមានភាពសកម្មជាងមុនក្នុងការប្តូរទិសដៅសេដ្ឋកិច្ចទៅរកកំណើនពឹងផ្អែកលើផលិតភាពនិងជំនាញ (Intensive growth) ដែលស្របទៅនឹងគោលដៅនៃយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fiscal Policy | គោលនយោបាយដែលរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់ការប្រមូលពន្ធ និងការចំណាយថវិកាជាតិ ដើម្បីជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ច រក្សាស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ទប់ស្កាត់អតិផរណា ឬជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ | ប្រៀបដូចជាការគ្រប់គ្រងកាបូបលុយរបស់រដ្ឋ ដោយដឹងថាពេលណាគួរប្រមូលពន្ធបន្ថែម និងពេលណាគួរចាក់លុយចូលទីផ្សារដើម្បីឱ្យប្រទេសជាតិរីកចម្រើន។ |
| Monetary Policy | គោលនយោបាយដែលគ្រប់គ្រងដោយធនាគារកណ្តាល ក្នុងការគ្រប់គ្រងការផ្គត់ផ្គង់រូបិយវត្ថុ ទំហំឥណទាន និងកំណត់អត្រាការប្រាក់ ដើម្បីគ្រប់គ្រងអតិផរណា និងរក្សាស្ថិរភាពរូបិយប័ណ្ណ។ | ប្រៀបដូចជាការគ្រប់គ្រងបរិមាណទឹកក្នុងអាង ដោយធនាគារកណ្តាលជាអ្នកបើកវ៉ានបញ្ចេញទឹក (លុយ) ទៅក្នុងទីផ្សារ ឬបិទវ៉ាននៅពេលទឹកជន់លិច (អតិផរណា)។ |
| Extensive Growth Model | គំរូនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងផ្អែកជាចម្បងទៅលើការបន្ថែមបរិមាណធនធានចូលរួម (ដូចជា ទំហំទុនវិនិយោគ និងការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មថោក) ជាជាងការកែលម្អផលិតភាព។ | ដូចជាការបង្កើនទិន្នផលស្រូវដោយការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះ និងជួលកម្មករថែម ជាជាងការប្រើប្រាស់ពូជស្រូវល្អ ឬបច្ចេកទេសថ្មី។ |
| Intensive Growth Model | គំរូនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការបង្កើនផលិតភាពនៃធនធានដែលមានស្រាប់ តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ការស្រាវជ្រាវ នវានុវត្តន៍ និងការកសាងជំនាញកម្លាំងពលកម្ម។ | ដូចជាការបំពាក់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងបណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលិកឱ្យធ្វើការបានលឿនជាងមុន ដើម្បីទទួលបានផលិតផលច្រើនជាងមុនដោយមិនបាច់ជួលមនុស្សថែម។ |
| Budget Deficit | ស្ថានភាពដែលរដ្ឋាភិបាលចំណាយថវិកាលើសពីចំណូលដែលប្រមូលបាន (ពីពន្ធ និងចំណូលផ្សេងៗ) ក្នុងឆ្នាំហិរញ្ញវត្ថុណាមួយ ដែលទាមទារឱ្យមានការខ្ចីបំណុលដើម្បីយកមកប៉ះប៉ូវកង្វះខាតនេះ។ | គឺដូចជាការដែលរដ្ឋចាយលុយលើសពីប្រាក់ចំណូលដែលរកបាន ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋត្រូវជំពាក់បំណុលគេដើម្បីយកលុយមកទូទាត់ការចំណាយ។ |
| Economic Stimulus Package | កញ្ចប់វិធានការអន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាល (រួមមានការកាត់បន្ថយពន្ធ ការបង្កើនចំណាយសាធារណៈ ឬការឧបត្ថម្ភការប្រាក់) ដើម្បីជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងកំឡុងពេលមានវិបត្តិ។ | ប្រៀបដូចជាការចាក់ថ្នាំប៉ូវកម្លាំងដល់អ្នកជំងឺ (សេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងធ្លាក់ចុះ) ដើម្បីឱ្យពួកគេមានកម្លាំងងើបឈរឡើងវិញបានលឿន។ |
| Medium-term Expenditure Framework (MTEF) | ឧបករណ៍សម្រាប់រៀបចំផែនការ និងគ្រប់គ្រងថវិកាសាធារណៈសម្រាប់រយៈពេលច្រើនឆ្នាំ (ជាទូទៅ ៣ ឆ្នាំ) ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់គោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ទៅនឹងការបែងចែកធនធានប្រកបដោយចីរភាព និងអាចប៉ាន់ស្មានបាន។ | ដូចជាការរៀបចំផែនការចំណាយលុយរបស់ស្ថាប័នសម្រាប់រយៈពេល ៣ឆ្នាំទៅមុខ ដោយដឹងច្បាស់ថាឆ្នាំណាយើងមានលុយប៉ុន្មានសម្រាប់ធ្វើគម្រោងអ្វីខ្លះ។ |
| Inflation Targeting | ក្របខណ្ឌគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ ដែលធនាគារកណ្តាលកំណត់ និងប្រកាសជាសាធារណៈនូវគោលដៅអត្រាអតិផរណាជាក់លាក់មួយ ហើយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អត្រាការប្រាក់ដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវគោលដៅនោះ។ | ដូចជាការកំណត់ល្បឿនបើកបរឡានអតិបរមា បើកបរលឿនពេកត្រូវជាន់ហ្វ្រាំង (ដំឡើងការប្រាក់ទប់អតិផរណា) បើយឺតពេកត្រូវជាន់ហ្គែរ (បញ្ចុះការប្រាក់ជំរុញសេដ្ឋកិច្ច)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
