បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីឥទ្ធិពលនៃការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យហិរញ្ញវត្ថុទៅលើវិសមភាពប្រាក់ចំណូលនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយពិនិត្យថាតើកំណើនឥណទានជួយកាត់បន្ថយ ឬធ្វើឱ្យគម្លាតរវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រកាន់តែធំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណដោយវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ថ្នាក់ខេត្តរួមជាមួយការវិភាគគុណភាពនៃបណ្តាញបញ្ជូនផលប៉ះពាល់ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| System GMM (Generalized Method of Moments) វិធីសាស្ត្រ System GMM សម្រាប់ទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) |
អាចដោះស្រាយបញ្ហាអថេរខាងក្នុង (Endogeneity) ការខុសប្លែកគ្នានៃលក្ខណៈបុគ្គល និងបញ្ហាអូតូកូរ៉េឡាស្យុង (Autocorrelation) បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងទិន្នន័យដែលមានរយៈពេលខ្លីតែមានចំនួនសំណាកច្រើន។ | ទាមទារការស្វែងរកអថេរឧបករណ៍ (Instrumental Variables) ដែលត្រឹមត្រូវ និងងាយប្រឈមនឹងបញ្ហា Over-identification ប្រសិនបើប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ច្រើនពេក។ | រកឃើញថាការកើនឡើង 1% នៃជម្រៅឥណទាន (Credit/GDP) ធ្វើឱ្យមេគុណ Gini កើនឡើង 0.23% ដែលបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃវិសមភាព។ |
| Fixed Effects / Random Effects Models ម៉ូដែលឥទ្ធិពលថេរ និងឥទ្ធិពលចៃដន្យ (FE/RE) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងអាចគ្រប់គ្រងលក្ខណៈពិសេសថេររបស់ខេត្តនីមួយៗដែលមិនផ្លាស់ប្តូរតាមពេលវេលា។ | មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហា Endogeneity រវាងការអភិវឌ្ឍហិរញ្ញវត្ថុ និងវិសមភាពប្រាក់ចំណូលបានល្អនោះទេ ដែលអាចធ្វើឱ្យលទ្ធផលលម្អៀង (Biased)។ | ជាវិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានដែលធ្លាប់ប្រើក្នុងសិក្សាមុនៗ ប៉ុន្តែត្រូវបានជំនួសដោយ SGMM នៅក្នុងការសិក្សានេះដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលជាក់លាក់ជាងមុន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារទិន្នន័យថ្នាក់ជាតិកម្រិតខ្ពស់ និងចំណេះដឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបរិមាណសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យថ្នាក់ខេត្តរបស់ប្រទេសវៀតណាមពីឆ្នាំ ២០០២-២០១២។ ទោះបីជាវៀតណាមមានបរិបទសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ស្រដៀងកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែរចនាសម្ព័ន្ធឥណទានរបស់កម្ពុជាពឹងផ្អែកខ្លាំងលើវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ (MFIs) និងមានការប្រើប្រាស់ប្រាក់ដុល្លារខ្ពស់ (Dollarization) ដែលខុសពីវៀតណាមដែលមានសហគ្រាសរដ្ឋ (SOEs) ធំៗគ្រប់គ្រងឥណទានច្រើន។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃឡើងវិញនូវគោលនយោបាយពង្រីកឥណទាន។
ការវាយតម្លៃនេះជាសារព្រមានដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាថា ការពង្រីកទំហំហិរញ្ញវត្ថុដោយគ្មានបរិយាបន្ន និងស្ថាប័នរឹងមាំ នឹងធ្វើឱ្យគម្លាតអ្នកមាននិងអ្នកក្រកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| System GMM | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអថេរខាងក្នុង (Endogeneity) នៅក្នុងការវិភាគទិន្នន័យបន្ទះ (Panel Data) ដែលមានរយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែមានចំនួនសំណាកច្រើន។ វាជួយកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃការប៉ាន់ប្រមាណដោយប្រើប្រាស់អថេរឧបករណ៍ (Instrumental Variables) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | វាប្រៀបដូចជាឧបករណ៍តម្រងទឹកដ៏ឆ្លាតវៃដែលចម្រោះយកកំហុសឆ្គងចេញពីទិន្នន័យ ដើម្បីឱ្យយើងទទួលបានចម្លើយដ៏សុក្រឹតនិងអាចទុកចិត្តបានបំផុត។ |
| Gini coefficient | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃវិសមភាពនៃការបែងចែកប្រាក់ចំណូល ឬទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងសង្គមមួយ។ តម្លៃរបស់វាមានចាប់ពីលេខ 0 ដែលមានន័យថាសមភាពដាច់ខាត (អ្នកគ្រប់គ្នាមានចំណូលស្មើគ្នា) ដល់ 1 (ឬ 100%) ដែលមានន័យថាវិសមភាពដាច់ខាត (មនុស្សម្នាក់ក្តោបក្តាប់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់)។ | ដូចជាការវាស់ទំហំចំណិតនំខេកដែលមនុស្សម្នាក់ៗទទួលបាន បើលេខនេះកាន់តែធំ មានន័យថាអ្នកខ្លះបាននំធំមែនទែន ឯអ្នកខ្លះទៀតសឹងតែមិនបានសោះ។ |
| Financial inclusion | ការផ្តល់លទ្ធភាពនិងការរៀបចំប្រព័ន្ធយ៉ាងណាដើម្បីធានាថាបុគ្គល និងអាជីវកម្មទូទៅ ជាពិសេសក្រុមជនងាយរងគ្រោះ ឬអ្នកមានចំណូលទាប មានលទ្ធភាពទទួលបានសេវាហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការដូចជាការសន្សំ ការទូទាត់ និងឥណទាន ក្នុងតម្លៃសមរម្យសម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាព និងការរកស៊ី។ | ប្រៀបដូចជាការសាងសង់ផ្លូវថ្នល់ចូលទៅដល់គ្រប់ភូមិស្រុក ដើម្បីឱ្យអ្នកភូមិទាំងអស់អាចធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីផ្សារបាន មិនមែនមានតែអ្នកទីក្រុងនោះទេ។ |
| Endogeneity | នៅក្នុងម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចបរិមាណ នេះជាបញ្ហាដែលកើតឡើងនៅពេលអថេរពន្យល់ (Independent Variable) មានទំនាក់ទំនងជាមួយផ្នែកកំហុស (Error Term) នៃម៉ូដែល ដែលជាញឹកញាប់បណ្តាលមកពីទំនាក់ទំនងបញ្ច្រាសគ្នាទៅវិញទៅមក (ការអភិវឌ្ឍហិរញ្ញវត្ថុប៉ះពាល់ចំណូល ហើយចំណូលក៏ប៉ះពាល់ការអភិវឌ្ឍហិរញ្ញវត្ថុវិញ) ធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការប៉ាន់ប្រមាណមានភាពលម្អៀង។ | ដូចជាបញ្ហាមាន់និងពងមាន់ ដែលយើងមិនអាចសន្និដ្ឋានបានច្បាស់ថាតើកត្តាមួយណាជាមូលហេតុពិតប្រាកដដែលបណ្តាលឱ្យកត្តាមួយទៀតកើតឡើងនោះទេ។ |
| Instrumental Variables | ជាអថេរដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគំរូសេដ្ឋកិច្ចបរិមាណដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា Endogeneity។ អថេរនេះមានតួនាទីជួយពន្យល់ភាពប្រែប្រួលនៃអថេរដើម ដោយវាត្រូវតែមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអថេរពន្យល់ ប៉ុន្តែមិនមានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ជាមួយអថេរអាស្រ័យ ឬផ្នែកកំហុសនៃម៉ូដែលនោះទេ។ | ដូចជាការសាកសួរតាមរយៈមិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធរបស់នរណាម្នាក់ដើម្បីស្វែងយល់ពីបុគ្គលនោះ នៅពេលដែលយើងមិនអាចសួរគាត់ដោយផ្ទាល់បាន។ |
| Trickle-down theory | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលសន្មតថាគោលនយោបាយផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់អ្នកមាន ឬអ្នកវិនិយោគធំៗ នឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាបន្តបន្ទាប់ទៅដល់អ្នកក្រតាមរយៈការបង្កើតការងារ ការបង្កើនការវិនិយោគ និងការបង្កើតកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរួមនៅក្នុងសង្គម។ | ដូចជាការចាក់ទឹកឱ្យពេញកែវនៅជាន់លើបង្អស់នៃថ្នាក់កែវបញ្ឈរលើគ្នា ហើយរង់ចាំឱ្យទឹកនោះហូរហៀរធ្លាក់មកកាន់កែវតូចៗនៅជាន់ខាងក្រោមបន្តបន្ទាប់។ |
| Inverted-U hypothesis | សម្មតិកម្មដែលអះអាងថានៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច វិសមភាពប្រាក់ចំណូលនឹងមានការកើនឡើង ដោយសារតែមានតែអ្នកមានធនធានទេទើបអាចវិនិយោគបាន ប៉ុន្តែនៅពេលឈានដល់កម្រិតកំណត់ណាមួយ វិសមភាពនេះនឹងថយចុះមកវិញ ដែលបង្កើតជារូបរាងខ្សែកោងអក្សរ U បញ្ច្រាស។ | ដូចជាការឡើងភ្នំ ដែលដំបូងយើងត្រូវឡើងខ្ពស់ឡើងៗពោរពេញដោយភាពលំបាករហូតដល់កំពូលភ្នំ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីនោះយើងនឹងចាប់ផ្តើមចុះមកវិញដោយភាពងាយស្រួលជាងមុន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
