បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន សក្តានុពល និងបញ្ហាប្រឈមនានាក្នុងការអភិវឌ្ឍបណ្តុំតំណភ្ជាប់វិស័យឧស្សាហកម្មកែច្នៃកសិផល រុក្ខផល និងម្ហូបអាហារ នៅក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិចាប់ពីឆ្នាំ២០១៥ ដល់២០២៣ ដោយផ្តោតលើការគណនាមេគុណទីតាំងដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការប្រមូលផ្តុំឧស្សាហកម្មតាមខេត្តនីមួយៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Value Added Location Quotient (LQVA) មេគុណទីតាំងផ្អែកលើតម្លៃបន្ថែម (អនុបាតនៃការប្រមូលផ្ដុំតម្លៃបន្ថែម) |
បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងទំហំនៃតម្លៃពិតប្រាកដដែលឧស្សាហកម្មនោះអាចបង្កើតបាននៅក្នុងតំបន់ជាក់លាក់ណាមួយ។ | ទិន្នន័យតម្លៃបន្ថែមអាចរងឥទ្ធិពលពីអតិផរណា ឬការប្រែប្រួលតម្លៃទីផ្សារ ហើយវាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំនួនប្រជាជនដែលទទួលបានការងារនោះទេ។ | បានរកឃើញថាខេត្ត Tuyen Quang និង Phu Tho មានកម្រិតប្រមូលផ្ដុំតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកែច្នៃឈើ ប៉ុន្តែខេត្តខ្លះមាននិន្នាការធ្លាក់ចុះ។ |
| Labor Location Quotient (LQLĐ) មេគុណទីតាំងផ្អែកលើកម្លាំងពលកម្ម (អនុបាតនៃការប្រមូលផ្ដុំកម្លាំងពលកម្ម) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំហំនៃការបង្កើតការងារ និងសមត្ថភាពទាក់ទាញធនធានមនុស្សក្នុងតំបន់ ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យជាងតម្លៃបន្ថែម។ | មិនបានបញ្ជាក់ពីគុណភាព ផលិតភាព ឬកម្រិតប្រាក់ចំណូលរបស់ពលករឡើយ (កម្លាំងពលកម្មច្រើន តែតម្លៃបន្ថែមអាចនៅទាប)។ | បានបង្ហាញថាខេត្ត Son La មានមេគុណកម្លាំងពលកម្មខ្ពស់បំផុត (៣,៣៥ ដងនៃមធ្យមភាគថ្នាក់ជាតិ) ក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មកែច្នៃម្ហូបអាហារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីចំណាយធនធានក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះទេ ប៉ុន្តែការវិភាគនេះតម្រូវឱ្យមានទិន្នន័យស្ថិតិផ្លូវការថ្នាក់ជាតិ និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្តាច់មុខពីតំបន់ភ្នំ និងខ្ពង់រាបភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ដែលមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងគោលនយោបាយវិនិយោគដាច់ដោយឡែកពីរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ជាមេរៀនប្រៀបធៀប ព្រោះកម្ពុជាក៏មានតំបន់ភូមិសាស្ត្រស្រដៀងគ្នាដែរ ប៉ុន្តែបរិបទហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងច្បាប់វិនិយោគខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការចម្លងគោលនយោបាយទាំងស្រុង។
វិធីសាស្ត្រវិភាគ និងគំរូនៃការអភិវឌ្ឍបណ្ដុំឧស្សាហកម្មនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការធ្វើផែនការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងឧស្សាហកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តរបៀបវារៈនេះនឹងជួយកម្ពុជាផ្លាស់ប្ដូរពីការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញកសិផលស្រស់ ទៅកាន់ការកែច្នៃក្នុងស្រុកដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងផ្ដល់ការងារកាន់តែច្រើនដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Industrial clusters | គឺជាការប្រមូលផ្តុំនៃក្រុមហ៊ុន ឬសហគ្រាស និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងវិស័យរោងចក្រ ឬឧស្សាហកម្មណាមួយ ដែលមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រជិតៗគ្នា ហើយមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច ឬពឹងផ្អែកលើគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីបង្កើនផលិតភាព និងប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាសង្កាត់មួយដែលមានលក់តែគ្រឿងបន្លាស់ឡានតាំងពីដើមដល់ចុងផ្លូវ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកទិញងាយស្រួលរក ហើយអ្នកលក់អាចសហការគ្នាបានយ៉ាងងាយ។ |
| Value chain | គឺជាដំណើរការទាំងមូលនៃសកម្មភាពអាជីវកម្ម តាំងពីការរចនា ការទិញវត្ថុធាតុដើម ការផលិត ការធ្វើទីផ្សារ រហូតដល់ការចែកចាយផលិតផលដល់ដៃអតិថិជន ដែលដំណាក់កាលនីមួយៗបានជួយបង្កើនតម្លៃដល់ផលិតផលនោះ។ | ដូចជាខ្សែចង្វាក់នៃការប្រែក្លាយគ្រាប់កាហ្វេឆៅពីចម្ការ ទៅជាកាហ្វេមួយកែវដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់នៅលើតុរបស់អ្នក ដែលឆ្លងកាត់ការលីង កិន និងឆុង។ |
| VA (Value Added) | គឺជាតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដែលបានកើនឡើងបន្ថែមនៅលើផលិតផល ឬសេវាកម្មណាមួយ បន្ទាប់ពីវាបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលនៃការផលិត ឬការកែច្នៃរួចរាល់ ដោយដកចេញនូវថ្លៃដើមវត្ថុធាតុដើមដែលបានប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការយកដំឡូងមីស្រស់តម្លៃថោក មកកែច្នៃជាម្សៅដំឡូងមីដែលអាចលក់បានក្នុងតម្លៃថ្លៃជាង និងចំណេញជាងមុន។ |
| LQVA (Value Added Location Quotient) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលគេប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃកម្រិតនៃការប្រមូលផ្តុំ ឬឯកទេសកម្មនៃតម្លៃបន្ថែមសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ ប្រៀបធៀបទៅនឹងកម្រិតមធ្យមភាគនៃតម្លៃបន្ថែមនោះនៅក្នុងប្រទេសទាំងមូល។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា តើខេត្តមួយមានភាពលេចធ្លោខាងរកចំណូលពីការកែច្នៃឈើជាងខេត្តដទៃទៀតកម្រិតណា។ |
| LQLĐ (Labor Location Quotient) | ជារង្វាស់ដែលប្រៀបធៀបភាគរយនៃកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មជាក់លាក់ណាមួយប្រចាំតំបន់ ទៅនឹងភាគរយនៃកម្លាំងពលកម្មក្នុងវិស័យនោះនៅទូទាំងប្រទេស ដើម្បីរកមើលសក្តានុពលនៃការទាក់ទាញការងាររបស់តំបន់នោះ។ | ដូចជាការគណនាមើលថា តើខេត្តនេះមានចំនួនកម្មករធ្វើការរោងចក្រកែច្នៃម្ហូបអាហារច្រើនជាងខេត្តផ្សេងៗទៀតប៉ុណ្ណា។ |
| PCI (Provincial Competitiveness Index) | គឺជាសន្ទស្សន៍ដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃ និងចាត់ចំណាត់ថ្នាក់គុណភាពនៃការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ច និងបរិយាកាសធុរកិច្ច (ភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើអាជីវកម្ម) របស់អាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ខេត្តនីមួយៗ។ | ដូចជាសៀវភៅពិន្ទុដែលដាក់ពិន្ទុថ្នាក់ដឹកនាំខេត្តនីមួយៗ ថាតើពួកគេជួយសម្រួលដល់ក្រុមហ៊ុនរកស៊ីបានល្អកម្រិតណា។ |
| FSC (Forest Stewardship Council) | គឺជាវិញ្ញាបនបត្រអន្តរជាតិដែលបញ្ជាក់ថា ឈើ ឬផលិតផលធ្វើពីឈើនោះ ត្រូវបានប្រមូលផលពីព្រៃឈើដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមស្តង់ដារបរិស្ថាន សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ | ដូចជាតែមបញ្ជាក់គុណភាពនៅលើផលិតផលឈើ ដើម្បីប្រាប់អ្នកទិញថាឈើនេះមិនមែនជាឈើកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់នោះទេ។ |
| Logistics | គឺជាដំណើរការនៃការរៀបចំផែនការ អនុវត្ត និងត្រួតពិនិត្យការដឹកជញ្ជូន ការស្តុកទុកទំនិញ វត្ថុធាតុដើម និងព័ត៌មានពីកន្លែងដើមរហូតដល់កន្លែងប្រើប្រាស់ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់អតិថិជន។ | ដូចជាប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនអីវ៉ាន់ និងរៀបចំឃ្លាំង ដែលធានាថាទំនិញបញ្ជូនពីអ្នកលក់ទៅដល់ដៃអ្នកទិញបានលឿន សុវត្ថិភាព និងមិនខូចខាត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
