បញ្ហា (The Problem)៖ ប្រទេសវៀតណាមកំពុងប្រឈមមុខនឹងកង្វះខាតប្រភពទុនយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ខណៈដែលថវិការដ្ឋមានកម្រិត ហើយការទទួលបានប្រាក់កម្ចីអនុគ្រោះអន្តរជាតិ (ODA) កាន់តែថយចុះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះវិភាគលើបទពិសោធន៍អន្តរជាតិក្នុងការកៀរគរទុនពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន ចិន និងឥណ្ឌា ដើម្បីទាញយកមេរៀន និងស្នើដំណោះស្រាយគោលនយោបាយសម្រាប់ប្រទេសវៀតណាម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Public-Private Partnership (PPP) យន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និងឯកជន (PPP) |
ជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកថវិការដ្ឋ និងទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីបច្ចេកវិទ្យា ព្រមទាំងប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងរបស់វិស័យឯកជន។ | ទាមទារឱ្យមានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ច្បាស់លាស់ និងប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃអំពើពុករលួយ ប្រសិនបើខ្វះតម្លាភាពក្នុងការដេញថ្លៃ (ដូចបទពិសោធន៍នៅចិន)។ | នៅប្រទេសឥណ្ឌា និងចិន យន្តការនេះទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការកៀរគរទុនរាប់ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់គម្រោងផ្លូវល្បឿនលឿន និងថាមពល។ |
| Municipal and Corporate Bonds ការបោះផ្សាយសញ្ញាប័ណ្ណក្រុង និងសញ្ញាប័ណ្ណសាជីវកម្ម |
អាចកៀរគរទុនក្នុងស្រុកបានទំហំធំ និងរហ័ស ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើការធានាពីរដ្ឋាភិបាលកណ្តាល។ | ទាមទារឱ្យមានទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុដែលរីកចម្រើន ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃចំណាត់ថ្នាក់ឥណទាន (Credit rating) ច្បាស់លាស់ និងតម្លាភាពព័ត៌មានខ្ពស់។ | នៅឆ្នាំ១៩៩៨ ទីក្រុង Ahmedabad របស់ឥណ្ឌា បានបោះផ្សាយសញ្ញាប័ណ្ណដោយជោគជ័យក្នុងទំហំ ២៥លានដុល្លារ ដោយគ្មានការធានាពីរដ្ឋ។ |
| State Budget & Dedicated Funds ថវិការដ្ឋ និងមូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍ឯកទេស |
រដ្ឋមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង និងស័ក្តិសមសម្រាប់គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ដែលមិនសូវមានប្រាក់ចំណេញផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម។ | មានកម្រិតកំណត់ដោយសារទំហំថវិកាជាតិ និងអាចប្រឈមនឹងការបែងចែកទុនមិនចំគោលដៅ ប្រសិនបើខ្វះការតាមដាន។ | សិង្ហបុរី និងម៉ាឡេស៊ី បានប្រើប្រាស់ប្រភពទុននេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយន្តការហិរញ្ញប្បទានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងនេះ តម្រូវឱ្យមានការរៀបចំប្រព័ន្ធច្បាប់ តម្លាភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងធនធានមនុស្សកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះផ្អែកជាចម្បងលើបទពិសោធន៍របស់ប្រទេសដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចធំៗ និងមានទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុរីកចម្រើន (ចិន ឥណ្ឌា សិង្ហបុរី)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចតូច និងទីផ្សារមូលបត្រទើបតែចាប់ផ្តើម ដំណោះស្រាយមួយចំនួនដូចជាការបោះផ្សាយសញ្ញាប័ណ្ណក្រុង អាចនឹងពិបាកអនុវត្តក្នុងរយៈពេលខ្លី។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គោលការណ៍សំខាន់ៗពីការសិក្សានេះ មានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទាក់ទាញទុនក្រៅពីថវិការដ្ឋ។
ការធ្វើពិពិធកម្មប្រភពទុន ដោយបញ្ចូលយន្តការទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ និងគម្រោង PPP ដែលមានតម្លាភាព គឺជាជំហានចាំបាច់ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដ៏ធំនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Public-Private Partnership (PPP) | យន្តការសហប្រតិបត្តិការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ក្នុងការវិនិយោគ សាងសង់ និងប្រតិបត្តិការគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ដើម្បីចែករំលែកហានិភ័យ និងទាញយកប្រយោជន៍ពីធនធានហិរញ្ញវត្ថុនិងជំនាញគ្រប់គ្រងរបស់វិស័យឯកជន។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋាភិបាលជួលក្រុមហ៊ុនឯកជនឱ្យធ្វើផ្លូវល្បឿនលឿន ដោយឱ្យក្រុមហ៊ុននោះប្រមូលលុយថ្លៃផ្លូវក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយដើម្បីយកដើមនិងចំណេញមកវិញ។ |
| Capital Mobilization | ដំណើរការនៃការប្រមូលផ្តុំធនធានហិរញ្ញវត្ថុពីប្រភពផ្សេងៗ (ដូចជាថវិការដ្ឋ ទីផ្សារមូលបត្រ កម្ចីធនាគារ និងវិនិយោគិនបរទេស) ដើម្បីយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងគម្រោងវិនិយោគធំៗដែលត្រូវការទុនច្រើន។ | ដូចជាការរៃអង្គាសលុយពីមនុស្សជាច្រើននាក់ ដើម្បីយកទៅបង្កើតអាជីវកម្មដ៏ធំមួយដែលមនុស្សម្នាក់មិនអាចធ្វើបាន។ |
| Municipal Bonds | សញ្ញាប័ណ្ណដែលបោះផ្សាយដោយរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់តំបន់ ឬអាជ្ញាធរក្រុងខេត្ត ដើម្បីខ្ចីប្រាក់ពីសាធារណជន ឬវិនិយោគិនសម្រាប់យកទៅសាងសង់គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា (ដូចជាសាលារៀន ផ្លូវថ្នល់ ឬប្រព័ន្ធទឹកស្អាត) នៅមូលដ្ឋាននោះផ្ទាល់។ | ដូចជាសាលាក្រុងសរសេរលិខិតខ្ចីលុយពីប្រជាជនខ្លួនឯងដើម្បីយកទៅធ្វើផ្លូវក្នុងក្រុង ហើយសន្យាសងវិញជាមួយការប្រាក់។ |
| Corporate Bonds | ឧបករណ៍បំណុលដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មឯកជន ដើម្បីប្រមូលទុនពីវិនិយោគិនសម្រាប់ការពង្រីកអាជីវកម្ម ឬសាងសង់គម្រោងថ្មីៗ ដោយមានការសន្យាសងប្រាក់ដើមនិងការប្រាក់តាមអត្រានិងកាលកំណត់ជាក់លាក់។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនធំមួយចេញលិខិតខ្ចីប្រាក់ពីអ្នក ដើម្បីយកលុយនោះទៅពង្រីកក្រុមហ៊ុន ហើយសន្យាថានឹងឱ្យការប្រាក់អ្នកជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ថ្ងៃសងប្រាក់ដើម។ |
| Credit Rating | ការវាយតម្លៃដោយភ្នាក់ងារជំនាញឯករាជ្យទៅលើសមត្ថភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រវត្តិសងបំណុលរបស់ក្រុមហ៊ុន ឬរដ្ឋាភិបាល ដែលជួយឱ្យវិនិយោគិនដឹងពីកម្រិតហានិភ័យមុននឹងសម្រេចចិត្តទិញសញ្ញាប័ណ្ណ ឬឱ្យខ្ចីប្រាក់។ | ដូចជាពិន្ទុវាយតម្លៃសិស្សក្នុងថ្នាក់ ដែលប្រាប់អ្នកឱ្យដឹងថាសិស្សម្នាក់នេះពូកែ គួរឱ្យទុកចិត្ត និងមានលទ្ធភាពសងបំណុលវិញកម្រិតណា។ |
| Foreign Direct Investment (FDI) | ចរន្តមូលធនដែលវិនិយោគិនពីប្រទេសមួយ យកទៅវិនិយោគដោយផ្ទាល់ដើម្បីបង្កើតក្រុមហ៊ុន ឬសាងសង់គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងប្រទេសមួយទៀត ដោយទទួលបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងឬចូលរួមគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មនោះ។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនចិនយកលុយមកសាងសង់ និងគ្រប់គ្រងរោងចក្រអគ្គិសនីនៅប្រទេសកម្ពុជាផ្ទាល់តែម្តង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
