បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងការផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើភាពខ្វះខាតនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធវិស័យសុខាភិបាលរដ្ឋ និងតម្រូវការក្នុងការទាក់ទាញទុនវិនិយោគឯកជនតាមរយៈភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និងឯកជន (PPP) ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ រួមមានការវិភាគគុណវិស័យលើគោលនយោបាយច្បាប់ និងការវិភាគបរិមាណលើទិន្នន័យស្ទង់មតិកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់អ្នកជំងឺឆ្លយតបនឹងសេវាកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Public Hospitals (State-Funded) មន្ទីរពេទ្យរដ្ឋប្រពៃណី (គាំទ្រដោយថវិការដ្ឋ) |
ចំណាយទាបដោយសារមានការធានារ៉ាប់រងពីរដ្ឋ និងធានាបាននូវសមធម៌សម្រាប់ការចូលប្រើប្រាស់សេវាសុខភាពមូលដ្ឋាន។ | ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្សោយ ការរង់ចាំយូរ កង្វះឧបករណ៍ទំនើបៗ និងអាកប្បកិរិយាបុគ្គលិកពេទ្យនៅមានកម្រិតដោយសារការផ្ទុកអ្នកជំងឺលើសចំណុះ។ | សន្ទស្សន៍នៃការពេញចិត្តរបស់អ្នកជំងឺ (PSI) ទាបជាងគេ ទទួលបានត្រឹមតែ ៣,០៥/៥ (ក្នុងការស្ទង់មតិទីក្រុង) ទៅ ៣,៩៨/៥ (ទិន្នន័យជាតិ)។ |
| Public-Private Partnership (Socialized Medicine/Voluntary Wards) ភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋ និងឯកជន (សេវាបង់ប្រាក់/ការធ្វើសង្គមូបនីយកម្មក្នុងពេទ្យរដ្ឋ) |
មានបរិក្ខារពេទ្យទំនើប គុណភាពសេវាកម្មនិងការព្យាបាលល្អប្រសើរ ហើយអ្នកជំងឺមិនចាំបាច់រង់ចាំយូរ។ | ការចំណាយខ្ពស់ជាងមុន និងមានហានិភ័យនៃការរំលោភបំពានសេវា (Over-prescription) ឬការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនលើសតម្រូវការដើម្បីឆាប់បានប្រាក់ចំណេញ។ | សន្ទស្សន៍នៃការពេញចិត្ត (PSI) កើនឡើងខ្ពស់ដល់ ៣,៤២/៥ ទៅ ៤,០៩៨/៥ ជាមួយនឹងការវាយតម្លៃខ្ពស់លើលទ្ធផលនៃការព្យាបាល។ |
| Fully Private Hospitals មន្ទីរពេទ្យឯកជនទាំងស្រុង |
ការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងអាកប្បកិរិយារបស់បុគ្គលិកពេទ្យមានភាពល្អប្រសើរបំផុត រហ័ស និងមានបរិស្ថានផាសុកភាពខ្ពស់។ | តម្លៃសេវាថ្លៃខ្លាំង ហើយជារឿយៗមិនមានការទទួលស្គាល់លទ្ធផលរវាងពេទ្យរដ្ឋនិងឯកជន ព្រមទាំងខ្វះសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដោះស្រាយករណីជំងឺធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។ | ទទួលបានពិន្ទុពេញចិត្តខ្ពស់បំផុតក្នុងការស្ទង់មតិជាក់ស្តែង ៣,៥៩/៥ (ជាពិសេសលើអាកប្បកិរិយាបុគ្គលិក និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងស្រាវជ្រាវវាយតម្លៃគុណភាពសេវា និងគោលនយោបាយ PPP នេះ ទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យស្ទង់មតិផ្ទាល់ កម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការសម្ភាសន៍ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយការស្ទង់មតិបឋមភាគច្រើនផ្តោតលើទីក្រុងធំៗដូចជាទីក្រុងហាណូយ ដែលអ្នកជំងឺមានចំណូលមធ្យមនិងខ្ពស់។ កត្តានេះអាចបណ្តាលឱ្យមានភាពលម្អៀង (Bias) ព្រោះការរំពឹងទុក និងសមត្ថភាពចំណាយរបស់អ្នករស់នៅទីក្រុង ខុសពីអ្នកនៅតំបន់ជនបទយ៉ាងខ្លាំង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវពិចារណាលើគម្លាតសមត្ថភាពចំណាយរវាងប្រជាជននៅរាជធានីភ្នំពេញ និងបណ្តាខេត្តនានា មុននឹងយកគំរូនេះទៅអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងគំរូគោលនយោបាយ PPP ក្នុងឯកសារនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធហិរញ្ញប្បទានវិស័យសុខាភិបាលនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តទម្រង់ PPP ត្រឹមត្រូវ នឹងជួយកម្ពុជាកាត់បន្ថយការហូរចេញអ្នកជំងឺទៅព្យាបាលនៅក្រៅប្រទេស និងលើកកម្ពស់គុណភាពសេវាព្យាបាលក្នុងស្រុកឱ្យស្របតាមស្តង់ដារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Public-Private Partnership (PPP) | យន្តការដែលស្ថាប័នរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនឯកជនសហការគ្នាដើម្បីវិនិយោគ សាងសង់ ឬផ្តល់សេវាសាធារណៈ (ឧទាហរណ៍ មន្ទីរពេទ្យ) ដោយចែករំលែកទាំងហានិភ័យ និងផលចំណេញ ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកថវិការដ្ឋ និងពង្រឹងគុណភាពសេវា។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋមានដីធ្លីទំនេរ ហើយហៅក្រុមហ៊ុនឯកជនឱ្យចេញលុយសាងសង់ពេទ្យ និងគ្រប់គ្រងរួមគ្នាដើម្បីបម្រើប្រជាជន។ |
| Patient Satisfaction Index (PSI) | សន្ទស្សន៍ដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់អ្នកជំងឺទៅលើគុណភាពសេវាថែទាំសុខភាព ដោយផ្តោតលើកត្តាដូចជា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ អាកប្បកិរិយាគ្រូពេទ្យ តម្លៃ និងលទ្ធផលនៃការព្យាបាល។ | ដូចជាការឱ្យពិន្ទុ (ផ្កាយ) លើសេវាកម្មភោជនីយដ្ឋានបន្ទាប់ពីញ៉ាំរួច ដើម្បីវាយតម្លៃថាគេបម្រើល្អកម្រិតណា។ |
| Value for Money (VFM) | ការវាយតម្លៃថាតើគម្រោងឬការចំណាយណាមួយមានតម្លៃសក្តិសមនឹងប្រាក់ដែលបានចំណាយដែរឬទេ ដោយប្រៀបធៀបទំហំទឹកប្រាក់ចំណាយទៅនឹងគុណភាព លទ្ធផល និងប្រសិទ្ធភាពដែលទទួលបានត្រឡប់មកវិញ។ | ដូចជាការទិញទូរស័ព្ទមួយគ្រឿង ទោះបីថ្លៃបន្តិចតែប្រើប្រាស់បានយូរ និងលឿនល្អ ដែលធ្វើឱ្យវាមាន 'តម្លៃសក្តិសមនឹងលុយដែលបានបង់'។ |
| Out-of-pocket payment | ការចំណាយលើសេវាសុខាភិបាលដែលចេញពីហោប៉ៅផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកជំងឺនៅពេលទទួលសេវា ដែលមិនត្រូវបានរ៉ាប់រងដោយប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រង ឬការឧបត្ថម្ភរបស់រដ្ឋាភិបាល។ | ដូចជាលុយដែលអ្នកត្រូវដកពីកាបូបខ្លួនឯងផ្ទាល់ដើម្បីបង់ថ្លៃថ្នាំ ព្រោះប័ណ្ណធានារ៉ាប់រងរបស់អ្នកមិនគ្របដណ្តប់លើវា។ |
| SERVPERF Model | ម៉ូដែលសម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាពសេវាកម្មដោយផ្អែកលើ 'ការយល់ឃើញនិងបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង' របស់អតិថិជនពេលកំពុងប្រើប្រាស់សេវា ដោយមិនចាំបាច់ប្រៀបធៀបជាមួយនឹង 'ការរំពឹងទុក' មុនពេលប្រើប្រាស់នោះទេ។ | ដូចជាការភ្លក់ម្ហូបហើយប្រាប់ភ្លាមៗថាឆ្ងាញ់ឬអត់ ដោយមិនខ្វល់ថាមុនពេលញ៉ាំអ្នកធ្លាប់គិតថាវាមានរសជាតិយ៉ាងណានោះទេ។ |
| Information Asymmetry | ស្ថានភាពទីផ្សារដែលភាគីម្ខាង (ជាទូទៅគឺគ្រូពេទ្យ) មានព័ត៌មាននិងចំណេះដឹងអំពីជំងឺនិងការព្យាបាលច្រើនជាងភាគីម្ខាងទៀត (អ្នកជំងឺ) ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺត្រូវពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងលើការសម្រេចចិត្តរបស់គ្រូពេទ្យ។ | ដូចជាការយកឡានទៅជួសជុល ដែលជាងដឹងច្បាស់ពីបញ្ហាម៉ាស៊ីនជាងអ្នក ហើយអ្នកត្រូវតែជឿតាមអ្វីដែលជាងប្រាប់ឱ្យប្តូរគ្រឿងបន្លាស់។ |
| Build-Operate-Transfer (BOT) | ទម្រង់នៃកិច្ចសន្យា PPP ដែលរដ្ឋអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនបោះទុនសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រតិបត្តិការយកចំណេញក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ រួចទើបផ្ទេរកម្មសិទ្ធិនិងការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុងមកឱ្យរដ្ឋវិញដោយឥតគិតថ្លៃ។ | ដូចជាការឱ្យគេមកសាងសង់តូបលក់ដូរលើដីរបស់អ្នក ដោយអនុញ្ញាតឱ្យគេលក់យកចំណេញរយៈពេល១០ឆ្នាំសិន រួចទើបប្រគល់តូបនោះមកអ្នកវិញជារៀងរហូត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
