បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវិភាគពីផលប៉ះពាល់នៃការដកហូតដីកសិកម្មដើម្បីអភិវឌ្ឍតំបន់ឧស្សាហកម្ម ទៅលើការងារ សន្តិសុខស្បៀង និងជីវភាពរស់នៅរបស់គ្រួសារកសិករក្នុងខេត្ត Hung Yen ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការប្រមូលទិន្នន័យបឋម និងមធ្យមនៅក្នុងឃុំគោលដៅចំនួនបី តាមរយៈការសម្ភាសន៍ និងការប្រើប្រាស់ស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Household Survey ការស្ទង់មតិគ្រួសារបែបបរិមាណ |
ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់ និងអាចវាស់វែងបានអំពីបំរែបំរួលប្រាក់ចំណូល ទំហំដីដែលនៅសល់ និងភាគរយនៃការទទួលបានការងារថ្មី។ | អាចខកខានក្នុងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ឬឧបសគ្គលម្អិតដែលកសិករជួបប្រទះក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ | រកឃើញថាមានតែកម្លាំងពលកម្ម ១៦,២% ប៉ុណ្ណោះបានការងារក្នុងរោងចក្រ ហើយគ្រួសារ ៧៧% ត្រូវទិញអង្ករហូបប្រចាំថ្ងៃ។ |
| Qualitative In-depth Interviews & Group Discussions ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ និងការពិភាក្សាក្រុមបែបគុណវិស័យ |
ជួយស្វែងយល់ពីមូលហេតុពិតប្រាកដដែលកសិករមិនអាចចូលធ្វើការរោងចក្របាន (ដូចជាបញ្ហាកង្វះជំនាញ និងវិន័យការងារ) និងបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗ។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការចុះមូលដ្ឋាន ហើយលទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងទៅតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍។ | បង្ហាញពីក្តីព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង (៦៩,៦% នៃគ្រួសារ) លើការបំពុលបរិស្ថាន និងការកើនឡើងនៃគម្លាតវណ្ណៈសង្គមរវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅទីវាល និងកម្មវិធីសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំចំនួន៣ នៃខេត្ត Hung Yen ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ដោយមានទំហំសំណាកត្រឹមតែ ១៣៥ គ្រួសារ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនៃតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហមដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ជាមេរៀន ទោះបីជាកសិករខ្មែរអាចមានទំហំដីជាមធ្យមធំជាង និងកម្រិតវប្បធម៌ខុសគ្នាក៏ដោយ ក៏បញ្ហាបាត់បង់ការងារ និងសន្តិសុខស្បៀងនៅតែជាហានិភ័យស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការស្រាវជ្រាវនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល និងអ្នកស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំៗ។
ជារួម របាយការណ៍នេះផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការថ្លឹងថ្លែងរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈឧស្សាហូបនីយកម្ម និងការការពារនិរន្តរភាពជីវភាពរបស់កសិករមូលដ្ឋាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Land Expropriation / Land Recovery | ជានីតិវិធីដែលរដ្ឋាភិបាលដកហូតសិទ្ធិ ឬទិញយកដីកសិកម្មពីប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីយកទៅអភិវឌ្ឍជាតំបន់ឧស្សាហកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ឬគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងៗ ដោយមានការផ្តល់សំណងជាថវិកា ឬដីធ្លីថ្មី។ | ដូចជារដ្ឋសុំទិញដីស្រែរបស់យើងវិញ ដើម្បីយកទៅសាងសង់រោងចក្រ ឬធ្វើផ្លូវធំ សម្រាប់ឱ្យអ្នកភូមិនិងសង្គមទាំងមូលទទួលបានប្រយោជន៍រួម។ |
| Livelihood | គឺជាប្រព័ន្ធនៃមធ្យោបាយ សមត្ថភាព និងសកម្មភាពផ្សេងៗដែលមនុស្សម្នាក់ ឬគ្រួសារមួយប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណូល និងធានាការរស់រានមានជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម។ | គឺជា 'ឆ្នាំងបាយ' ឬវិធីសាស្ត្រដែលយើងប្រើប្រាស់កម្លាំង និងគំនិត ដើម្បីរកលុយមកទិញម្ហូបចំណីចិញ្ចឹមគ្រួសារជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Industrialization | ជាដំណើរការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ពីការពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មជាចម្បង ទៅជាការពឹងផ្អែកលើការផលិតតាមរោងចក្រ សហគ្រាស និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបវិញ។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូររូបរាងភូមិដែលពោរពេញដោយវាលស្រែនិងសត្វពាហនៈ ទៅជាតំបន់ដែលពោរពេញដោយអគាររោងចក្រនិងម៉ាស៊ីនផលិតទំនិញ។ |
| Food Security | ជាស្ថានភាពដែលគ្រួសារនីមួយៗមានលទ្ធភាព (ទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងធនធាន) ក្នុងការទទួលបាន ឬផលិតស្បៀងអាហារបានគ្រប់គ្រាន់ មានសុវត្ថិភាព និងមានជីវជាតិ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ ក្នុងឯកសារនេះ គឺសំដៅលើការបាត់បង់សមត្ថភាពផលិតស្រូវហូបខ្លួនឯងក្រោយពេលបាត់បង់ដីស្រែ។ | គឺការធានាថាជង្រុកស្រូវ ឬធុងអង្ករនៅផ្ទះមានអង្ករពេញជានិច្ច ដោយមិនបារម្ភថានឹងដាច់ពោះអត់បាយហូបនៅថ្ងៃស្អែកនោះទេ។ |
| Social Stratification | ជាបាតុភូតនៃការបែងចែកសមាជិកក្នុងសង្គមទៅជាថ្នាក់ ឬវណ្ណៈផ្សេងៗគ្នា ដោយផ្អែកលើទ្រព្យសម្បត្តិ ប្រាក់ចំណូល អំណាច ឬឱកាសទទួលបានការងារ ដែលជារឿយៗធ្វើឱ្យគម្លាតរវាងអ្នកមាននិងអ្នកក្រកាន់តែធំ។ | ដូចជាការបែងចែកមនុស្សក្នុងភូមិជាក្រុមអ្នកមានលុយសាងសង់វីឡា និងក្រុមអ្នកក្រដែលត្រូវទៅស៊ីឈ្នួលគេប្រចាំថ្ងៃ ក្រោយពេលដីស្រែត្រូវលក់អស់។ |
| Non-agricultural Employment | ជាប្រភេទការងារ ឬមុខរបរទាំងឡាយណាដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការដាំដុះដំណាំ ឬការចិញ្ចឹមសត្វ ដូចជាការធ្វើការរោងចក្រ ការបើកតូបលក់ដូរ ធ្វើសំណង់ ឬរត់ម៉ូតូឌុប។ | គឺការរកលុយដោយមិនបាច់កាន់នង្គ័លចុះរេកភក់ ដូចជាការទៅធ្វើជាកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរ ឬបើកហាងលក់ចាប់ហួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
