បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស៊ើបអង្កេតពីរបៀបដែលទម្រង់ទីផ្សារ ៣.០ (Marketing 3.0) តាមរយៈម៉ូដែល 3i ជះឥទ្ធិពលលើអាកប្បកិរិយារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ក្នុងការសម្រេចចិត្តទិញផលិតផលភេសជ្ជៈមានជាតិអាល់កុលក្នុងស្រុកស្រីរាជា ខេត្តឈុនបុរី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណ (Quantitative research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងតំបន់គោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Marketing 1.0 (Product-centric) ទីផ្សារ ១.០ (ផ្ដោតលើផលិតផល) |
ផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍផលិតផល និងមុខងារប្រើប្រាស់មូលដ្ឋាន ដែលមានភាពងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង។ ល្អសម្រាប់ទីផ្សារទើបចាប់ផ្តើមដែលមានការប្រកួតប្រជែងទាប។ | មើលរំលងតម្រូវការផ្នែកអារម្មណ៍ និងស្មារតីរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ ទំនាក់ទំនងអតិថិជនមានកម្រិតត្រឹមតែការទិញលក់ធម្មតា។ | ត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុងឯកសារជាមូលដ្ឋានគ្រឹះទ្រឹស្តី ដើម្បីប្រៀបធៀបពីការវិវត្តនៃការធ្វើទីផ្សារ។ |
| Marketing 2.0 (Consumer-oriented) ទីផ្សារ ២.០ (ផ្ដោតលើអ្នកប្រើប្រាស់) |
ផ្តោតលើការកសាងភាពពេញចិត្តផ្លូវអារម្មណ៍ (Emotional satisfaction) និងយល់ពីចំណង់ចំណូលចិត្តអតិថិជនតាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន។ | ទោះបីជាផ្តោតលើអតិថិជន តែក៏នៅខ្វះការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងផ្នែកគុណតម្លៃខ្ពស់ និងទំនួលខុសត្រូវចំពោះសង្គម។ | ចាត់ទុកជាដំណាក់កាលអន្តរកាលឆ្ពោះទៅរកការយល់ចិត្តអ្នកប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែមិនទាន់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងការចងចិត្តអតិថិជនរយៈពេលវែង។ |
| Marketing 3.0 Model 3i (Values-driven) ទីផ្សារ ៣.០ ម៉ូដែល 3i (ទីផ្សារជំរុញដោយតម្លៃ និងស្មារតី) |
បំពេញតម្រូវការអតិថិជនយ៉ាងពេញលេញទាំងផ្នែកគំនិត បេះដូង និងស្មារតី តាមរយៈអត្តសញ្ញាណ (Identity) ភាពស្មោះត្រង់ (Integrity) និងរូបភាពម៉ាក (Image)។ | ទាមទារយុទ្ធសាស្ត្រស៊ីជម្រៅ ការវិនិយោគខ្ពស់ និងការរក្សាពាក្យសន្យាប្រកបដោយក្រមសីលធម៌ (Brand Integrity) ជៀសវាងការវាយបកពីអតិថិជន។ | លទ្ធផលស្រាវជ្រាវបញ្ជាក់ថា ម៉ូដែល 3i នេះមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង (P-value < 0.05) ដល់ការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសម៉ាក និងហេតុផលនៃការទិញរបស់អតិថិជន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានធនធានជាមូលដ្ឋានក្នុងការស្រាវជ្រាវបរិមាណ រួមមានកម្មវិធីស្ថិតិ និងការប្រមូលទិន្នន័យពីអតិថិជនផ្ទាល់។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យផ្តាច់មុខពីអ្នកប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងចំនួន ៤០០ នាក់ នៅក្នុងតំបន់ Si Racha ខេត្ត Chonburi ប្រទេសថៃ ដែលភាគច្រើនជាបុរសវ័យក្មេងទៅកណ្តាល (៧២.៧៥%)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទភូមិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងចំណូលចិត្តម៉ាកយីហោ (ដូចជា Leo, Chang, Singha) ជាក់លាក់មួយរបស់ថៃ។ នេះមានន័យថា អាកប្បកិរិយារបស់អ្នកប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នា ដូច្នេះការអនុវត្តលទ្ធផលនេះទាមទារការសាកល្បង និងប្រមូលទិន្នន័យក្នុងស្រុកបន្ថែម។
ទោះបីជាទិន្នន័យផ្អែកលើបរិបទប្រទេសថៃក៏ដោយ ក្របខណ្ឌវិភាគម៉ូដែលទីផ្សារ ៣.០ (Model 3i) នេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ទីផ្សារកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការលក់ត្រឹមតែផលិតផល ទៅជាការលក់ 'គុណតម្លៃ និងសេចក្តីទុកចិត្ត' (Marketing 3.0) គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មុតស្រួចសម្រាប់អាជីវកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុងការកសាងភាពស្មោះត្រង់របស់អតិថិជនរយៈពេលវែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Marketing 3.0 | ការធ្វើទីផ្សារដែលផ្តោតលើគុណតម្លៃ ស្មារតី អារម្មណ៍ និងការទទួលខុសត្រូវចំពោះសង្គម ដោយចាត់ទុកអតិថិជនជាមនុស្សពេញលេញ មិនមែនគ្រាន់តែជាអ្នកទិញផលិតផលនោះទេ។ | ដូចជាការលក់ទំនិញដោយប្រាប់អតិថិជនថា "ការទិញរបស់អ្នកកំពុងជួយសង្គ្រោះបរិស្ថាន" ជាជាងគ្រាន់តែប្រាប់ថា "ទំនិញនេះល្អនិងថោក"។ |
| Model 3i | ក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សាររបស់ Philip Kotler ដែលមានធាតុផ្សំ៣គឺ អត្តសញ្ញាណម៉ាក (Identity) ភាពស្មោះត្រង់ម៉ាក (Integrity) និងរូបភាពម៉ាក (Image) ដើម្បីបង្កើតយីហោមួយដ៏រឹងមាំនិងមានតម្លៃ។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះមួយដែលត្រូវការ គ្រឹះរឹងមាំ (អត្តសញ្ញាណ) សសររឹងមាំ (ភាពស្មោះត្រង់) និងការរចនាដ៏ស្រស់ស្អាត (រូបភាព)។ |
| Brand Identity | លក្ខណៈពិសេស ឬទីតាំងគោលដៅ (Positioning) របស់ម៉ាកយីហោ ដែលធ្វើឱ្យអតិថិជនអាចសម្គាល់ និងបែងចែកវាពីគូប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ឬលក្ខណៈសម្គាល់របស់មនុស្សម្នាក់ (ឧទាហរណ៍៖ ជាមនុស្សរហ័សរហួន និងរួសរាយ) ដែលគ្មានអ្នកណាដូច។ |
| Brand Integrity | ការរក្សាពាក្យសន្យារបស់ម៉ាកយីហោចំពោះអតិថិជនតាមរយៈការផ្តល់ជូននូវគុណភាព និងសេវាកម្មជាក់ស្តែង ដែលបង្កើតឱ្យមានទំនុកចិត្ត និងភាពស្មោះត្រង់ពីអតិថិជន។ | ដូចជាមិត្តភក្តិម្នាក់ដែលតែងតែធ្វើតាមអ្វីដែលខ្លួនបាននិយាយ (និយាយពិត ធ្វើពិត) និងអាចឱ្យយើងពឹងពាក់បានជានិច្ច។ |
| Brand Image | កេរ្តិ៍ឈ្មោះ ចំណាប់អារម្មណ៍ ឬអារម្មណ៍ទូទៅដែលអតិថិជនមានចំពោះម៉ាកយីហោមួយ ផ្អែកលើបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ឬការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រុមហ៊ុន។ | ដូចជាកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់សិស្សពូកែម្នាក់នៅក្នុងសាលា ដែលអ្នកគ្រប់គ្នាតែងតែគិតថាគាត់ជាក្មេងល្អនិងឆ្លាត ទោះបីជាមិនដែលនិយាយជាមួយគាត់ក៏ដោយ។ |
| Chi-Square Test | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ធ្វើតេស្តរកមើលទំនាក់ទំនងរវាងអថេរប្រភេទក្រុម (Categorical variables) ពីរ ឬច្រើន ដើម្បីដឹងថាពួកវាមានឥទ្ធិពលលើគ្នាឬទេ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តដើម្បីបញ្ជាក់ថា តើមនុស្សប្រុស និងមនុស្សស្រី ពិតជាមានចំណូលចិត្តជ្រើសរើសម៉ាកស្រាបៀរខុសគ្នាឬយ៉ាងណា។ |
| One-way ANOVA | វិធីសាស្ត្រវិភាគវ៉ារ្យ៉ង់ (Analysis of Variance) ប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមចំនួន ៣ ឬច្រើន ដើម្បីរកមើលថាតើពួកវាមានភាពខុសគ្នាជាអត្ថន័យស្ថិតិឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមធ្យមរបស់សិស្សថ្នាក់ទី១០ ទី១១ និងទី១២ ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីមើលថាតើកម្រិតថ្នាក់មានឥទ្ធិពលលើពិន្ទុឬទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
