បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីបញ្ហាប្រឈម ឱកាស និងឧបសគ្គក្នុងការអនុវត្តយន្តការភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន (Public-Private Partnership) ក្នុងការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហាររបស់ប្រទេសថៃ ជាពិសេសតាមរយៈគម្រោងសាកល្បង Food Innopolis ក្រោមយុទ្ធសាស្រ្តថៃ ៤.០ (Thailand 4.0)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវបែបចម្រុះ (Mixed Method) ទាំងបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យ ដើម្បីវាយតម្លៃពីប្រសិទ្ធភាព និងបញ្ហានៃគម្រោង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Public-Private Partnership (PPP) ភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន |
ជួយកៀរគរទុនវិនិយោគពីវិស័យឯកជន ជំរុញនវានុវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យា និងចែករំលែកហានិភ័យរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធ។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការចរចាកិច្ចសន្យា ងាយរងឥទ្ធិពលពីភាពស្មុគស្មាញនៃការិយាធិបតេយ្យ និងអាចមានហានិភ័យនៃភាពផ្តាច់មុខ។ | រំពឹងថានឹងផ្លាស់ប្តូរឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មកម្រិតទាប ទៅជាការផលិតដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ (High Value Added) ក្រោមគោលនយោបាយ Thailand 4.0។ |
| Traditional Public Procurement / State Provision ការផ្តល់សេវាឬលទ្ធកម្មដោយរដ្ឋជាទូទៅ |
រដ្ឋមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ ងាយស្រួលក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងធានាបាននូវគណនេយ្យភាពផ្ទាល់ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ។ | ខ្វះភាពបត់បែន ទាមទារថវិកាជាតិច្រើន និងមានកម្រិតទាបក្នុងការបង្កើតនវានុវត្តន៍ ឬបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជំរុញការស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) ម្ហូបអាហារឱ្យទាន់ការប្រកួតប្រជែងទីផ្សារសកលឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងភាពជាដៃគូ (PPP) សម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវម្ហូបអាហារ ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនទាំងផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងអ្នកជំនាញកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតសំខាន់លើទិន្នន័យពីគម្រោង Food Innopolis មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម (SMEs) របស់ថៃ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានរចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មពឹងផ្អែកលើការនាំចេញស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែកម្ពុជាអាចរៀនសូត្រទុកជាមុនពីចំណុចខ្សោយនៃការិយាធិបតេយ្យ ដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ។
ម៉ូដែលយន្តការ PPP នេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍខ្សែសង្វាក់កសិឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តម៉ូដែល PPP នេះដោយមានការកែសម្រួលឱ្យស្របនឹងបរិបទច្បាប់កម្ពុជា នឹងជួយពន្លឿនការផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញកសិផលឆៅ ទៅជាផលិតផលម្ហូបអាហារកែច្នៃដែលមានតម្លៃខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Public-Private Partnership (PPP) | ភាពជាដៃគូរវាងរដ្ឋនិងឯកជន គឺជាយន្តការសហប្រតិបត្តិការដែលរដ្ឋាភិបាលនិងក្រុមហ៊ុនឯកជនធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីផ្តល់សេវាសាធារណៈ ឬអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងបច្ចេកវិទ្យា ដោយចែករំលែកទាំងហានិភ័យ ការចំណាយ និងផលចំណេញ។ | ដូចជាការបណ្តាក់ទុនរួមគ្នារវាងរដ្ឋដែលផ្តល់ទីតាំងនិងច្បាប់ និងអ្នកជំនួញដែលផ្តល់ទុននិងបច្ចេកទេស ដើម្បីសាងសង់រោងចក្រស្រាវជ្រាវរួមមួយ។ |
| Value Chain Development | ការអភិវឌ្ឍខ្សែសង្វាក់តម្លៃ គឺជាការលើកកម្ពស់គ្រប់ដំណាក់កាលនៃដំណើរការផលិតកម្ម ចាប់តាំងពីការដាំដុះ (កសិករ) ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការលក់លើទីផ្សារ ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែម (Value Added) ដល់ផលិតផល។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយដែលធ្លាប់តែលក់ថោកៗ មកច្នៃជាស្វាយក្រៀម និងវេចខ្ចប់យ៉ាងស្អាត ដើម្បីលក់បានថ្លៃទ្វេដងលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។ |
| Innovation-Driven Enterprise (IDE) | សហគ្រាសជំរុញដោយនវានុវត្តន៍ គឺជាក្រុមហ៊ុន ឬធុរកិច្ចដែលពឹងផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវ បច្ចេកវិទ្យា និងគំនិតច្នៃប្រឌិតថ្មីៗ ដើម្បីបង្កើតផលិតផល ឬសេវាកម្មដែលមានលក្ខណៈប្លែក និងមានសក្តានុពលប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ ជាជាងការប្រកួតប្រជែងលើតម្លៃពលកម្មថោក។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនដែលមិនត្រឹមតែផលិតអង្ករលក់ធម្មតា តែចេះស្រាវជ្រាវយកអង្ករទៅចម្រាញ់ធ្វើជាថ្នាំពេទ្យឬគ្រឿងសម្អាងតម្លៃថ្លៃ។ |
| Innovation S-Curve | ខ្សែកោង-S នៃនវានុវត្តន៍ គឺជាគំរូទ្រឹស្តីពន្យល់ពីវដ្តជីវិតរបស់បច្ចេកវិទ្យាឬឧស្សាហកម្មណាមួយ ដែលចាប់ផ្តើមពីការលូតលាស់យឺតយ៉ាវ បន្ទាប់មកកើនឡើងយ៉ាងលឿន ហើយចុងក្រោយនៅទ្រឹង។ ដើម្បីបន្តការរីកចម្រើន គេត្រូវបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាថ្មីមួយទៀតដើម្បីលោតចូលគន្លងថ្មី (New S-Curve)។ | ដូចជាការរត់ឡើងភ្នំ ដំបូងពិបាក កណ្តាលទីរត់បានលឿន ដល់កំពូលទៅលែងរួច ដូច្នេះយើងត្រូវប្តូរយានជំនិះថ្មីទើបអាចហោះទៅមុខលឿនជាងមុន។ |
| Talent Mobility | ការចល័តអ្នកជំនាញ គឺជាកម្មវិធីដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ឬមន្ត្រីរាជការអាចផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងធ្វើការបណ្តោះអាសន្នទៅកាន់វិស័យឯកជន ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា និងបទពិសោធន៍ក្នុងការអនុវត្តផលិតកម្មជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យសាស្ត្រាចារ្យសាកលវិទ្យាល័យទៅធ្វើការនៅរោងចក្រឯកជន១ឆ្នាំ ដើម្បីយកទ្រឹស្តីទៅជួយបង្កើតផលិតផលថ្មីៗ។ |
| Force Majeure | កម្លាំងប្រធានស័ក្តិ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ឬគ្រោះមហន្តរាយដែលកើតឡើងដោយចៃដន្យ និងមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន (ដូចជា ខ្យល់ព្យុះ គ្រោះរាំងស្ងួត ឬសង្រ្គាម) ដែលធ្វើឱ្យភាគីណាមួយក្នុងកិច្ចសន្យាមិនអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនបាន ហើយត្រូវបានលើកលែងការទទួលខុសត្រូវ។ | ដូចជាការដែលអ្នកសន្យាថានឹងដឹកទំនិញទៅឱ្យភ្ញៀវ តែស្រាប់តែមានទឹកជំនន់កាត់ផ្តាច់ផ្លូវ អ្នកក៏រួចខ្លួនពីការសងជំងឺចិត្តព្រោះវាជារឿងហួសពីការគ្រប់គ្រង។ |
| Middle-Income Trap | អន្ទាក់ចំណូលមធ្យម គឺជាស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រទេសមួយមានការអភិវឌ្ឍឈានដល់កម្រិតចំណូលមធ្យមហើយ តែមិនអាចឈានទៅរកកម្រិតចំណូលខ្ពស់បាន ដោយសារបាត់បង់ភាពប្រកួតប្រជែងលើតម្លៃពលកម្មថោក ប៉ុន្តែមិនទាន់មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រកួតប្រជែងខាងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ | ដូចជាសិស្សដែលរៀនបានពិន្ទុមធ្យមប្រចាំថ្នាក់យ៉ាងងាយស្រួល តែមិនអាចប្រឹងយកពិន្ទុលេខ១បាន ព្រោះខ្វះការស្រាវជ្រាវបន្ថែមឱ្យលើសពីមេរៀនក្នុងសៀវភៅ។ |
| Food Innopolis | គម្រោងមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ចំណីអាហារ គឺជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវរបស់ប្រទេសថៃ ដែលប្រមូលផ្តុំរដ្ឋាភិបាល សាកលវិទ្យាល័យ និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីស្រាវជ្រាវនិងបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាម្ហូបអាហារថ្មីៗ។ | ដូចជាទីក្រុងវិទ្យាសាស្ត្រមួយដែលអ្នកប្រាជ្ញនិងអ្នកជំនួញមករួមគ្នាពិសោធន៍បង្កើតមុខម្ហូបទំនើបៗសម្រាប់លក់ទៅទូទាំងពិភពលោក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
